تحویل پایگاه عینالاسد و عزیمت نظامیان آمریکا به الحریر، با شائبه امنیتی روبروست؛
ادامه حضور واشنگتن در عراق بدون تاریخ انقضا!
رامین پرتو
از سالها قبل موضوع تحویل دادن پایگاه نظامی عینالاسد از سوی ایالات متحده به ارتش و دولت عراق، به عنوان یک پرونده شاخص در ساختار سیاسی- امنیتی بغداد و همچنین روابط دو جانبه ایالات متحده و عراق مطرح بود و هر زمان که یک خبر یا تحلیلی در این خصوص منتشر میشد، توجه تمام محافل، نخبگان سیاسی و امنیتی و حتی کشورهای همسایه عراق بر روی این موضوع متمرکز میشد و همه به دنبال آن بودند تا بفهمند که قرار است پایگاه عینالاسد به چه سرنوشتی دچار شود؛ چراکه در این سالها هر چند وقت یکبار، عراقیها و به خصوص طیف شیعیان حاکم بر این کشور مدعی آن میشدند که قرار است این پایگاه نظامی از سوی ایالات متحده به بغداد تحویل داده شود اما چندی بعد این روند به نتیجه نمیرسید و باز هم ابقای نظامیان ایالات متحده را شاهد بودیم.
در این خصوص و در تحولی مهم از سلسله تحولات امنیتی منطقه، وزارت دفاع عراق طی بیانیهای اعلام کرد که ارتش این کشور مدیریت کامل پایگاه نظامی «عینالاسد» را پس از خروج نیروهای آمریکایی بر عهده گرفته است. طبق این بیانیه، «عبدالامیر رشید یارالله» رئیس ستاد مشترک ارتش عراق، روز شنبه بر روند توزیع مأموریتها و وظایف میان یگانها و تشکیلات نظامی مستقر در پایگاه عینالاسد نظارت کرد. طبق گزارش روسیاالیوم، در این بیانیه آمده است که رئیس ستاد مشترک ارتش عراق در بازدید از پایگاه عین الاسد، همراه با معاون عملیات و فرماندهان نیروهای زمینی، هوایی و هوانوردی ارتش، معاون مدیر اطلاعات نظامی، رئیس سلول رسانهای امنیتی و مدیران بخشهای مختلف، مورد استقبال فرمانده عملیات الجزیره، فرمانده پایگاه و فرمانده لشکر دوم نیروهای ویژه قرار گرفت.
رویترز نیز اعلام کره که بلافاصله پس از ورود به پایگاه، ژنرال یارالله مراحل تحویل پرونده امنیتی را از طریق نظارت میدانی بر استقرار یگانها و تشکیلات درون پایگاه پیگیری کرد. این یگانها شامل لشکر ۶۵ نیروهای ویژه و گردانهای آن، بههمراه تخصیص مقر فرماندهی نیروی هوایی و هوانوردی ارتش عراق بود. رئیس ستاد مشترک ارتش عراق همچنین از تمامی بخشهای پایگاه بازدید کرد تا بر تأمین تسهیلات خدماتی، زیرساختها و ابعاد اداری و لجستیکی نظارت داشته باشد؛ اقدامی که هدف آن تضمین بالاترین سطح آمادگی برای اجرای کامل وظایف محوله است.
منابع امنیتی و سیاسی در اربیل تأکید کردند که تیم مستشاران آمریکایی به پایگاه الحریر منتقل شده و شامل هیچ نیرو یا پرسنل نظامی متخصص در حملات نیستند اما همین تیم قرار است پس از این خدمات خود را به نیروهای نخبه پیشمرگها ارائه کنند
در همین راستا، ژنرال رشید یارالله از نهادهای مربوطه خواست تا تلاشهای خود را برای تقویت همکاری مشترک، هماهنگی و کار گروهی میان تمامی واحدهای مستقر در پایگاه تشدید کنند و از تواناییها و موقعیت راهبردی آن به نحو مطلوب بهرهمند شوند. وی همچنین بر ضرورت کار با روحیه تیم واحد و توزیع مناسب مأموریتها تأکید و خاطرنشان کرد که این اقدامات باید بهگونهای انجام شود که امنیت و حفاظت از پایگاه عینالاسد، به عنوان یکی از مهمترین پایگاههای نظامی در منطقه عملیاتی، تضمین شود.
به موازات این روند، کمیته عالی نظامی پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی در عراق هم با صدور بیانیهای اعلام کرد که تمامی مستشاران ائتلاف بینالمللی از پایگاههای نظامی و مراکز فرماندهی واقع در مناطق رسمی فدرال عراق خارج شدهاند. بر اساس گزارش واحد اطلاعرسانی امنیتی عراق، این کمیته اعلام کرد که شمار اندک مستشاران باقیمانده در پایگاه هوایی عینالاسد و مقر فرماندهی ستاد عملیات مشترک نیز از این اماکن خارج شدهاند و این مراکز هماکنون بهطور کامل تحت مدیریت نیروهای امنیتی عراق قرار دارند.
کمیته عالی نظامی با اشاره به تلاشهای دولت عراق و برنامهریزی دقیق برای پایان مرحله نخست مأموریت ائتلاف بینالمللی در این کشور، بر آمادگی کامل نیروهای عراقی برای تأمین و گسترش امنیت در سراسر عراق تأکید کرد. این کمیته همچنین اعلام کرد که داعش دیگر یک تهدید راهبردی به شمار نمیرود و نیروهای امنیتی عراق بهطور کامل توانایی جلوگیری از ظهور مجدد این گروه در داخل کشور یا عبور عناصر آن از مرزها را دارند.
