رامتین موثق

با حذف ارز ترجیحی، بازارها یکی پس از دیگری در آشفتگی فرو می‌روند و مشخص نیست موج تورمی که دامان بازارها را گرفته است، تا چه زمانی به پیش می‌تازد.

مردم پیش از این توان خرید ثابتی داشتند و متاسفانه اکنون که قیمت گوشت چندین برابر شده، سرمایه و توان خرید آن‌ها به این اندازه رشد نکرده است و به همین دلیل آنقدر سرمایه و توان ندارند تا بتوانند گوشت را به صورت نقد خریداری کنند

قیمت گوشت قرمز از قبل از سیاست تک‌نرخی کردن ارز در التهاب بود و مصرف سرانه روند نزولی طی می‌کرد. بنا به گزارش‌های میدانی، هر کیلو گوشت گوساله از 1 میلیون و ۲۲۰ هزار تومان تا 1 میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و گوسفندی از 1 میلیون و ۲۴۰ هزار تومان تا 1 میلیون و ۸۰۰ هزار تومان نیز به فروش می‌رسد و بازار گوشت دچار نوسان قیمت است. بسیاری از فعالان حوزه قبل از اجرای سناریوی حذف ارز ترجیحی، درباره تبعات تورمی این تصمیم بر بازار گوشت هشدار داده بودند زیرا نهاده دامی یکی از مهمترین مواد اولیه این صنعت است که قیمت آن در نتیجه حذف ارز ترجیحی چندین برابر شده است.

وضعیت امروز در اقتصاد و بازارها، مشابه تجربه حذف ارز 4200 تومانی در دولت رییسی بود. در ابتدا گران شدن ارز وارداتی، به گران شدن خوراک دام می‌انجامد که همین امر نیاز واحدهای تولیدی را به نقدینگی چندین برابر می‌کند. هرچند که دولت وعده بسته 700 همتی حمایت از صنایع را داده است اما اکنون بسیاری از صنایع با ناترازی مالی مواجهند که به کاهش عرضه محصولات و افزایش قیمت می‌انجامد. گفتنی است این روند در صنعت گوشت می‌تواند به کشتار وسیع دام‌های مولد نیز بینجامد که در نهایت چرخه عرضه و تقاضای گوشت را با بحران مواجه می‌کند.

خریداری در بازار نیست

با افزایش التهاب در بازار گوشت قرمز، برخی از فعالین حوزه درباره کاهش چشم‌گیر خریداران و متقاضیان در این بازار، تذکر دادند و برای مثال، رئیس شورای تامین دام در اظهاراتی عنوان کرد که گوشت در بازار موجود است اما خریداری نیست!

منصور پوریان در گفت‌وگو با ایلنا، افزایش قیمت را در بازار هیجانی دانست و در پاسخ به این سوال که «چرا هنوز قیمت واقعی گوشت قرمز در بازار مشخص نشده است؟»، گفت: «باید مدتی از حذف ارز ترجیحی نهاده‌های دامی سپری شود و شوک قیمتی گوشت قرمز تخلیه و هزینه‌های تمام‌شده آن محاسبه شود تا قیمت واقعی این محصول در بازار مشخص شود.»

او با اشاره به لزوم ساماندهی بازار گوشت قرمز در کشور، تاکید کرد: «برای کاهش قیمت گوشت قرمز در بازار، عرضه باید افزایش یابد تا رقابت در بازار شکل بگیرد. وقتی عرضه گوشت قرمز در بازار زیاد شد؛ قیمت‌ها هم کاهش خواهد یافت و واقعی می‌شود.»

بسیاری از فعالین و مسئولان اعتقاد دارند که حذف ارز ترجیحی در کوتاه‌مدت یک شوک مقطعی به بازارها وارد می‌کند اما نهایتا در بلندمدت، قیمت‌ها فروکش می‌کنند و به ثبات می‌رسند. اظهارات فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در راستای اظهارات رئیس شورای تامین دام است که وعده ثبات قیمت‌ها را داده بود. 

مسعود رسولی:  اکنون امکانی در به ثبات رسیدن و فروکش کردن قیمت‌ها وجود ندارد. قیمت گوشت قرمز آنقدر بالا می‌رود تا ببینیم بازار چقدر کشش دارد و مردم چه مقدار توان خرید دارند. قیمت گوشت قرمز کاهش نخواهد یافت مگر اینکه دولت واردات را تقویت کند

وزیر جهاد کشاورزی نیز همین اعتقاد را دارد. نوری قزلجه با اشاره به افزایش اخیر قیمت گوشت قرمز، اظهار کرد: «در روز‌های گذشته قیمت گوشت بیش از حد انتظار افزایش یافت، اما این موضوع به علت هیجانات آزادسازی قیمت‌هاست. با تدابیر اتخاذشده، طی یکی دو روز آینده قیمت‌ها تعدیل شده و به نرخ منطقی و ارشادی بازخواهد گشت.»

دستور ویژه برای واردات گوشت

وضعیت گوشت قرمز در کشور آنقدر مهم و خطیر شده است که معاون اول رئیس‌جمهور برای واردات گوشت گوسفندی از همسایه‌های شمالی دستور ویژه صادر کرده است! محمدرضا عارف با انتقاد از قیمت بالای گوشت قرمز در برخی مراکز عرضه، همچنین وزارت جهاد کشاورزی را موظف کرد با همکاری پلیس امنیت اقتصادی، اقدامات لازم را برای جلوگیری از قاچاق گوشت انجام دهد. 

