سبد معیشت ماهانه به ۹۰ میلیون تومان رسید

نسرین هزاره مقدم

داده‌های تورمی تیر ماه نشان می‌دهد که قیمت‌ها در بازار مرزهای سابق را پشت‌سر گذاشته و به نقطه هشدار رسیده است. عامه مردم، به‌خصوص کارگران و بازنشستگانی که درآمدشان در حدود حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار است، در خرید ساده‌ترین نیازهای زندگی با مشکلات جدی مواجه‌اند و مسکن، آموزش کیفی و درمان مناسب، مدت‌هاست از دسترس خارج شده است. حالا حتی خوراکی‌ها هم قابل دستیابی نیستند و هزینه سبد خوراکی‌های یک خانواده متوسط بسیار بالاتر از سقف درآمد خانواده‌های کارگری‌ست و این نابرابری، یک درد  بزرگ است.

در تیرماه و براساس داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها به رقم عجیب ۱۲۸.۱درصد رسیده؛ به این معنا که قیمت یک سبد مشخص از خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها که البته بسیار تقلیل‌گرایانه انتخاب و دسته‌بندی شده است، در تیرماه امسال به نسبت تیرماه سال قبل، ۲.۸ برابر شده است و در عرض یک سال، قیمت حداقل ۸ قلم خوراکی بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.

طبقه کارگر عموماً در دهک‌های چهارم و پنجم درآمدی قرار دارند و سهم خوراکی‌ها در این دهک‌ها، ۳۸.۰۵درصد هزینه‌های زندگی‌ست لذا سبد معیشت خانوارهای کارگری براساس فرمول، حدود ۹۰ میلیون تومان تخمین زده می‌شود

این داده‌ها گویای یک واقعیت مسلم است. خوراکی‌ها در عرض یک سال، تبدیل به کالاهایی طبقاتی و دور از دسترس شده‌اند؛ گوشت، مرغ، تخم‌مرغ، حبوبات، برنج و حتی «نان» از نردبان تورم صعود کرده‌اند و برای عامه مردم که مزدبگیران با حقوق ثابت هستند، به یک دغدغه جدی تبدیل شده‌اند. امروز مردم آرزوی یک سفره گرم و پررونق دارند، همان سفره‌ای که در روزگاران نه چندان دور، طبقاتی و دور از دسترس نبود و تقریباً همه مردم، دور آن می‌نشستند.

قطار پرشتاب قیمت‌ها

اما به جز تورم خوراکی‌ها، شاخص‌های تورم عمومی تیرماه نیز صعودی بوده است. براساس اطلاعات مرکز آمار، نرخ تورم سالانه (۱۲ ماهه منتهی به تیرماه) ۶۶درصد و تورم نقطه به نقطه (تیر ۱۴۰۵ در مقایسه با تیر ۱۴۰۴) در نخستین ماه تابستان ۸۷.۹درصد بوده است.

در تیر ماه ۱۴۰۵ تورم ماهانه خانوارهای کشور برابر ۳.۱درصد بوده است. تورم ماهانه برای گروه‌های عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» ۲.۵درصد و برای گروه عمده «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» ۳.۶درصد بوده است.

در این بین، دستمزد کارگران حداقل‌بگیر با همه مزایا، به ۲۵ میلیون تومان نمی‌رسد؛ دستمزدی که براساس محاسبات ناکارآمد شورای عالی کار در اسفندماه پارسال، نصف سبد معیشت همان زمان تعیین و تصویب شد و امروز از قطار پرشتاب قیمت‌ها به شدت عقب افتاده است.

