نفت کاراکاس و محاصره کوبا؛ پروژه واشنگتن در پسامادورو

رامین پرتو

از زمان حمله نظامی ایالات متحده به ونزوئلا و ربایش نیولاس مادورو و انتقال وی به نیویورک، این سوال مطرح بود که اساساً چه کسی قرار است این کشور را اداره کند؟ در این خصوص گمانه‌زنی‌های تئوریک و عینی بسیاری انجام شد و حتی در روزهای ابتدایی پسامادورو، طیف گسترده‌ای از تحلیل‌ها به این سمت رفت که قرار است دلسی رودریگز، معاون مادورو به جای وی سکان هدایت ونزوئلا را به دست بگیرد. عده‌ای دیگر هم بر این عقیده بودند که ایالات متحده شخص دیگری که نظر واشنگتن توانایی اداره کشور را دارا است و می‌تواند منافع آمریکا را تامین کند، برای هدایت امور ونزوئلا در نظر خواهد گرفت، اما به هر ترتیب چندی بعد مشخص شد که دلسی رودریگز که وکیل دادگستری بوده، به صورت موقت به جای مادورو، ونزوئلا را هدایت خواهد کرد. 

در این میان برخی دیگر اعتقاد داشتند که ترامپ ممکن است که با دلسی رودریگز نتواند کنار بیاید و در این راستا سعی کند تا وی را به حاشیه براند. بخشی از این تحلیل به نکاه محافظه‌کارانه ترامپ نسبت به همکاری با زنان در عرصه سیاست بازمی‌گردد اما در این راستا یکباره رسانه‌های داخلی ونزوئلا (یکشنبه) گزارش دادند رودریگز قرار است در روزهای آتی به ایالات متحده سفر کند! 

پس از انتشار این خبر، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده اعلام کرد که مایل است تا با دلسی رودریگز سرپرست دولت ونزوئلا دیدار کند و در حال انجام اقداماتی برای هماهنگی با رهبری جدید این کشور است. خبرگزاری فرانسه در این خصوص اعلام کرد دولت موقت ونزوئلا که در تلاش است ثبات در کشور را تامین کرده و مطالبه حقوق مردم ونزوئلا در برابر حملات ایالات متحده و ربودن نیکلاس مادورو رئیس‌جمهوری این کشور و همسرش را پیگیری کند، روز شنبه میزبان هیات آمریکایی در پایتخت بوده که همین موضوع به صورت واضح نشان می‌دهد که واشنگتن به صورت مستقیم تلاش می‌کند تا به هر ترتیب که شده، بدون فوت وقت تکلیف ساختار سیاسی ونزوئلا را در زمانه‌ای که خلأ قدرت می‌تواند یک بحران جدید را در کاراکاس رقم بزند، به نفع خود هدایت و کند و آنرا در دستور کار خود قرار دهد. 

با این وجود و همزمان با حضور هیات آمریکایی در کاراکاس به منظور فراهم آوردن بستر از سرگیری روابط دیپلماتیک، دولت ونزوئلا دیدار رودریگز از کاخ سفید را تکذیب کرده اما بسیاری از تحلیلگران بر این عقیده هستند که او و تیم به جای مانده از مادورو چاره‌ای جز هماهنگی با ایالات متحده تحت رهبری ترامپ ندارند و باید به نوعی با وی کنار بیایند. 

ترامپ ونزوئلا را اداره خواهد کرد؟ 

آنچه در این میان به مانند یک بمب خبری عمل کرد، ادعای دونالد ترامپ برای اداره ونزوئلا بود که همه را مات و مبهوت کرد. روز گذشته (دوشنبه) ترامپ با انتشار تصویری در شبکه اجتماعی تروث سوشال، خود را به عنوان رئیس‌جمهور ونزوئلا معرفی کرد و بسیاری از رسانه‌های کشورهایی مانند روسیه، چین و همسایگان ونزوئلا این پیام را مورد تحلیل قرار دادند. در این خصوص راشاتودی نوشته است که این تصویر که شبیه‌سازی از اطلاعات فردی ترامپ در «ویکی‌پدیا» است، نشان می‌دهد که وی هم به عنوان چهل و هفتمین رئیس جمهوری آمریکا و هم به عنوان رئیس جمهور ونزوئلا در حال فعالیت است. او همچنین بطور تلویحی مارکو روبیو، وزیر خارجه‌ ایالات متحده را رئیس‌جمهور کوبا دانسته و در پاسخ به یک پیام منتشر شده در تروث سوشال که روبیو را رئیس‌جمهور کوبا معرفی کرده بود نوشت: با آن موافقم!

در این مسیر دو تحلیل به صورت کلی وجود دارد. تحلیل اول این است که بسیاری از منتقدان ترامپ اعتقاد دارند که این اقدام وی در حقیقت دخالت در امور یک کشور و حاکمیت مردمی است که تا چند روز پیش مادورو بر آنها حکومت میکرد و بر همین اساس این اقدام ترامپ را نوعی طنز سیاسی و البته دهن‌کجی به ماهیت وجودی ونزوئلا می‌دانند. اما دسته دوم این اقدام ترامپ را ناشی از پراگماتیسم (عملگرایی محض) می‌دانند و به نوعی اعتقاد دارند که ترامپ به صورت کاملاً جدی و عیان این موضوع را مطرح کرده است. 

