اصابت صاعقهوار گرانیهای چندماه اخیر بر سفره فرودستان؛
عقبماندگی ۶۸ تا ۸۳ درصدی دستمزد کارگران از سبد خوراکیها
نسرین هزاره مقدم
تورم مدتهاست مثل خوره به جان اقتصاد ایران افتاده و وقوع جنگ و بحران، شرایط بحرانی زندگی را تشدید کرده است. از ابتدای سال تا امروز، در همین چند ماهی که در شرایط جنگ یا «نه جنگ و نه صلح» پشت سر گذاشتیم، بسیاری از کالاهای باقیمانده ازجمله مرغ و تخممرغ از دسترس فرودستان و طبقه کارگر خارج شده است. در همین چند ماه، اساسیترین کالای سفرهها یعنی نان هم به طور متوسط ۱۰۰ تا ۱۴۰درصد گران شده است.
دادههای تورمی تیرماه، نشان میدهد که سبد خوراکیهای خانوادهها ۱۲۸.۱درصد گران شده به این معنا که یک خانواده در تیرماه امسال، باید بیش از دو برابر برای خرید یکسری اقلام خوراکی ثابت هزینه کند
دادههای تورمی تیرماه، نشان میدهد که در یک سال منتهی به تیر، سبد خوراکیهای خانوادههای کارگری ۱۲۸.۱درصد گران شده به این معنا که یک خانواده در تیرماه امسال، باید ۱۲۸.۱درصد یعنی بیش از دو برابر برای خرید یکسری اقلام خوراکی ثابت هزینه کند. این گرانی سرسامآور به نوعی آخرین تیر خلاص به سفرههای خالی طبقه کارگر است؛ سفرههایی که از ابتدای سال ۱۴۰۰ و با اعمال نسخههای پیاپی از سیاستهای آزادسازی، به شدت تحلیل رفته و قبل از بروز جنگ ۴۰ روزه نیز چیز زیادی از آن باقی نمانده بود.
رشد 45درصدی حقوق در برابر تورم 100درصدی خوراکیها
در عرض یک سال گذشته، تورم حداقل ۸ قلم خوراکی بیش از ۱۰۰درصد بوده است. در این مدت، روغن ۲۶۱درصد رشد کرد و گوشت ۱۴۵درصد گران شد. در همین مدت، دستمزد طبقه کارگر، در بهترین حالت برای حداقلبگیران ۶۰درصد و برای سایرین 45درصد رشد کرده است. به عبارت درستتر، در طول یک سال، هزینههای زندگی فقط در بخش خوراکیها، بیش از دو برابر شده، در حالیکه درآمد مزدبگیران در بیشترین حالت تنها ۶۰درصد افزایش یافته است. همین معادله ساده نشان میدهد که دستمزد کارگران حداقلبگیر در قیاس با تورم رسمی خوراکیها (که به هیچ وجه برابر با تورم واقعی اقلام در کف بازار نیست) حداقل ۶۸درصد عقبماندگی دارد و مزد کارگران سایر سطوح مزدی که کارگران یقه سفید و متخصص در این گروه جای میگیرند، نسبت به تورم خوراکیها ۸۳درصد عقب افتاده است.
در واقع اگر دستمزد کارگران ۶۸ تا ۸۳درصد افزایش مییافت، در تیرماه امسال، شاخص قدرت خرید خانوادههای کارگری در حوزه خوراکیها، به اندازه تیرماه سال قبل بود. باید توجه داشته باشیم که این ارقام مربوط به مزدبگیران کارگری و تحت پوشش قانون کار است. امسال افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان تحت پوشش قانون مدیریت خدمات کشوری ازجمله پرستاران و معلمان بین ۲۰ تا ۴۳درصد و به طور متوسط چیزی حدود 35درصد بوده است. در نتیجه، سطح زندگی این گروه از مزد و حقوقبگیران نسبت به سال قبل، چیزی نزدیک به نصف شده است. بنابراین مزدبگیران متخصص طرف قرارداد با دولت که زمانی دغدغه خوراکیها و تامین نیازهای سفره را نداشتند، امروز دیگر در قالب تعریف استاندارد «طبقه متوسط» نمیگنجند.
این عقبماندگی قابل توجه، زمانی معنادارتر میشود که در نظر بگیریم اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ، پس از بیش از ده بار وعدههای بیسرانجام مقامات و مسئولان، همچنان همان یک میلیون تومان باقی مانده و هیچ اقدامی برای کاهش شکاف عمیق مزد و حقوق و سبد خوراکیها صورت نگرفته است.
رنگ گوشت قرمز را هم نمیبینیم
وضعیت وخیم است و ترسیم شرایط زندگی مردم در شهرهای مختلف دشوار نیست. «یدالله فرجی» فعال صنفی بازنشستگان کارگری، همه وضعیت را در یکی دو جمله کوتاه خلاصه میکند: «بازنشستگان ماههاست رنگ گوشت قرمز را ندیدهاند. با کالابرگ در هر ماه، یکی دو عدد مرغ میخرند و همیشه شرمنده خانواده هستند».
