تحلیلگر صنعت خودرو، مخالفت با قیمتهای جدید این خودروساز را فریب افکار عمومی دانست:
وزارت صمت و ایرانخودرو از قبل درباره افزایش قیمت توافق کردهاند
رامتین موثق
ماجرای مجادلات ایرانخودرو با وزارت صمت و نهادهای حاکمیتی مانند سازمان حمایت از مصرفکنندگان و شورای رقابت بار دیگر اوج گرفته است. در شهریورماه سال جاری نیز این مجادلات تکرار شده بود که کار نهایتا به سازمان تعزیرات و ... کشید.
روز سهشنبه 7 بهمن، ایرانخودرو با انتشار قیمت جدید محصولات خود در کدال، موجی از انتقادات را به سمت خود روانه کرد زیرا سالیان سال است که مردم از قیمت بسیار بالای خودروهای بیکیفیت داخلی ناراضیند. 1 روز بعد از انتشار قیمتهای جدید، وزارت صمت نیز ادعا کرد که مخالف افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو است و پس از ان نیز نوبت به مخالفت شورای رقابت رسید. در نهایت اینبار کار به دادستانی کشید و به دستور دادستانی، سایت فروش محصولات ایرانخودرو بسته شد تا این شرکت نتواند محصولات خود را به قیمت جدید بفروشد.
در این میان، موافقان خودروسازان اعتقاد دارند که بنا به قانون قیمتگذاری دستوری، خودروسازان منع قانونی برای 2 بار افزایش قیمت محصولات خود در طول سال را ندارند اما از طرف دیگر، پس از جهشهای بیسابقه نرخ ارز، قیمتهای بازار آزاد خودرو سر به فلک کشیدهاند و در این شرایط، افزایش قیمت رسمی خودرو میتواند به مثابه بنزینی بر آتش گرانیهای بازار باشد.
بابک وفایی، کارشناس و تحلیلگر ارشد صنعت خودرو، در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، به تحلیل وضعیت بازار خودرو در ایران پرداخته است که مشروح آن را میخوانید.
افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو
همه را شوکه کرد
یک کارشناس ارشد خودرو در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو، اظهار کرد: انتظار افزایش قیمت در زمستان میرفت زیرا در چندسال اخیر، خودروسازان به صورت معمول 2 بار درخواست افزایش قیمت داشتند که یکبار افزایش قیمت در نیمه اول سال و بار دیگر در نیمه دوم سال، تا فروش شب عید با قیمت جدید باشد، معمول بود.
وفایی تصریح کرد که انتظار افزایش قیمت میرفت اما ابدا انتظار نداشتیم که این افزایش آنقدر شدید باشد. پیشبینی میشد که در خودروهای مونتاژی و یا در بازار خودروهای وارداتی افزایش قیمت شدیدی رخ دهد اما افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو همه را شوکه کرد.
او افزود: این افزایش قیمت بسیار شدید است اما به هرحال ایرانخودرو نیز مبنای محاسباتی دارد. ضمن اینکه باید توجه کرد که افزایش قیمت خودرو نمیتواند روزانه باشد و خودروساز مجبورست آینده را نیز در این افزایش قیمت لحاظ کند. بنابراین این افزایش قیمت با این پیشبینی انجام شده است که خودروساز دیگر توانایی تغییر قیمت تا آخر بهار را ندارد. بنابراین این افزایش قیمت احتمالا با درنظر گرفتن شیب افزایش نرخ ارز و ریسک افزایش تعرفه در سال آینده محاسبه
شده است.
شرکتهای دیگر هم پشتسر ایرانخودرو
گران میکنند
این تحلیلگر صنعت خودرو با اشاره به اینکه افزایش قیمت فقط در محصولات ایرانخودرو رخ نداده است، عنوان کرد: معمولا برخی شرکتها، مانند ایرانخودرو و مدیران خودرو در شرکتهای خصوصی، در ابتدا افزایش قیمت دارند تا ضرب ماجرا را بگیرند و تحلیلی از رفتار وزارتخانه و همچنین بازار داشته باشند و اگر مشکلی پیش نیامد، بقیه شرکتها نیز پشتسر این دو خودروساز گران میکنند.
