ساختار اجرایی«هیأت صلح» با اما و اگرهای متعدد روبروست؛
اداره مبهم غزه توسط کلونی منتسب به ترامپ!
رامین پرتو
پس از اما و اگرها و شک و تردیدهای متعدد بالاخره لحظه آغاز مرحله دوم توافق آتشبس غزه فرا رسید و حالا بسیاری از نظاران بینالمللی منتظر هستند تا ببینند که چه اتفاقی قرار است در این روند رخ دهد. در این راستا استیو ویتکاف، فرستاده رئیس جمهور آمریکا به خاورمیانه بامداد پنجشنبه آغاز مرحله دوم آتشبس در غزه را اعلام کرد و گفت که از جنبش حماس انتظار میرود به طور کامل به تعهدات خود در آتشبس در غزه پایبند باشد و جسد آخرین اسیر اسرائیلی را تحویل دهد؛ چراکه عدم انجام این اقدام، عواقب خطرناکی برای آن خواهد داشت. ویتکاف همچنین افزود که مرحله دوم آتشبس شامل ایجاد مدیریت فلسطینی انتقالی و آغاز خلع سلاح و بازسازی کامل نوار غزه است او گفت که مرحله نخست توافق غزه شاهد ارائه کمکهای بشردوستانه تاریخی و حفظ آتشبس بوده است.
مولفهها نشان میدهد هیأت صلح برای غزه که از سوی ترامپ منصوب شدهاند، علیرغم مخالفتهای منطقهای و فرامنطقهای، باز هم بر همان ساختار و نفراتی که قبلاً (مانند تونی بلر) اعلام شده بود، استوار است
هیأت صلح و نفوذ ترامپ در غزه
آنچه در این راستا مهم ارزیابی میشود و به نوعی باید گفت که شاکله مرحله دوم اجرای توافق آتشبس غزه را سر و شکل میدهد، این است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا جمعه شب در شبکه اجتماعی «تروث سوشیال» اعلام کرد که بزرگترین و اصیلترین شورا در هر زمان و هر مکان تشکیل شد که باید آنرا شورای (هیأت) صلح برای غزه بنامیم. ترامپ اضافه کرد به عنوان رئیس شورای صلح از دولت تکنوکرات فلسطین که تازه تشکیل شده و کمیته اداره غزه حمایت میکند و همچنین بر لزوم پایبندی فوری حماس به تعهداتش از جمله درباره تحویل جسد آخرین زندانی اسرائیلی به اسرائیل و گام برداشتن در مسیر خلع سلاح تاکید کرد. ترامپ همچنین گفت که با حمایت مصر، ترکیه و قطر توافق فراگیر برای خلع سلاح حماس را تضمین خواهیم کرد. رویترز هم در این راستا نوشت که تشکیل شورای صلح کمی بعد از اعلام تشکیل کمیته تکنوکرات فلسطین که متشکل از ۱۵ عضو است و برای مدیریت غزه پس از جنگ تشکیل شده، اعلام گردید و این کمیته تکنوکرات زیر نظر شورای صلح که تحت ریاست ترامپ تشکیل شده، عمل خواهد کرد.
یک روز پس از اعلام این خبر از سوی ترامپ یعنی در عصر روز گذشته (شنبه)، کاخسفید فهرست اعضای «هیأت صلح» غزه را اعلام کرد. بر این اساس دونالد ترامپ به صورت کتبی و رسمی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، و تونی بلر، نخستوزیر سابق بریتانیا، را به عضویت در هیأت صلح تازه تأسیس غزه منصوب کرده که به ادعای بلومبرگ، مرحله بعدی بازسازی و حکومتداری در این سرزمین جنگزده را هدایت خواهد کرد.
در فهرست کاخ سفید از اعضای هئیت صلح علاوه بر روبیو و تونی بلر، نام جارد کوشنر، داماد ترامپ و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ و هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه نیز دیده میشود. براساس گزارش گاردین، طبق طرح او که اواخر سال گذشته فاش شد و بر اساس آن آتشبس شکنندهای در غزه حاصل شد، ترامپ رئیس این هیأت است.
در بیانیه کاخسفید آمده است که ایالات متحده کاملاً متعهد به حمایت از این چارچوب انتقالی است و در همکاری نزدیک با اسرائیل، کشورهای کلیدی عرب و جامعه بینالمللی فعالیت میکند. در این بیانیه همچنین آمده است که کمیته ملی اداره غزه (NCAG) توسط علی شعث، یکی از مقامات سابق تشکیلات خودگردان فلسطین و اهل غزه، رهبری خواهد شد. ترامپ همچنین «آریه لایتستون» و «جاش گرونباوم» را به عنوان مشاوران ارشد هیأت مدیره منصوب کرد تا بر استراتژی و عملیات روزانه این هیأت نظارت داشته باشند. براساس اعلام کاخ سفید، «ژنرال جاسپر جفرز» به عنوان فرمانده نیروی ثبات بینالمللی منصوب شده و همچنین «نیکولای ملادینوف»، هماهنگکننده ویژه سابق سازمان ملل متحد برای روند صلح خاورمیانه، به شورای اجرایی و به عنوان نماینده عالی در امور غزه منصوب شد.