اما واردات گوشت قرمز همواره مورد انتقاد فعالین حوزه دامداری بوده است چرا که به اعتقاد آنان، این امر به تولید داخلی ضربات جبران‌ناپذیری وارد می‌کند. در همین راستا، افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، در گفت‌وگو با خبرآنلاین عنوان کرد که قیمت دام زنده سبک، به ویژه بره نر، حدود 470 تا 510 هزار تومان است. او تاکید کرد که برخی افراد به‌ دنبال واردات دام زنده هستند و برای سوءاستفاده از شرایط موجود، با افزایش مصنوعی قیمت‌ها زمینه واردات را 

فراهم می‌کنند.

قیمت «هیجانی» گوشت پایین نمی‌آید

دبیر انجمن کارفرمایی صنعت گوشت و بسته‌بندی مواد پروتئینی کشور درباره تاثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت گوشت قرمز، به «توسعه ایرانی»، گفت: حذف ارز ترجیحی تاثیر چندانی بر قیمت گوشت قرمز از طریق گرانی نهاده نگذاشت زیرا در این حوزه نهاده کمتری مصرف می‌شود.

مسعود رسولی تصریح کرد: تنها تاثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت گوشت قرمز، مربوط به این بود که پس از اجرای این سیاست، گوشت قرمز وارداتی دیگر وارد بازار نشد و این امر باعث گرانی گوشت قرمز داخلی شد.

او توضیح داد: علت عمده گران شدن مرغ، تاثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت نهاده است اما علت اصلی افزایش قیمت گوشت قرمز، قطع شدن جریان واردات است.

این مقام درباره اینکه «آیا می‌توان انتظار داشت که پس از مدتی از اجرای حذف ارز ترجیحی، این قیمت‌های هیجانی در بازار گوشت قرمز فروکش کند و به ثبات برسد؟»، تصریح کرد: به نظر من چنین امکانی در به ثبات رسیدن و فروکش کردن قیمت‌ها وجود ندارد. قیمت گوشت قرمز آنقدر بالا می‌رود تا ببینیم بازار چقدر کشش دارد و مردم چه مقدار توان خرید دارند.

دبیر انجمن کارفرمایی صنعت گوشت و بسته‌بندی مواد پروتئینی کشور در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: تنها تاثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت گوشت قرمز، مربوط به این بود که پس از اجرای این سیاست، گوشت قرمز وارداتی دیگر وارد بازار نشد و این امر باعث گرانی گوشت قرمز داخلی شد

به اعتقاد او، قیمت گوشت قرمز کاهش نخواهد یافت مگر اینکه دولت واردات را تقویت کند.

مگر می‌شود خریداری در بازار موجود نباشد؟

 رسولی در واکنش به اظهارات برخی مقامات صنفی درباره نبود خریدار در بازار، عنوان کرد: وضعیت بازار به این صورت نیست که مطلقا خریداری موجود نباشد. اگر خریداری موجود نباشد، باید قیمت پایین بیاید. مگر می‌شود خریداری در بازار موجود نباشد و قیمت هم بالا رود؟ با این حال خرید در بازار توسط مردم بسیار کمتر شده است. او خاطرنشان کرد: انتظار دامداران در این شرایط اینست که هم گران بفروشند و هم پول نقد دریافت کنند.

دبیر انجمن کارفرمایی صنعت گوشت و بسته‌بندی مواد پروتئینی کشور در پایان مطرح کرد: مردم پیش از این توان خرید ثابتی داشتند و متاسفانه اکنون که قیمت گوشت چندین برابر شده، سرمایه و توان خرید آن‌ها به این اندازه رشد نکرده است و به همین دلیل آنقدر سرمایه و توان ندارند تا بتوانند گوشت را به صورت نقد خریداری کنند.

گوشت دیگر کالای اساسی نیست!

تا قبل از اجرایی شدن حذف کامل ارز ترجیحی، برخی کالاها از لیست دریافت این ارز خارج شده بودند که گوشت قرمز جزو همین کالاها بود و تیرماه 1404 از این لیست خارج شد.

دولت با اینکه بارها وعده داده بود که سیاست تخصیص ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی تا پایان 1404 حفظ شود، از این وعده عقب‌نشینی کردند و تا قبل از دی‌ماه سال جاری، برخی کالاها را دیگر اساسی تشخیص نداده و حذف ترجیحی آن‌ها را قطع کردند. اکنون نیز به نظر می‌رسد دولت همچنان گوشت را جزو کالاهای اساسی قلمداد نمی‌کند و حتی جایی برای آن در طرح کالابرگ دیده نشده است. در طرح دوم کالابرگ، ۹ قلم کالا با وزن مشخص به ازای هر نفر تخصیص داده می‌شود که شامل: 1.5 کیلوگرم مرغ، 810 گرم روغن، 1 کیلوگرم تخم‌مرغ، 1 کیلوگرم برنج، 500 گرم قند و شکر، 700 گرم ماکارونی، 900 گرم شیر کم‌چرب در بسته نایلونی، 400 گرم پنیر و 900 گرم ماست کم‌چرب، است. بنابراین گوشت قرمز جایی در سبد معیشتی درنظر گرفته شده در طرح دوم کالابرگ ندارد.

این وضعیت بی‌پناهی مردمی را می‌رساند که در هجمه سیاست‌های نئولیبرالی دولت، سپر دفاعی ندارند تا از خود مقابل این موج تورمی ناشی از شوک‌درمانی دفاع کنند. قرار بود کالابرگ سیاستی حمایتی برای برخورداری مردم از حداقل معیشت باشد اما از همین بادی امر مشخص است که کالابرگ توان تامین حتی کالاهای وعده داده شده را نیز ندارد.

در نهایت در زمانی که مصرف گوشت قرمز مردم، حتی با وجود سیاست ارز ترجیحی، ده‌ها برابر کمتر از میانگین مصرف جهانی است، حذف این کالا از لیست کالاهای اساسی، شوخی «تلخ» دولت با مردم است.