تعلیق همکاری امنیتی- اقتصادی آمریکا با عراق

رامین پرتو

دونالد ترامپ از زمان برگزاری انتخابات پارلمانی عراق در 11 نوامبر 2025 تا قبل و حین حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران، دائماً به دنبال آن بود تا بتواند به هر ترتیبی که شده راهبرد جدید خود را در عراق اعمال کند اما هر بار این تصمیم یا با تعویق روبرو می‌شد یا اینکه یک مانع سیاسی- میدانی در منطقه به وجود می‌آمد که مانع علملیاتی شدن تصمیم واشنگتن می‌شد یا حداقل آن را در سطح پایین‌تری اعمال و دنبال می‌کرد. 

در این راستا چند ماه پیش ایالات متحده به صورت علنی اعلام کرد که پایگاه عین‌الاسد در استان الانبار عراق را طی توافقی که قبلاً در دولت جو بایدن انجام شده بود، به دولت و ارتش این کشور تحویل داده است و دولت حاکم بر بغداد هم سعی کرد از آن به عنوان یک خبر خوب بهره‌برداری کند. در این راستا تحرکات ایالات متحده به سوریه معطوف شد و در نهایت چند روز پیش خبر آمد که دولت حاکم بر دمشق به رهبری احمد الشرع کنترل تمام پایگاه‌های نظامی که در اختیار ایالات متحده بوده را به دست گرفته است.

این تحرکات به نوعی نوید این را میداد که ایالات متحده حداقل پروژه دخالت در امور عراق و تحت فشار قرار دادن دولت این کشور را عقب انداخته یا از آن چشم‌پوشی کرده است اما حالا اخبار و داده‌های رسانه‌های، سیاسی، میدانی و حتی اقدامات تجاری- اقتصادی آمریکا علیه عراق نشان از آن دارد که واشنگتن یک کارزار چند وجهی برای تحمیل اراده خود بر بغداد را در دستور کار قرار داده است. 

قطع همکاری امنیتی- اقتصادی  با بغداد 

آنچه در این میان باید مورد نظر قرار بگیرد این است که ایالات متحده یک منظومه از اقدامات جدید را در دستور کار قرار داده است که نشان می‌دهد اینبار واشنگتن احتمالاً به دنبال به زانو درآوردن عراق است. در این راستا  روزنامه وال استریت ژورنال روز گذشته (چهارشنبه) گزارش داد که وزارت خزانه‌داری آمریکا اخیراً مانع ارسال محموله هوایی تقریباً ۵۰۰ میلیون دلاری اسکناس به مقصد عراق شده است. 

این روزنامه در گزارشی به نقل از مقامات عراقی و آمریکایی نوشت: دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در چارچوب فشار خود بر بغداد برای برچیدن برخی گروه‌های مسلح در این کشور ارسال محموله‌های دلار به عراق را به حالت تعلیق درآورده و برنامه‌های همکاری امنیتی با ارتش عراق را نیز متوقف کرده است. طبق این گزارش، وزارت خزانه‌داری آمریکا این اموال را که درآمد حاصل از فروش نفت عراق است و در حساب‌های بانک فدرال رزرو نیویورک سپرده‌گذاری شده بود، از بیم اینکه این وجوه به دست گروه‌های مسلح برسد، مسدود کرده است.

به گفته این منابع، این دومین محموله از این نوع است که آمریکا از زمان تشدید تنش‌های نظامی با ایران از بیش از بک ماه پیش به تعویق انداخته است با این هدف که عراق را تحت فشار مالی و امنیتی قرار دهد. این فشارها به ویژه پس از انجام حملات علیه تاسیسات آمریکایی در عراق و منطقه تشدید شد. منابع خبری دیگر نیز می‌گویند که این اقدام با هدف افزایش فشار بر دولت عراق برای منحل کردن گروه‌های مسلح نزدیک به ایران انجام شده است و اخیرا سلام حسین، یکی از اعضای چارچوب هماهنگی عراق، (بزرگترین فراکسیون پارلمانی) نسبت به عملکرد طرف آمریکایی و توافقاتی که سعی در انعقاد آن با بغداد دارد، هشدار داده بود. وی خاطرنشان کرده که آمریکا برای تضعیف امنیتی عراق به منظور خدمت به پروژه اسرائیل در منطقه تلاش می‌کند و تاکید کرد که اعتماد به طرف آمریکایی و انعقاد توافق با آن تحت هر شرایطی اشتباه است، زیرا واشنگتن به دنبال دستیابی به اهداف خود در منطقه از طریق توافقات با بغداد است. او اعلام کرده که آمریکا در دوره گذشته از طریق توافقات امنیتی با طرف عراقی، به دنبال تضعیف امنیتی بوده است تا منافع خود و منافع اسرائیل را تأمین و زمینه ورود گروه‌های تروریستی به عراق را فراهم کند. 

