معمای دهم خرداد

 آریا طاری

عقربه‌های ساعت به بی‌رحمانه‌ترین شکل ممکن برای فوتبال ایران در حال حرکت هستند. دهم خردادماه؛ این تاریخی است که کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) با جوهری نامرئی اما پاک‌نشدنی در تقویم خود علامت زده است. در روزهایی که سایه سنگین یک جنگ ۴۰‌روزه بر سر خاورمیانه و به تبع آن فوتبال ایران آوار شد، سوت پایان زودهنگام و اجباری لیگ بیست‌وپنجم در ایستگاه بیست‌وسوم به صدا درآمد. حالا، در راهروهای سئول و در ساختمان فدراسیون فوتبال، بوی اضطراب، نامه‌نگاری‌های محرمانه و البته ایده‌هایی به مشام می‌رسد که بیشتر شبیه به یک فیلمنامه هالیوودی است تا مدیریت ورزشی. فوتبال ایران در یک بن‌بست تاریخی گرفتار شده است. از یک سو، اکثریت کشورهای قاره کهن نمایندگان خود را برای حضور در مسابقات پر زرق‌وبرق لیگ نخبگان و سطح دوم لیگ قهرمانان معرفی کرده‌اند و از سوی دیگر، لیگ ایران نیمه‌کاره رها شده است. آیا مهدی تاج می‌تواند با یک ترفند دیپلماتیک جدید، مردان قانون‌مدار و سرد کوالالامپور را راضی کند، یا AFC دوباره زیر میز بازی ایرانی‌ها خواهد زد؟

همه‌چیز از نامه‌نگاری‌های اولیه شروع شد. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال که به روابط حسنه‌اش با مقامات آسیایی می‌بالد، در دو نوبت قلم به دست گرفت و نامه‌هایی با مضمون «درخواست استمهال» برای شیخ سلمان، رئیس بحرینی AFC ارسال کرد. استدلال ایران روشن بود:«ما در شرایط فورس‌ماژور و جنگ بودیم، به ما زمان بدهید تا نمایندگان‌مان را دیرتر اعلام کنیم.» اما پاسخ کوالالامپور، سردتر از حد تصور بود. کنفدراسیون فوتبال آسیا که تقویم مسابقاتی‌اش را با دقت یک ساعت‌ساز سوئیسی تنظیم می‌کند، دست رد به سینه تاج زد.

با بسته شدن درهای دیپلماسی سنتی، فدراسیون فوتبال ایران که به شدت در برابر ایده کابوس‌وار نیمه‌تمام ماندن لیگ‌۲۵ و فاجعه ۱۸‌تیمی شدن فصل آینده مقاومت می‌کرد، به سراغ پلن B رفت. ایده‌ای که امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال، در ساعات پایانی یک شب پرالتهاب پرده از آن برداشت. ایده‌ای که اگرچه در نگاه اول نبوغ‌آمیز به نظر می‌رسد، اما پتانسیل تبدیل شدن به یک بمب ساعتی در فوتبال داخلی را دارد.

فدراسیون فوتبال به جای اینکه تسلیم شرایط شود و نمایندگان را صرفا بر اساس جدول ناقص هفته بیست‌وسوم معرفی کند، یک پیشنهاد بی‌سابقه را روی میز شین‌من‌گیل، از مقامات ارشد AFC قرار داده است. فرمول جدید از این قرار است؛ فدراسیون ۶‌تیم برتر فعلی جدول را به عنوان نامزدهای بالقوه و در قالب یک لیست رزرو به کنفدراسیون معرفی می‌کند. سپس، ادامه هفت هفته باقی‌مانده از لیگ‌۲۵ به بعد از پایان کار تیم ملی در جام‌جهانی موکول می‌شود! در نهایت، پس از پایان واقعی لیگ، از میان این ۶‌تیم، هر باشگاهی که توانست در رتبه‌های کسب سهمیه قرار بگیرد، بلیت پرواز به آسیا را در جیب خواهد داشت.

مردان فدراسیون فوتبال در سئول، در حال انجام یک بازی پوکر خطرناک با AFC هستند. آنها امیدوارند که بحران جنگ و استثنایی بودن شرایط ایران، قلب سنگی تصمیم‌گیران کنفدراسیون را نرم کند. اما احتمال اینکه کوالالامپور این ایده ۶‌تیمی را رد کند، بسیار بالاست. اگر این اتفاق رخ دهد، فدراسیون می‌ماند و تصمیمی که می‌تواند لیگ را به آشوب بکشد؛ انتخاب تیم‌ها از روی همین جدول نیمه‌کاره فعلی

این ۶ تیم که حالا نام‌شان در پوشه ویژه‌ای به مقصد مالزی آماده شده به این ترتیب لیست شده‌اند؛ استقلال تهران (صدرنشین فعلی و تشنه بازگشت به آسیا)، تراکتور (تیم پرشورها که با مجوز حرفه‌ای، خود را محق‌ترین می‌داند)، سپاهان (غول دیار زاینده‌رود که در کمال شگفتی هنوز درگیر هزارتوی دریافت مجوز حرفه‌ای است)، گل‌گهر (تیمی با ساختار و امکانات که همیشه در یک قدمی بزرگی متوقف شده)، چادرملو (شگفتی‌ساز کویر که به دنبال خلق یک تاریخ‌سازی بزرگ است) و پرسپولیس (یکی از مدعیان قهرمانی که در رده ششم ایستاده اما حالا به لطف این ایده، نفس تازه‌ای کشیده است).