کمیته عالی نظامی همچنین اعلام کرد که مرحله دوم مأموریت ائتلاف بینالمللی برای مبارزه با داعش در سوریه آغاز شده و هماهنگی با این ائتلاف ادامه خواهد یافت تا داعش بهطور کامل در سوریه نیز نابود شده و تهدیدی برای امنیت ملی عراق ایجاد نکند.
عزیمت به اقلیم کردستان
آنچه در این میان ارزش راهبردی پیدا میکن این است که خروج ارتش ایالات متحده از پایگاه فوق استراتژیک عینالاسد را نمیتوان به عنوان خروج کامل نظامیان واشنگتن از عراق یا منطقه دانست. اگرچه به زعم بسیاری از کارشناسان عراقی، خروج نیروهای آمریکایی از پایگاه عینالاسد بیانگر قدرت موضع ملی عراق است که برای پایان دادن به حضور نیروهای خارجی در کشور به وحدت رسیده اما واقعیت این است که ارتش ایالات متحده همین حالا در حاشیه عراق یعنی در اربیل واقع در اقلیم کردستان عراق حضور عمیق و عینی دارد.
تحویل پایگاه عینالاسد به عراقیها به معنای بازگشت کامل حاکمیت نیست و نگاهها اکنون به پایگاه الحریر در اربیل به عنوان آخرین مرکز اصلی آمریکاییها در عراق که تجهیزات و نیروهای منتقل شده از عینالاسد را در خود جای داده معطوف شده است
بر اساس دادههای رسانهای، نیروها، تجهیزات، خودروها و سامانههای دفاعی و جنگی آمریکایی طی هفتههای گذشته به پایگاه الحریر در اقلیم کردستان عراق منتقل شدهاند تا طبق توافق منعقد شده بین بغداد و واشنگتن تا پایان سال جاری میلادی در آنجا حضور داشته باشند. طبق گزارش العربی الجدید، منابع امنیتی و سیاسی در اربیل تأکید کردند که «تیم مستشاران به پایگاه هوایی الحریر منتقل شده است و شامل هیچ نیرو یا پرسنل نظامی متخصص در حملات نیستند. این تیم شامل بیش از ۲۰۰ مشاور، کارشناس و مربی در زمینههای مختلف نظامی، رزمی و فنی است که خدمات خود را به نیروهای نخبه پیشمرگها ارائه میدهند.» یکی از منابع تأکید کرده که این پایگاه هیچ نیرویی ندارد و تعداد مشاوران فعلی ممکن است در ماههای آینده کاهش یابد اما در همین راستا تحلیلهایی وجود دارد که نشان میدهد ایالات متحده در اربیل خواهد ماند و این ابقای فیزیکی اساساً بدون تاریخ خروج مطرح شده است.
در این خصوص باید متوجه بود توافقنامهای که در سال ۲۰۲۴ بین بغداد و واشنگتن در مورد خروج تدریجی نیروهای آمریکایی از عراق امضا شد، شامل خروج دو مرحلهای است. قرار بود مرحله اول در سپتامبر ۲۰۲۵ به پایان برسد اما دسامبر گذشته به پایان رسید و مرحله دوم تا سپتامبر ۲۰۲۶ ادامه دارد که در پایان آن خروج کامل، حتی خروج مشاوران و نیروهای باقیمانده، پیشبینی میشود، مگر اینکه تغییرات جدیدی مورد مذاکره قرار گیرد یا تمدیدی در توافقنامههای آینده گنجانده شود!
ادامه حضور آمریکا در حاشیه عراق؟!
موضوع نهایی این است که تا به امروز مشخص نشده که ایالات متحده قرار است تا چه زمانی در اربیل حضور داشته باشد. روزنامه الاخبار در این خصوص نوشته است که تحویل پایگاه به معنای بازگشت کامل حاکمیت نیست و نگاهها اکنون به پایگاه الحریر در اربیل به عنوان آخرین مرکز اصلی آمریکاییها در عراق که تجهیزات و نیروهای منتقل شده از عینالاسد را در خود جای داده معطوف شده است.
در این خصوص کارشناسان امنیتی میگویند که آمریکا در واقع در حال «بازچینی» نیروهای خود است و تمرکز بر پایگاه الحریر هنوز هم خطر ادامه تنش را حفظ میکند و این وضعیت همچنان ریشه تنش را زنده نگه میدارد، زیرا گروههای مسلح تحت عنوان مقاومت عراق رابطه مستقیم بین حضور نیروهای آمریکایی و حفظ سلاحهای خود را روشن کردهاند.
با این حال، ناظران پیشبینی میکنند که حضور آمریکا در پایگاه هوایی الحریر طولانیمدت خواهد بود و احتمالا سالها ادامه خواهد داشت که دلایلی فراتر از مبارزه با بقایای داعش را درون خود دارد. این دلایل شامل حمایت سیاسی از کردها میشود، بهویژه از آنجا که دولت منطقهای کردستان عراق حضور آمریکا را ضامن امنیت و ثبات سیاسی میداند، برخلاف دولت فدرال بغداد که با فشار زیادی از سوی جناحهای مختلف برای اخراج نیروهای خارجی و آمریکایی مواجه بوده است. این امر محیط مساعدی را ایجاد میکند که علاوه بر بُعد منطقهای، ادامه حضور در پایگاه هوایی الحریر را برای واشنگتن از نظر سیاسی و نظامی کمهزینهتر میکند، زیرا پایگاه هوایی الحریر یک سکوی لجستیکی حیاتی برای پشتیبانی از عملیات آمریکا در شمال شرقی
سوریه است.
دیدگاه تان را بنویسید