از چندین ماه پیش که نام نوری‌المالکی به عنوان گزینه نخست‌وزیری عراق مطرح شد، آمریکایی‌ها تهدید کردند که اگر قرار بر بازگشت وی باشد، عراق را زیر فشارهای متعدد با محورهای گوناگون قرار می‌دهند و حالا همین موضع تیم ترامپ عملی شده است

در این راستا منابع عراقی هم روز گذشته (چهارشنبه) اعلام کردند که چند روزی است هواپیماهای جاسوسی آمریکایی در حریم هوایی عراق پرسه می‌زنند. در عین حال یک منبع امنیتی در استان الانبار عراق اعلام کرد که یک هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی به همراه سه جنگنده از نوع  آ-10 در آسمان مناطق نزدیک به گذرگاه مرزی طریبیل در غرب این استان رصد شده‌اند.

این منبع به خبرگزاری «المعلومة» گفته است که «نیروهای امنیتی یک هواپیمای سوخت‌رسان را رصد کردند که توسط سه جنگنده نوع آ-10 اسکورت می‌شد و در آسمان مناطق صحرایی گذرگاه مرزی طریبیل با اردن، در غرب انبار، در حال پرواز بود؛ علل واقعی پشت این عملیات‌های پروازی و نظارت هوایی هنوز نامعلوم است». این منبع همچنین گفته است که «ورود هواپیمای سوخت‌رسان به حریم هوایی عراق از سمت اردن، همزمان با حضور گسترده و انبوه هواپیمای جنگی در آسمان مناطق غربی الانبار بود. جزئیات بیشتری درباره علل پرواز این نوع هواپیماها در حریم هوایی عراق به سمت استان‌های شمالی اعلام نشده است». 

برخی دیگر از رسانه‌های عراق هم اعلام کرده‌اند که «هواپیمای جنگی نامشخصی، عملیات‌های جاسوسی را بر روی اماکن امنیتی در غرب استان الانبار انجام داده است در حالی که مناطقی که مورد بررسی قرار گرفتند، امن و پایدار بوده‌اند و تاکنون هیچ‌گونه تخلف امنیتی رخ نداده است». 

این در حالیست که سه روز پیش سفارت آمریکا در بغداد اعلام کرده بود که آمریکایی‌ها جلسات هماهنگی امنیتی را تا زمان تشکیل دولت و شناسایی مسئولان حمله به سفارت ایالات متحده و پایگاه پشتیبانی لجستیکی در فرودگاه بین‌المللی بغداد به حالت تعلیق درآورده است و همچنین اعلام شد که گروه‌های مسلح عراقی همچنان به برنامه‌ریزی حملات بیشتر علیه شهروندان آمریکایی و اهداف مرتبط با ایالات متحده در سراسر عراق، از جمله منطقه کردستان، ادامه می‌دهند که این قابل تحمل و پذیرش نخواهد بود. 

مالکی و ماجرای نخست‌وزیری

اینکه ایالات متحده به صورت مشخص در وهله اول تمام هماهنگی‌های امنیتی با عراق را معلق می‌کند و در وهله دوم مانع از ارسال 500 میلیون دلار به بغداد می‌شود و سپس گشت‌زنی هوایی را بدون هماهنکی با دولت عراق در آسمان این کشور شروع می‌کند، نشان می‌دهد که آمریکایی‌ها عملاً یک سناریوی سه وجهی سیاسی، اقتصادی و امنیتی را برای عراق در نظر دارند و در حال پیاده‌سازی آن هستند. 

دولت ترامپ در چارچوب  فشار خود بر بغداد برای برچیدن برخی گروه‌های مسلح در این کشور ارسال محموله‌های دلار به عراق به مبلغ 500 میلیون دلار را به حالت تعلیق درآورده و برنامه‌های همکاری امنیتی با ارتش عراق را نیز متوقف کرده است

در این مسیر اما باید توجه شود که موضوع دیگری که باعث شده ایالات متحده تا به این حد علیه عراق موضع بگیرد و دست به اقدامات متعدد بزند، مساله انتخاب نخست‌وزیری در عراق است. از چندین ماه پیش که نام نوری المالکی به عنوان گزینه نخست‌وزیری عراق مطرح شد، آمریکایی‌ها به صورت علنی تهدید کردند که اگر قرار بر بازگشت وی باشد، عراق را زیر فشارهای متعدد با محورهای گوناگون قرار می‌دهند و حالا همین موضع تیم ترامپ، نه تنها باعث شده تا انتخاب نخست‌وزیر با مشکل روبرو شود بلکه سناریوهای متعدد فشار حداکثری بر بغداد را هم شاهد هستیم. 

این در حالیست که عباس العامری، دبیرکل چارچوب هماهنگی نیروهای سیاسی شیعه عراق خواستار برگزاری جلسه در دفتر همام حمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق برای تعیین تکلیف نامزد نخست وزیری عراق شد که البته پیش از این چارچوب هماهنگی روز دوشنبه جلسه خود را در دفتر سید عمار الحکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق برگزار کرد اما تعیین تکلیف نامزد نخست وزیری عراق را تعویق انداخت.