سوال اینجاست که این دستمزد که در قیاس با تورم ماه به ماه عقب رفته و از ارزش واقعی آن به شدت کاسته شده، امروز چند درصد هزینه‌های زندگی را پوشش می‌دهد، برای چند روز از ماه کافی‌ست و عقب‌ماندگی معیشتی کارگران تا چه اندازه تشدید شده است؟

گرانی شدید سبد معیشت خانوارهای کارگری

«فرامرز توفیقی» فعال کارگری که محاسبات مستقل سبد معیشت خانوارهای کارگری را براساس داده‌های مرکز آمار ایران و سبد غذایی انستیتو تغذیه انجام می‌دهد، صعود هزینه‌های زندگی را «بی‌سابقه» توصیف می‌کند.

او براساس جدول اعلامی از سوی مراکز رسمی، سبد غذایی حداقلی یک خانواده متوسط ۳.۳ نفره را محاسبه کرده است.

توفیقی با بیان اینکه «طبقه کارگر عموماً در دهک‌های چهارم و پنجم درآمدی قرار دارند و سهم خوراکی‌ها در این دهک‌ها، ۳۸.۰۵درصد هزینه‌های زندگی‌ست» سبد معیشت خانوارهای کارگری را براساس فرمول، حدود ۹۰ میلیون تومان تخمین می‌زند.

به این ترتیب، در انتهای تیرماه، هزینه‌های حداقلی زندگی کارگران به ۹۰ میلیون تومان رسیده است به عبارتی سبد معیشت محاسبه شده از سوی شورای عالی کار در اسفند سال قبل، ۴۲ میلیون و ۹۰۰هزار تومان بوده، در بازه زمانی چهار ماهه، ۲۱۱.۱۴درصد رشد داشته است و رشد ریالی سبد یا به عبارت درست‌تر، میزان افزایش هزینه‌های زندگی در چهارماه، ۴۷ میلیون و ۶۰۰هزار تومان بوده است.

محاسبات سبد معیشت و این اعداد و ارقام به وضوح نشان می‌دهد که کارگران در گرداب هزینه‌های نجومی زندگی به سختی دست و پا می‌زنند و با وجود کار تمام‌وقت، دستمزدی که می‌گیرند برای ده روز ماه هم کافی نیست

توفیقی با بیان اینکه «امسال حقوق ماهانه یک کارگر متاهل با یک فرزند و یک سال سابقه به شرط پرداخت تمام مزایا ۲۴ میلیون و ۹۰۰هزار تومان است» ادامه می‌دهد: قدرت پوشش دستمزد در ابتدای سال، ۵۸.۲۴درصد بوده که برای هزینه‌های ۱۷.۴۷ روز کفایت می‌کرد اما در پایان تیرماه، قدرت پوشش دستمزد به ۲۷.۵۸درصد تنزل یافته یعنی دستمزد فقط ۲۷.۵۸درصد هزینه‌های حداقلی زندگی را کفاف می‌دهد و تنها برای ۸.۲۷ روز کفایت می‌کند. کارگران بیش از ۲۰ روز ماه، آه در بساط ندارند.

گرفتار گرداب هزینه‌های نجومی زندگی

به گفته این فعال کارگری، محاسبات سبد معیشت و این اعداد و ارقام به وضوح نشان می‌دهد که کارگران در گرداب هزینه‌های نجومی زندگی به سختی دست و پا می‌زنند و با وجود کار تمام وقت، دستمزدی که می‌گیرند برای ده روز ماه هم کافی نیست. اینجا این سوال پیش می‌آید که چه کسی مسئول این وضعیت است؟

امروز یک خانواده کارگری باید ماهی ۹۰ میلیون درآمد داشته باشد تا بتواند سر پا بایستد و از پس خرج و مخارج زندگی بربیاید اما اکثریت طبقه کارگر و مزدبگیر حتی نصف این رقم هم درآمد ماهانه ندارند. قطار تورم با شتاب بسیار به پیش می‌تازد و زندگی مزدبگیران، دچار یک عقب‌گرد تاریخی شده است. در این وانفسا با یکی دو درصد کاهش نرخ تورم، مشکلات حاد معیشتی حقوق‌بگیران حل نمی‌شود و باید پرسید چرا وظایف حاکمیتی در قبل فرودستان به فراموشی سپرده شده است؟