طیف دوم اعتقاد دارند که به هر ترتیب ترامپ به دنبال آن بوده تا مادورو را به دلیل اینکه در کانالِ سیاسی- اقتصادی ایالات متحده حرکت نمی‌کرده، از میان بردارد و در نهایت نفت، معادن و ماهیت سرزمینی ونزوئلا را در اختیار بگیرد که این اقدام حالا انجام شده است؛ اما مساله این است که ترامپ با انتشار چنین پیامی قصد دارد که به هر ترتیب این هشدار را به دلسی رودریگز، که از سوی دیوان عالی ونزوئلا به عنوان رئیس‌جمهور موقت انتخاب شده بدهد که واشنگتن و تیم محافظه‌کار ترامپ بدون هیچ صبر و تردیدی می‌توانند او را همانند مادورو به حاشیه برانند. 

واشنگتن و نفت ونزوئلا: همکاری یا تقابل؟

آنچه در این میان مطرح می‌شود این است که ترامپ بدون شک اداره ونزوئلا را به گونه‌ای که قبلاً اعلام شده، در دست خواهد گرفت، اما اینکه اداره این کشور توسط وی مستقیم باشد یا غیرمستقیم موضوعی است که او با گام‌های ابهام‌آلود خود همچنان تلاش می‌کند که این مساله را مخفی نگه دارد. موضوعی که به موازات این روند برای واشنگتن و شخص ترامپ اهمیت پیدا می‌کند، چیزی نیست جز تسلط بر «نفت» ونروئلا و وارد کردن آن به شبکه نفتی و انرژی موردنظر ایالات متحده؛ این در حالیست که  مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده پیشتر از یک برنامه سه‌مرحله‌ای برای ونزوئلا رونمایی کرد و گفت که مرحله اول، تثبیت کشور بوده و ما قرار است بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت دریافت کنیم!

در این راستا روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی به نقل از منبعی نزدیک به دولت ونزوئلا اعلام کرد که تیم‌هایی از کارشناسان ونزوئلا و ایالات متحده در حال همکاری برای غلبه بر موانع قانونی و بوروکراتیک هستند تا بتوانند درخواست دونالد ترامپ مبنی بر صدور مجوز صادرات بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت تحریم‌شده به ایالات متحده برای ایجاد درآمد برای این کشور و ونزوئلا را برآورده کنند.

در این گزارش اعلام شده که اولویت اصلی اکنون تثبیت وضعیت در ونزوئلا است و برای تحقق این امر، باید جریان نفت را حفظ کنند؛ چراکه به ورود پول به ونزوئلا نیاز دارند و این به نفع هر ۲ طرف خواهد بود. فایننشال تایمز در ادامه نوشته است که رودریگز تحت فشار شدیدی برای پیروی از طرح ونزوئلا که توسط روبیو ترسیم شده، قرار دارد و روبیو پس از جلسه توجیهی با قانونگذاران به خبرنگاران گفته است که گام اول، تثبیت کشور و پس از آن بهبود و گذار است و این در حالیست که علاقه زیادی از سوی شرکت‌های انرژی آمریکایی برای سرمایه‌گذاری و تجارت در ونزوئلا وجود دارد. 

مجادله با هاوانا

در میانه این وضعیت، کوبا هم از اقدامات ترامپ در ونزئلا و حتی در آمریکای لاتین احساس خطر کرده و این احساس خطر به نظر می‌آید که همانند گذشته نیست. واقعیت این است که اخیراً ترامپ از هاوانا خواسته پیش از آنکه زمان از دست برود باید وارد توافق با واشنگتن شود و حتی اظهار کرد که مرحله آتی شاهد تشدید موضع آمریکا در قبال کوبا خواهد بود. ترامپ حتی با صدای بلند اعلام کرده که کوبا طی سال‌های اخیر با مقادیر زیادی از نفت و اموالی که از ونزوئلا می‌آمد، زندگی کرده است و به نوعی در حال خط و نشان برای هاوانا است تا بتواند امتیار لازم را بگیرد. 

در این راستا میگل‌ دیاز کانل، رئیس جمهور کوبا روز گذشته (دوشنبه) اعلام کرد که کشورش آزاد، مستقل و مقتدر است و کسی نباید کاری را به آن دیکته کند. او گفت که کوبا به مدت ۶۶ سال مورد حمله آمریکا قرار گرفت و به هیچ کشوری حمله‌ نکرده است و کشوری را تهدید نمی‌کند، اما آماده است در برابر هر تهدیدی تا آخرین قطره خون از خود دفاع کند. رونو رودریگز، وزیر امور خارجه کوبا هم تا حد زیادی همین موضع را اتخاذ کرد و از واشنگتن خواست که هاوانا را تهدید نکند. 

نکته پایانی این است که اگر تهدید کوبا توسط ترامپ و همچنین اذعان وی به اداره ونزوئلا توسط او را کنار هم بگذاریم می‌توانیم به این خروجی برسیم که ایالات متحده قصد دارد از طریق تسلط بر منابع نفتی ونزوئلا، به صورت شفاف کوبا را هم از عاقبت اقدامات این کشور و مادورو مطلع کند و یک جنگ احتمالی به همراه مخاطرات آنرا برای آنها تصویر‌سازی کند.