شاید بزرگ‌ترین برنده این ایده روی کاغذ، باشگاه پرسپولیس باشد. سرخ‌پوشان پایتخت که تا هفته بیست‌وسوم با اختلافی هفت امتیازی نسبت به صدر جدول در رده ششم جا خوش کرده بودند و شانس‌های‌شان برای آسیایی شدن رنگ باخته بود، حالا با این طرح رزرو، یک‌بار دیگر خود را در مدار آسیا می‌بینند. همین مساله کافی بود تا آتش جنگ رسانه‌ای میان استقلال و تراکتور (که خود را صاحبان برحق سهمیه می‌دانند) با پرسپولیس شعله‌ور شود. بیانیه‌های تند، تیترهای جنجالی و اتهام‌زنی‌ها در فضای مجازی به اوج خود رسیده است. هواداران رقبای پرسپولیس معتقدند فدراسیون این طرح را صرفا برای نجات یک تیم خاص طراحی کرده، در حالی که پرسپولیسی‌ها می‌گویند در فوتبال، هفت هفته یعنی ۲۱‌امتیاز و جبران فاصله هفت امتیازی کاملا ممکن و حق قانونی آنهاست.

اما بیایید با دقت بیشتری به این ایده نگاه کنیم؛ ایده‌ای که اگرچه برای خرید زمان جذاب است، اما روی کاغذ باگ‌های منطقی وحشتناکی دارد که می‌تواند فدراسیون را وارد یک بحران حقوقی و ورزشی بی‌سابقه کند. فدراسیون تصمیم گرفته خط‌کش خود را روی تیم ششم جدول (پرسپولیس) بگذارد. اما سوال اینجاست؛ در لیگی که هفت هفته (۲۱‌امتیاز) از آن باقی مانده، چرا تیمی مثل فولاد خوزستان که در رده هفتم است و با پرسپولیس تنها سه امتیاز فاصله دارد، نباید در این لیست باشد؟

فاجعه‌بارتر اینکه از نظر ریاضی، حتی تیمی مثل ذوب‌آهن در رده پانزدهم جدول نیز اگر تمام هفت بازی آینده خود را ببرد و تیم‌های بالانشین امتیاز از دست بدهند، روی کاغذ شانس رسیدن به رتبه‌های بالای جدول را دارد! فدراسیون با محدود کردن لیست به ۶‌تیم، عملا به سایر تیم‌های لیگ پیام می‌دهد که شما حتی اگر در هفت هفته پایانی شگفتی‌ساز هم بشوید، شانسی برای آسیا ندارید! این یعنی کشتن انگیزه در نیمی از تیم‌های لیگ برتر؛ دقیقا همان چیزی که فدراسیون ادعا می‌کرد قصد جلوگیری از آن را دارد. اگر تیمی خارج از این ۶‌تیم با یک کامبک رویایی به رده‌های آسیایی برسد، تکلیف چه خواهد بود؟ آیا فدراسیون می‌خواهد حق تیمی را به خاطر یک لیست از پیش ارسال شده وتو کند؟

انگار بحران‌های بالا کافی نبود، داستان تلخ مجوز حرفه‌ای هم به این کلاف سردرگم اضافه شده است. در حالی که استقلال و تراکتور با موفقیت از خوانذمجوز حرفه‌ای عبور کرده‌اند، سپاهان که در رده سوم جدول است هنوز نتوانسته این مجوز حیاتی را کسب کند. تصور کنید سپاهان در پایان بازی‌های معوقه سهمیه بگیرد اما به دلیل نداشتن مجوز، حذف شود! از سوی دیگر گل‌گهر، چادرملو و پرسپولیس در شرایطی مجوز گرفته‌اند که تعداد بازی‌های‌شان برابر نیست. گل‌گهر یک بازی بیشتر از رقبای خود انجام داده است. اگر در نهایت AFC این فرمول عجیب ۶‌تیمی را رد کند و تصمیم بگیرد به همان جدول ناقص هفته‌۲۳ استناد کند، چگونه می‌توان بین تیم‌هایی که تعداد بازی‌های متفاوتی دارند، عدالت را برقرار کرد و سهمیه سوم را اختصاص داد؟

مردان فدراسیون فوتبال در سئول، در حال انجام یک بازی پوکر خطرناک با AFC هستند. آنها امیدوارند که بحران جنگ و استثنایی بودن شرایط ایران، قلب سنگی تصمیم‌گیران کنفدراسیون را نرم کند. اما تاریخ نشان داده است که AFC در برخورد با بی‌نظمی‌های تقویمی، به ندرت انعطاف نشان می‌دهد. احتمال اینکه کوالالامپور با پوزخندی دیپلماتیک این ایده ۶‌تیمی را رد کند، بسیار بالاست. اگر این اتفاق رخ دهد، فدراسیون می‌ماند و تصمیمی که می‌تواند لیگ را به آشوب بکشد؛ انتخاب تیم‌ها از روی همین جدول نیمه‌کاره فعلی.

تا دهم خردادماه، تنها هفت روز باقی است. هفت روزی که هر دقیقه‌اش برای هواداران فوتبال در ایران با دلهره می‌گذرد. آیا پرسپولیس با طرح جدید رستگار می‌شود؟ آیا استقلال و تراکتور حق خود را می‌گیرند؟ و مهم‌تر از همه، آیا لیگی که به خاطر جنگ متوقف شد، می‌تواند بعد از مسابقات جام‌جهانی دوباره با همان حرارت سابق از خواب بیدار شود؟ پاسخ این سوالات در گرو نامه‌ای است که به زودی از مالزی به تهران فکس خواهد شد؛ نامه‌ای که یا حکم نجات لیگ‌۲۵ را امضا می‌کند، یا دوباره میز بازی را به کلی زیر و رو خواهد کرد.