رئیس انجمنهای علمی انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی» و در واکنش به واردات گاز از روسیه:
تبدیل دومین دارنده ذخایر گاز جهان به واردکننده، هنر حکمرانی است!
رامتین موثق
با اعلام وزیر نفت، قرارداد گازی ایران و روسیه به ایستگاه پایانی خود رسیده است و به زودی اجرا خواهد شد. به گفته مقامات وزارت نفت، چارچوب قرارداد بسته شده و تنها ۲ موضوع «قیمت» و «مکانیزم پرداخت» نیازمند تصمیمگیری در سطح کلان است بنابراین ایران به زودی به واردکننده گاز تبدیل خواهد شد!
واردات گاز از روسیه برای مصرف داخلی، علاوه بر اینکه تمرکز ما را از توسعه منابع برمیدارد؛ ایران را به روسیه وابسته میکند و در نتیجه، نفوذ روسیه بر تصمیمات ایران در حوزه انرژی، بیش از پیش خواهد شد. به واسطه این قرارداد، ما از رقیب خود گاز میخریم و به روسیه کمک میکنیم. این یعنی ایران ضعیفتر میشود و به رقیب خود مجال میدهد که در صحنه بینالمللی با قدرت بیشتری با ما رقابت کند!
منتقدین بیان میکنند که ایران خود زمانی صادرکننده گاز بوده و نقش مهمی در صحنه بینالمللی انرژی بازی میکرده است، اما اکنون دومین دارنده ذخایر گاز دنیا به واردکننده تبدیل شده که بس جای تاسف دارد. وزیر نفت نیز به این موضوع واکنش نشان داد و گفت: «از ابتدای پاییز تا الان ظرفیت تولید گاز کشور خوب بود و 28 بهمن 1404، رکورد کار در پارس جنوبی از ۷۲۷ میلیون متر مکعب عبور کرد اما ناترازی انرژی به گونهای است که به دنبال واردات گاز از روسیه هستیم.»
خسارت ۲ میلیارد دلاری
از اعتیاد صنایع ایران به گاز روسیه!
سال گذشته ادعا شد واردات گاز از روسیه برای صادرات مجدد این گاز خواهد بود تا ایران بتواند به تعهدات خود، مثلا در قبال ترکیه، عمل کند اما اکنون سعید توکلی، معاون وزیر نفت، بیان کرده است که این گاز صرف بخش مولد و صنعتی، مانند پتروشیمیها، خواهد شد و اگر این گاز در بخش خانگی بسوزد، آنوقت محل ایراد خواهد بود!
این مسئله زمانی پررنگ میشود که طبق برخی گزارشها، وابستگی صنایع ایران به گاز روسیه تاکنون برای کشور خسارتبار بوده است. پایگاه خبری بازار در گزارشی با عنوان «خسارت ۲ میلیارد دلاری از اعتیاد صنایع ایران به گاز روسیه»، نوشت: «با فرض قیمتگذاری گاز روسیه با نرخ ۲۵ سنت و با توجه به یارانهای بودن گاز صنایع؛ در صورت تخصیص گاز روسیه به صنایع، دولت حدود ۲ میلیارد دلار ضرر خواهد کرد. در بعد امنیتی نیز، صنایع کشور به گاز روسیه که از مسیر آذربایجان میگذرد معتاد شده که معنایی جز وابستگی متوالی به تصمیمات سیاسی پوتین و علیاف ندارد.»
هاشم اورعی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: اگر قرار باشد گازی از روسیه به ایران وارد شود، برای تامین کسری گاز در مصرف داخلی است. اما کسی هدف اصلی را مطرح نمیکند چرا که ما دومین دارنده ذخایر گاز جهانیم ولی نمیتوانیم گاز کشور را تامین کنیم! که شاهدی بر ناکارآمدی مسئولین مربوطه در این بخش است
بنابراین این قرارداد تنها بعد اقتصادی ندارد و ابعاد وسیعتری را شامل میشود.
