شب باشکوه شاگردان پیاتزا، تسلیم شدن دیوار چین و عبور از طوفان هاینن
رقص روی لبه تیغ
نگار رشیدی
صدای برخورد توپ با کفپوش سالن، فریادهای کرکننده تماشاگران و التهابی که از روی سکوها تا قلب زمین مسابقه امتداد داشت؛ اینجا، در آوردگاه قهرمانی مردان آسیا ۲۰۲۶، همهچیز بوی یک جنگ تمامعیار را میداد. دیداری که روی کاغذ تنها سومین ایستگاه مرحله گروهی بود، اما در واقعیت، نقطه عطفی برای اثبات هویت نسل جدید والیبال ایران به شمار میرفت. نبرد با چین، حریفی که همواره با دیسیپلین خاص شرقی و حالا با چاشنی جنون یک مربی اروپایی به میدان آمده بود، برای شاگردان روبرتو پیاتزا چیزی فراتر از یک بازی معمولی بود. ایران با پیروزی سه بر یک (۲۵-۲۳، ۲۳-۲۵، ۲۵-۲۲ و ۲۵-۲۳) نهتنها صدرنشینی گروه B را با اقتدار به نام خود سند زد، بلکه پیامی واضح برای تمام قاره فرستاد؛ بلندقامتان ایرانی از دل روزهای سخت، با روحیهای پولادین و تاکتیکی مدرن برخاستهاند.
حالا همهچیز برای یک پایانبندی حماسی آماده است. در سوی دیگر جدول، ژاپن باید از سد هند و سپس برنده کرهجنوبی و چین بگذرد. اگر شگفتی خاصی رخ ندهد، سالن مسابقات در روز فینال، میزبان بزرگترین دربی والیبال آسیا خواهد بود
برای درک عمق این پیروزی، باید نگاهی به نیمکتهای دو تیم بیندازیم. در یک سو، روبرتو پیاتزا، مردی با تفکرات کلاسیک و در عین حال مدرن ایتالیایی ایستاده بود؛ مربیای که به دنبال دیکته کردن نظم، کاهش ضریب اشتباهات فردی و استفاده حداکثری از پتانسیل تکتک بازیکنان است. در سوی دیگر، ویتال هاینن بلژیکی حضور داشت. مردی که نامش با حاشیه، اعتراض و البته موفقیتهای بزرگ گره خورده است. هاینن که روزگاری لهستان را بر بام جهان نشاند، حالا ماموریت یافته تا والیبال چین را از خواب زمستانی بیدار کند. چین تحت هدایت او دیگر آن تیم قابل پیشبینی گذشته نیست. آنها تیمی جنگنده، پرانرژی و متکی بر سرویسهای ریسکی و دفاعهای چندلایه شدهاند. پیاتزا که بهخوبی از این تغییر استراتژی آگاه بود، پس از پایان این ماراتن نفسگیر اعتراف کرد:«بازیهای قبلی برای ما حکم دستگرمی را داشت، اما چین یک محک واقعی بود. آنها در حال پیشرفتاند و برای شکست دادن چنین تیمی، باید بینقص بازی کنید.» این تقابل، نوید یک نبرد فرسایشی را میداد؛ نبردی که در آن، تیمی پیروز میشد که در لحظات بحرانی، کنترل اعصاب خود را از دست ندهد.
از همان سوت آغازین، مشخص بود که هیچکدام از دو تیم قصد باج دادن ندارند. امتیازات بهصورت پاندولی بین دو تیم جابهجا میشد. تا امتیاز۱۸، نفسها در سینه حبس بود. در این لحظات، دفاع روی تور ایران به رهبری مدافعان میانی، انسجام خود را پیدا کرد و تابلو نتیجه ۲۳ بر ۱۸ را به سود ایران نشان داد. اما والیبال، ورزش ثانیههاست. ژانگ، بازیکن تاثیرگذار چین، در خط سرویس قرار گرفت و با ضرباتی مهلک، دریافت اول ایران را متلاشی کرد. بازگشت پنج امتیازی چین و رسیدن به عدد ۲۴ بر ۲۳، سالن را در سکوتی مرگبار فرو برد. با این حال، تجربه و تیزهوشی سیدعیسی ناصری در خط حمله، قفل این ست را شکست و ایران با یک حمله بینقص از منطقه چهار، ۲۵ بر ۲۳ فاتح ست اول شد.
چینیها که زهر شکست در ست اول را چشیده بودند، در ست دوم با آرایشی تهاجمیتر وارد شدند. علی حاجیپور، قطر پاسور جوان و آیندهدار ایران که در ترکیب اصلی قرار داشت، اسیر آنالیز دقیق مدافعان چینی شد. با وجود برتری دو امتیازی ایران در اواسط ست، عدم ثبات در تبدیل توپهای برگشتی (ترانزیشن) باعث شد تا چین کنترل بازی را در دست بگیرد. در امتیازات پایانی، سد دفاعی چین برابر اسپک حاجیپور مقاومت کرد تا نتیجه ۲۴ بر ۲۲ به سود حریف شود. تایمآوتهای پیاتزا تنها توانست یک امتیاز را جبران کند و این ست با نتیجه مشابه ۲۵ بر ۲۳، اما این بار به کام شاگردان هاینن به پایان رسید.