همچنین ریم الهاشمی، وزیر مشاور در امور همکاریهای بینالمللی امارات متحده عربی، علی الذوادی، دیپلمات کهنهکار قطری، حسن رشاد، رئیس کنونی سازمان اطلاعات مصر هم در این هیأت حضور دارند و از سوی دیگر شخصی به نام گبای که تاجر قبرسی-اسرائیلی به حساب میآید به همراه «سیگرید کاگ»، سیاستمدار هلندی از دیگر اعضای هیات اجرایی به ریاست ترامپ هستند.
اگرچه هیأت صلح قرار است به صورت موقت بر اداره غزه نظارت کند اما در این میان بحث خلع سلاح حماس از جمله مواردی است که به نظر میرسد میتواند اجرای مرحله دوم توافق آتشبس را چالش روبرو کند
بنابر گفته سانههای عربی مانند العربیه و الحدث، این شورا که عمدتاً از سران کشورها یا دولتها تشکیل شده و ریاست آن را دونالد ترامپ بر عهده دارد، قصد دارد طبق طرح ۲۰ مادهای ترامپ که منجر به آتشبس در ۱۰ اکتبر شد، بازسازی نوار غزه را رهبری کند. در این میان اما روزنامه اسرائیلی هاآرتص به نقل از منابعی نوشت که یکی از دلایل تأخیر در اعلام شورای صلح، تدوین منشور نهایی شورا است که قرار است وظایف آن را تعریف کند.
آنچه در این میان مهم ارزیابی میشود این است که وظایف اصلی شورا شامل هماهنگی بازسازی و تأمین مالی بینالمللی، حمایت از روند خلع سلاح، تسهیل جریان کمکها و جابهجایی مردم و کالاها و هدایت نیروی تثبیت بینالمللی برنامهریزی شده تا زمانی است که تشکیلات خودگردان فلسطین پس از اجرای اصلاحات لازم، کنترل کامل را به دست گیرد اما در این میان بحث خلع سلاح از جمله مواردی است که به نظر میرسد علاوه بر کلیات این هیأت که از سوی ترامپ منتسب شدهاند، مورد اختلاف حماس خواهد بود و شاید روند اجرایی آنرا با مشکل روبرو کند.
در این خصوص مواضع ترامپ کاملاً بر این موضوع صراحت دارد؛ تا جایی که او تاکید کرده است که «با حمایت مصر، ترکیه و قطر، ما یک توافق جامع خلع سلاح با حماس، از جمله تسلیم تمام سلاحها و برچیدن تمام تونلها، را تضمین خواهیم کرد. حماس باید فوراً به تعهدات خود، از جمله بازگرداندن آخرین جسد به اسرائیل، عمل کند و بدون تأخیر به سمت خلع سلاح کامل پیش برود. همانطور که قبلاً گفتم، آنها میتوانند این کار را از راه آسان یا از راه سخت انجام دهند؛ چراکه مردم غزه به اندازه کافی رنج کشیدهاند و اکنون زمان آن فرا رسیده که همه چیز تمام شود».
چرا حماس مخالف است؟
در تمام این روند، نکته بسیار مهم این است که حماس باز هم با این ساختار و گفتهها و خواستههای ایالات متده و شخص ترامپ مخالف است. به صورت کلی حماس پیشنهاد «شورای صلح» را رد کرده و حتی قبل از ارائه آن به سازمان بینالمللی اعلام کرد که همه جناحها، از جمله تشکیلات خودگردان فلسطین، آن را رد میکنند؛ چراکه هیچکس بازگشت به دوران قیمومیت و استعمار را نمیپذیرد.
این مخالفت حماس به این دلیل است که طبق توافقنامهای که با میانجیگری ایالات متحده در ماه نوامبر 2025 حاصل شده، قرار است نیروهای بینالمللی تثبتکننده، نوار غزه را تا زمان به دست گرفتن کنترل آن توسط یک تشکیلات خودگردان فلسطین اداره کنند که میتواند به آنچه این طرح «مسیری معتبر به سوی حق تعیین سرنوشت و تشکیل کشور فلسطین» مینامد، منجر شود.
مساله دیگر که حماس را به سمت اعتراض به این طرح واداشته، حضور نظامی اسرائیل در غزه است و حالا حازم قاسم، سخنگوی حماس روز گذشته (شنبه) اظهار کرده که این جنبش از دولت آمریکا میخواهد که ارتش اسرائیلی را وادار به اجرای الزامات مرحله اول توافق آتشبس غزه و ادامه اجرای مرحله دوم کند.
تمام این مولفهها نشان میدهد که اساساً هیأت صلح برای غزه که از سوی ترامپ منصوب شدهاند، علیرغم مخالفتهای منطقهای و فرامنطقهای، باز هم بر همان ساختار و نفراتی که قبلاً (مانند تونی بلر) اعلام شده بود، استوار است و این به معنای تبیین یک استراتژی آمریکایی برای مکانی مانند غزه در خاورمیانه است و حالا باید دید که ترامپ قرار است غزه را به کدام سمت و سو هدایت کند و اسرائیل در این میان چگونه عمل میکند!
دیدگاه تان را بنویسید