هیچ مزیتی نسبت به روسیه
در صادرات مجدد نداریم
رئیس اتحادیه انجمنهای علمی انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از قرارداد گازی ایران و روسیه، اظهار کرد: ماجرای واردات گاز روسیه مدتها مطرح بوده است و همیشه عنوان شده و میشود که این امر برای صادرات مجدد است.
هاشم اورعی درباره دلایل خود برای رد این ادعا، مطرح کرد: اما باید پرسید ایران چه مزیتی نسبت به روسیه برای صادرات مجدد دارد؟ پاسخ اینست که هیچ مزیتی نسبت به روسیه برای صادرات مجدد نداریم. برای مثال اگر تنها روسیه در تحریم بود و ما مشمول تحریمها نبودیم، میتوانستیم گاز روسیه را برای صادرات مجدد به کار بگیریم اما اینطور نیست و ما هم در شرایط تحریمی هستیم.
او افزود: اگر تحریم را هم کنار بگذاریم، دلیل دومی که روسیه میتوانست گاز خود را برای صادرات مجدد به ایران بفرستد، اینست که اکنون تمام خطوط و ظرفیت صادراتی گاز روسیه پر باشد و تنها ظرفیت صادراتی به ایران خالی باشد اما این شرایط هم برقرار نیست زیرا هم ظرفیت صادراتی روسیه، به دلیل تحریمها، تکمیل نیست و هم ایران ظرفیت صادراتی بزرگی ندارد. حتی مطرح شده است که ایران میتواند این گاز را به LPG یا گاز مایع تبدیل کند که اصلا امکانات تبدیل به گاز مایع را هم نداریم. در نتیجه این هم غیرمنطقی است و شدنی نیست.
ناچار به تامین نیاز داخلی با واردات هستیم
این استاد دانشگاه تصریح کرد: مسلم است که اگر قرار باشد گازی به ایران وارد شود، برای تامین کسری گاز در مصرف داخلی ماست.
اورعی ادامه داد: اما کسی هدف اصلی را مطرح نمیکند چون به محض اینکه بگویند برای مصرف گاز داخل واردات انجام میدهیم، همه اعتراض میکنند که ما دومین دارنده ذخایر گاز جهانیم ولی نمیتوانیم گاز خودمان را تامین کنیم. درحالیکه این یک واقعیت و نشاندهنده ناکارآمدی مسئولین مربوطه در این بخش است.
رئیس انجمنهای علمی انرژی: ما حسابوکتاب نمیکنیم و حکمرانی مطلوب نداریم و بدتر از همه، رانت و فساد باعث شده است که در برنامهریزیهای خود، همهچیز را مدنظر بگیریم غیر از منافع ملی! بسیار کار سختی! در حوزه مملکتداری است که دارنده دومین ذخایر گاز جهان، عرضه و توانایی تامین نیاز داخلی خود را نداشته باشد و دست گدایی به کشوری دراز کند که رقیب ما در صحنه بینالمللی انرژی است
او با اشاره به ناگزیری ایران در تامین گاز از طریق واردات، درباره ناترازی گاز توضیح داد: تا ۱۴۲۰، فاصله بین تولید و مصرف ما زیادتر و زیادتر میشود و اینطور نیست که به سرمایهگذاری برای افزایش ظرفیت تولیدی امید داشته باشیم چراکه هیچ سرمایهگذاری انجام نشده و در واقع در بخش گاز، بدترین شرایط را در حاملهای انرژی داریم و سال به سال کسری گاز ما بیشتر خواهد شد بنابراین واردات دیگر یک انتخاب نیست، بلکه اجبار است.
عرضه تامین گاز خود را نداشتیم!
تحلیلگر ارشد حوزه انرژی در پاسخ به این سوال که «چرا ایران از دومین دارنده ذخایر گاز دنیا به واردکننده گاز برای تامین ناترازی خود تبدیل شد؟»، بیان داشت: این قضیه کاملا مرتبط با ناکارآمدی مدیریتی است.
اورعی عنوان کرد: همه ادعا دارد که اکنون به دلیل تحریمها، فاقد پول و فناوری هستیم اما باید دقت کرد که تمام این مسائل معلول و نتیجه کار خود ماست. حتی تحریم نیز از آسمان به سر ما نازل نشده است و خود معلول است. علت اصلی اینست که ما حسابوکتاب نمیکنیم و حکمرانی مطلوب نداریم و بدتر از همه، رانت و فساد باعث شده است که در برنامهریزیهای خود، همهچیز را مدنظر بگیریم غیر از منافع ملی!