از دست دادن ست دوم، زنگ خطری جدی بود. اینجا بود که پیاتزا دست به یک جراحی تاکتیکی زد. حاجیپور از زمین خارج شد و امین اسماعیلنژاد، کاپیتان و ماشین امتیازگیری ایران، گام به کفپوش سالن گذاشت. ورود امین، توازن روانی بازی را برهم زد. ایران ست را طوفانی آغاز کرد و با پنج امتیاز اختلاف پیش افتاد. اما چین هاینن، تیمی نبود که تسلیم شود؛ آنها با توپگیریهای خارقالعاده در انتهای زمین، بازی را در امتیاز۲۰ برابر کردند. در این لحظه حیاتی، امین اسماعیلنژاد در خط سرویس ایستاد. پرشهای بلند و ضربات شلاقی او، ساختار دریافت چین را فلج کرد. ایران ۲۲ بر ۲۰ پیش افتاد و در نهایت با حفظ این برتری، ۲۵ بر ۲۲ پیروز شد. این ست، نماد بارز اهمیت داشتن یک نیمکت قدرتمند در تورنمنتهای بزرگ بود.
ست چهارم، اوج بلوغ تاکتیکی ایران بود. چین که چیزی برای از دست دادن نداشت، با تمام توان حمله میکرد و تا اواسط ست نیز دو امتیاز پیش بود. پیاتزا در اقدامی جسورانه، علی حقپرست را وارد میدان کرد. حضور او در دریافت اول، ثبات بینظیری به تیم بخشید و پاسور تیم توانست با خیالی آسودهتر، مهاجمان را تغذیه کند. رقابت پایاپای تا امتیازات پایانی ادامه داشت، اما تمرکز بالای ملیپوشان ایران در زدن ضربات نهایی، کار را با نتیجه ۲۵ بر ۲۳ تمام کرد تا سند پیروزی سه بر یک امضا شود.
در کنار تمام زیباییهای فنی، این مسابقه یک نقطه عطف احساسی و حاشیهای داشت که تا مدتها در ذهن هواداران باقی خواهد ماند. ویتال هاینن همواره نشان داده که جنگ روانی را بخشی از استراتژی مربیگری خود میداند. سالها پیش، تقابلهای او با سعید معروف، کاپیتان افسانهای ایران، به تیتر یک رسانههای ورزشی تبدیل میشد. معروف هرگز برابر زیادهخواهیهای او کوتاه نمیآمد و حالا، امین اسماعیلنژاد نشان داد که وارث برحق همان غرور است. در ست پرالتهاب چهارم، پس از یک تصمیم داوری، هاینن با عصبانیت به سمت میز منشی و داور اول هجوم برد. امین اسماعیلنژاد که در نزدیکی تور بود، به این رفتار غیرورزشی واکنش نشان داد. هاینن که کنترل خود را از دست داده بود، با چهرهای برافروخته به سمت کاپیتان ایران چرخید و فریاد زد:«خفه شو! برو عقب (Shut up! Go back!)» در بسیاری از تیمها، چنین فریادی از سوی یک مربی نامدار میتواند تمرکز بازیکن حریف را نابود کند. اما واکنش اسماعیلنژاد، یک کلاس درس از حفظ اعتمادبهنفس بود. او مستقیما در چشمان هاینن خیره شد، یک قدم به جلو برداشت و با قاطعیتی مثالزدنی پاسخ داد:«تو حق نداری این حرف را به من بزنی؛ خودت خفه شو!» این ایستادگی زیر تور، جریان آدرنالین را در رگهای تیم ملی دوچندان کرد. بازیکنان ایران با خشمی مقدس و تمرکزی فولادین به زمین برگشتند و کار چین را در همان ست تمام کردند. این صحنه، نمادی از تیمی بود که نهتنها از نظر فنی، بلکه از نظر ذهنی نیز تسلیمناپذیر است.
پیروزی سه بر صفر مقابل چین میتوانست بیش از پنج امتیاز حیاتی به حساب ایران واریز کند، اما واگذاری ست دوم باعث شد این دستاورد به ۳.۳۶ امتیاز تقلیل یابد. از دست دادن حدود ۱.۷امتیاز، در روزهای پایانی ماراتن کسب سهمیه، میتواند تفاوت میان پرواز به لسآنجلس یا ماندن در خانه را رقم بزند
اگرچه ورود امین اسماعیلنژاد جریان بازی را تغییر داد، اما نمیتوان از شاهکار مرتضی شریفی چشمپوشی کرد. دریافتکننده قدرتی ایران، یکی از درخشانترین شبهای دوران حرفهای خود را سپری کرد. کسب ۱۷امتیاز (شامل ۱۶اسپک موفق و یک دفاع بینقص)، او را پس از پوریا حسینخانزاده به دومین امتیازآور برتر زمین تبدیل کرد. شریفی با پرشهای انفجاری و ضربات تکنیکی از مناطق مختلف زمین، نشان داد که به فرم ایدهآل خود بازگشته و میتواند در مراحل حذفی، وزنهای غیرقابل انکار برای پیاتزا باشد. این پیروزی، ثمره یک کار تیمی فوقالعاده بود. پیاتزا در پایان بازی بر این نکته تاکید کرد که شاگردانش نشان دادند تیمی متشکل از ۱۴ بازیکن اصلی هستند چراکه هر بازیکنی که از نیمکت وارد شد، روند بازی را بهبود بخشید.