او تاکید میکند که «این واقعیت که بازنشستگان دیگر مدتهاست گوشت نمیخرند، نه سیاهنماییست و نه اغراق. ما حتی قبل از جنگ اخیر نیز چندان قادر به خرید گوشت قرمز نبودیم. کل حقوقمان را بگذاریم، سه وعده غذای ساده برای خانواده تامین نمیشود».
این واقعیت که بازنشستگان دیگر مدتهاست گوشت نمیخرند، نه سیاهنماییست و نه اغراق. حتی قبل از جنگ نیز چندان قادر به خرید گوشت قرمز نبودیم. کل حقوقمان را بگذاریم، سه وعده غذای ساده برای خانواده تامین نمیشود
«علیرضا خرمی»، فعال کارگری نیز با تاکید بر اینکه در سفرهها دیگر چیزی نمانده، میگوید: «ادعای دولت در مورد اینکه در حال مهار تورم هستیم یا تورم ماهانه از لحاظ عددی یکی دو درصد کاهش یافته، ناعادلانه است. مردم با این گرانیها گرفتار شدهاند و گویا هیچ استراتژی مشخصی برای مهار تورم به خصوص در حوزههای مرجع ازجمله خوراکیها و مسکن ندارند».
در روزهای اخیر «مهدیزاده» مدیرکل سیاستهای اقتصادی بانک مرکزی، از آنچه «روند کاهشی تورم در تیرماه» نامیده، دفاع کرده و گفت: «تورم ۳.۶درصدی در تیرماه در مقایسه با رقم ۷.۴درصدی خرداد و ۸.۵درصدی اردیبهشت حاکی از کاهش شتاب تورم است و به معنای کاهش سطح قیمت نیست. در واقع روند رشد شتابان قیمتها نصف شده است».
اما حقیقت ماجرا این است که آن تورمهای ۷.۴درصدی و ۸.۵درصدی ماهانه ماههای قبل، همچنان در سفرههای خالی طبقه کارگر و مزدبگیر ایرانی تاثیرگذار است و خودنمایی میکند. اثر آن تورمها از بین نرفته و در تیر، یک تورم ماهانه ۳.۶درصدی به قبلیها اضافه شده اما در مجموع آنچه اهمیت دارد، تورم نقطه به نقطه ۱۲۸درصدیست که نشان میدهد تیر امسال به نسبت تیر سال قبل، هزینه سبد خوراکیها ۱۲۸درصد افزایش یافته است و در واقع ۲.۲۸ برابر شده است. نکته دیگر اینکه، تخلیه شدید بار تورمی جنگ در ماههای ابتدای بعد از وقوع آن کاملاً طبیعیست اما اثرات فروبارشی و سنگین آن بر سفرههای طبقه کارگر همچنان با قدرت ادامه دارد و مسیر صعودی نمودار تورم، نه تنها نزولی نشده بلکه هنوز به یک خط صاف هم نرسیده است!
تاثیر مخرب گرانی بنزین
حال در این مقطع زمانی که هنوز سایه جنگ و رکود بر کشور سنگینی میکند و هر دلار آمریکا به بیش از ۱۹۰هزار تومان رسیده، هر روز خبرهایی از احتمال افزایش قیمت بنزین یا کاهش سهمیه دولتی آن از قول دولت به گوش میرسد.
اما گرانی بنزین چه بر سر تورم خوراکیها و سفره خالی طبقه کارگر میآورد؟ خرمی میگوید: بنزین همیشه یک کالای استراتژیک در سفرههای مردم به خصوص برای طبقات فرودست بوده و گرانی آن قطعاً یک موج سنگین تورمی جدید به همراه میآورد. از حمل و نقل گرفته تا نان و دارو، دوباره گران میشود و احتمالاً اثرگذاری آن در ماههای آینده موجب میشود که کارگران حتی کارگران یقهسفید و متخصص، چند دانه تخممرغ یا چند قرص نان را هم قسطی و نسیه خریداری کنند.
دولت البته به خوبی از شرایط سخت زیست طبقه کارگر و کمدرآمد واقف است و ممکن نیست ندانند که این روزها در قصابیهای مرکز و جنوب شهر، بیشترین تقاضا برای سنگدان و پای مرغ است و از فرط تقاضا، این اقلام گاه و بیگاه نایاب میشوند یا اینکه خانوادههایی با دو یا سه عضو شاغل هستند که گرانی اجارهخانه و درمان کمرشان را شکسته و نمیتوانند در ماه گوشت و مرغ بخرند. این واقعیتها را حتما میدانند اما سوال اینجاست که چرا در شرایط جنگ و بحران و استرس هر روزه، وقتی آموزش، درمان و مسکن، به امید خدا رها شده و هر روز گرانتر میشود، حداقل از سفرههای خالی مردم صیانت نمیکنند؟! این سفرهها با گرانی بنزین، کاملاً ذوب میشوند.
دیدگاه تان را بنویسید