حکمرانان اقتصادی ایران باید روزی
در یک دادگاه مردمی پاسخ دهند
او تاکید کرد: بسیار کار سختی! در حوزه مملکتداری است که دارنده دومین ذخایر گاز جهان، عرضه و توانایی تامین نیاز داخلی خود را نداشته باشد و دست گدایی به کشوری دراز کند که رقیب ما در صحنه بینالمللی انرژی است.
این استاد دانشگاه به تجربه کشورهای همسایه اشاره کرد و گفت: کافی است نگاهی به قطر و کویت کنیم که با آنها میادین مشترک داریم. این کشورها با استفاده از منابع دلاری حاصل از فروش منابع فسیلی، کشور خود را میسازند و رشد اقتصادی بالایی دارند و از همه مهمتر، به سمت فناوریهای روز مثل هوش مصنوعی و ابرداده میروند و اقتصاد خود را برای سالهای پیشرو آماده میکنند.
به گفته اورعی، متاسفانه ایران مانند کشورهای همسایه عقلانیت اقتصادی نداشته است و زیربار مصرف داخلی خود هم مانده و به همین دلیل، مسئولینی که سالها در حوزه حکمرانی اقتصادی بودند، باید روزی در یک دادگاه مردمی پاسخ این سیاستهای غلط خود را بدهند.
وابستگی؛ بدترین سناریو ممکن
رئیس اتحادیه انجمنهای علمی انرژی در ادامه، درباره دیگر تبعات این قرارداد، اظهار کرد: از همه بدتر اینست که این قرارداد ما را وابسته میکند و اگر قرار باشد از روسیه برای مصرف داخلی گاز وارد کنیم، این خیال ما را برای تامین انرژی راحت میکند و دیگر تمرکز ما معطوف به توسعه منابع نخواهد بود.
اورعی یادآور شد: این قرارداد ما به خواب غفلت بیشتری فرومیبرد. روسیه دقیقا همین کار را با اوکراین کرد و اگر ما وابسته به گاز روسیه شویم و در یک زمستان و سر بزنگاه، روسیه شیر گاز را قطع کند، دیگر کاملا درمانده میشویم.
او تصریح کرد که این کار ما را از لحاظ سیاسی به روسیه وابسته میکند و در نتیجه، نفوذ روسیه بر تصمیمات ایران در حوزه انرژی، بیش از پیش خواهد شد.
تقویب رقیب بینالمللی خود
این مدرس دانشگاه همچنین مطرح کرد: به دلیل تحریمها، اروپای غربی عملا خود را از گاز روسیه مستقل کرده است.
اورعی افزود: آمریکا هم تصمیم دارد در حوزه نفت همین کار را بکند و از زمانی که صاحب منابع ونزوئلا شده است، به هندوستان فشار وارد کرده که دیگر به جای روسیه، نفت خود را از ونزوئلا بخرد و به نظر میرسد هند نیز به این سمت خواهد رفت. اهمیت این موضوع زمانی مشخص میشود که بدانیم اقتصاد هند نرخ رشد زیادی دارد و در سال جاری میلادی، قطعا از آلمان هم جلو خواهد زد و به اقتصاد سوم جهان تبدیل میشود.
به اعتقاد او، در بازار بینالمللی انرژی، روسیه از نظر میزان نفت و گاز، از ایران قویتر است و بنابراین روسیه رقیب ما در صحنه بینالمللی انرژی است.
این کارشناس مسائل انرژی در پایان خاطرنشان کرد: به واسطه این قرارداد، ما از رقیب خود گاز میخریم و به روسیه کمک میکنیم. این یعنی ایران ضعیفتر میشود و روسیه نیز نسبت به این قویتر و به این رقیب خود مجال میدهیم که در صحنه بینالمللی با قدرت بیشتری با کشور خودمان رقابت کند!
دیدگاه تان را بنویسید