در میان هیاهوی جشن پیروزی، یک حقیقت تلخ در جدول ردهبندی فدراسیون جهانی (FIVB) خودنمایی میکرد. سیستم پیچیده امتیازدهی رنکینگ جهانی، هیچ اشتباهی را بیپاسخ نمیگذارد. پیروزی سه بر صفر مقابل چین میتوانست بیش از پنج امتیاز حیاتی به حساب ایران واریز کند، اما واگذاری ست دوم باعث شد این دستاورد به ۳.۳۶ امتیاز تقلیل یابد. برای تیمی که در رتبه هفدهم جهان قرار دارد و مسیر رسیدن مستقیمش به المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس بسیار ناهموار است، صعود از طریق رنکینگ جهانی تنها راه نجات است. از دست دادن حدود ۱.۷امتیاز در این مسابقه، شاید در حال حاضر به چشم نیاید، اما در روزهای پایانی ماراتن کسب سهمیه، همین صدم امتیازها میتوانند تفاوت میان پرواز به لسآنجلس یا ماندن در خانه را رقم بزنند.
مسابقات قهرمانی آسیا در این دوره، علاوه بر جذابیتهای فنی، با یک حاشیه عجیب مدیریتی نیز همراه بود. فدراسیون جهانی و رسانه والیبال ورلد، در اقدامی آماتورگونه، بارها برنامه مسابقات مرحله یکچهارم نهایی را تغییر دادند؛ اتفاقی که اعتراض کادر فنی تیمها را به همراه داشت. با این حال، جدول نهایی مسابقات مشخص شد. ژاپن با وجود امتیاز برابر، به دلیل معدل پوئن بهتر در رده اول کلی قرار گرفت و ایران دوم شد. این رتبهبندی، یک مزیت استراتژیک بزرگ برای ایران به همراه داشت؛ جدا شدن مسیر ایران و ژاپن تا فینال مسابقات.
پیروزی سه بر صفر مقابل چین میتوانست بیش از پنج امتیاز حیاتی به حساب ایران واریز کند، اما واگذاری ست دوم باعث شد این دستاورد به ۳.۳۶ امتیاز تقلیل یابد. از دست دادن حدود ۱.۷امتیاز، در روزهای پایانی ماراتن کسب سهمیه، میتواند تفاوت میان پرواز به لسآنجلس یا ماندن در خانه را رقم بزند
برنامه قطعی ایران در مراحل حذفی
یکچهارم نهایی (پنجشنبه ۱۹ شهریور - ساعت ۱۴:۰۰): ایران باید به مصاف تیم هفتم جدول، یعنی چینتایپه برود. حریفی که از نظر فنی، توان مقابله با قدرت هجومی و دفاع روی تور ایران را ندارد و این بازی میتواند فرصت مناسبی برای ریکاوری روانی و تاکتیکی شاگردان پیاتزا باشد.
نیمهنهایی: در صورت عبور از چینتایپه، برنده دیدار تایلند و استرالیا در انتظار ایران خواهد بود. رویارویی با هر یک از این دو تیم، ایران را در قامت مدعی اصلی پیروزی و صعود به فینال قرار میدهد.
حالا همهچیز برای یک پایانبندی حماسی آماده است. در سوی دیگر جدول، ژاپن باید از سد هند و سپس برنده کرهجنوبی و چین بگذرد. اگر شگفتی خاصی رخ ندهد، سالن مسابقات در روز فینال، میزبان بزرگترین دربی والیبال آسیا خواهد بود؛ ایران و ژاپن. امین اسماعیلنژاد، کاپیتان پرصلابت تیم، هدف نهایی را اینگونه ترسیم میکند:«هدف اول و آخر ما صعود به فینال و قهرمانی در آسیاست. امیدوارم پلهبهپله پیش برویم و پیشرفت تیمیمان را به رخ بکشیم.» تیم ملی والیبال ایران با رهبری هوشمندانه روبرتو پیاتزا، درخشش ستارههای جوان و تجربه بازیکنان کلیدی، از دل طوفانها عبور کرده است. پیروزی بر چین، تنها یک برد نبود؛ بلکه اعلام موجودیت دوباره تیمی بود که میخواهد بار دیگر پادشاه مطلق قاره کهن باشد. والیبال ایران بیدار شده است و حالا، هیچ دیواری نمیتواند مانع پرواز عقابهای ایرانی به سوی جام قهرمانی شود.
دیدگاه تان را بنویسید