در تجربه قبلی اختلاف ایرانخودرو با وزارتخانه در ابتدا ایرانخودرو تهدید به دستگیری هیات مدیره و خلع ید مدیرعامل شد اما در نهایت موفق شدند تا مجوز افزایش قیمت بگیرند و هرکاری هم که دلشان خواست، کردند! بخشی از این مخالفت مربوط به افکار عمومی است و وزارتخانه نمیتواند بیصدا بنشیند و در نهایت نیز یا همین افزایش و یا یک مقداری پایینتر از این قیمتها، تصویب خواهد شد
وفایی تاکید کرد که بعد از ایرانخودرو، احتمالا شاهد افزایش قیمت در محصولات کرمانموتور، بهمن، ساپیا و ... نیز خواهیم بود تا این موج گرانی به شرکتهای کوچکتر نیز برسد.
او درباره مبنای این افزایش قیمت توضیح داد: طبیعتا این افزایش قیمت دارای یک منطق محاسباتی است و کاملا هم بدون سند نیست زیرا در مدل فعلی قیمتگذاری نیز، که تا حدی اختیارات شرکتها بالاتر رفته است، شرکتها باید مستنداتی نظیر قیمت قطعات و ... ارائه کنند زیرا یکی از عوامل مهم در قیمتگذاری خودرو، قیمت مستقیم هزینههای تولید و عامل دیگر، تورم بخشی صنعت خودرو است.
عرضه و تعادل بازار بههم خورده است
این کارشناس همچنین درباره علل افزایش قیمت خودرو در بازار آزاد، بیان کرد: اکنون متقاضیان برای مصارف شخصی و یا حتی سفتهبازی و دلالی، درخواست خرید خودرو دارند در صورتی که عرضه و تقاضا با هم در تعادل نیستند.
وفایی ادامه داد: طبیعتا وقتی عرضه و تقاضا با هم در تعادل نباشند، شاهد افزایش قیمت در بازار آزاد خواهیم بود و این امر قابل پیشبینی است. در ضمن فراموش نکنیم در کشوری زندگی میکنیم که ارزش پول آن پیوسته افت میکند و درگیر یک تورم بالای 40 درصدی نیز هستیم. در این شرایط، بازیگران بازار تلاش میکنند تا ارزش پول خود را حفظ میکنند پس باید حتما ریال را تبدیل کنند. خرید در بازارهای موازی مانند دلار و طلا هم مشکل شده است زیرا با ثبت خرید، خریداران باید مالیات بپردازند بنابراین به بازار خودرو روی میآروند.
به گفته او، عامل مهم دیگر در افزایش قیمت خودرو در بازار آزاد مربوط به افزایش انتظارات تورمی فروشندگان است که تمایلی به کاهش قیمت فروش خود ندارند زیرا ارزش آن را با افزایش قیمت داراییهای دیگر، معمولا طلا، مقایسه میکنند.
تحلیلگر صنعت خودرو: شرکتها همواره ادعا کردهاند که اگر اجازه قیمتگذاری آزاده را داشته باشند، با افزایش عرضه قادر به کنترل بازار هستند اما عملا این اتفاق نیفتاده است و بازار همواره یک فاصله قیمتی را با محصولات شرکتی حفظ میکند. بنابراین وقتی قیمت رسمی و به اصطلاح کارخانهای خودرو افزایش پیدا کند، قیمت بازار نیز به همان نسبت رشد خواهد کرد
فاصله قیمت بازار و شرکت
همیشه حفظ میشود
این تحلیلگر بازار خودرو درباره تاثیر افزایش قیمت رسمی محصولات بر قیمت بازار آزاد، اظهار داشت: شرکتها همواره ادعا کردهاند که اگر اجازه قیمتگذاری آزاده را داشته باشند، با افزایش عرضه قادر به کنترل بازار هستند اما عملا این اتفاق نیفتاده است و بازار همواره یک فاصله قیمتی را با محصولات شرکتی حفظ میکند. بنابراین وقتی قیمت رسمی و به اصطلاح کارخانهای خودرو افزایش پیدا کند، قیمت بازار نیز به همان نسبت رشد خواهد کرد.
«تویوتا کرولا کراس» در بازار ۵ میلیارد فروخته میشود اما قیمت خرید این ماشین از چین ۱۶ هزار دلار است اما اگر خرید با تعداد بالا باشد، قیمت آن به حدود 14 هزار دلار میرسد. اکنون حتی اگر با نرخ ارز 150 هزارتومانی هم حساب کنیم، قیمت این خودرو بدون تعرفه و هزینههای جانبی نهایت باید به ۲.۵ میلیارد برسد. با این شرایط آیا ایرانخودرو میتواند محصولاتش را گران کند؟ واردات آزادانه خودرو با تعرفه پایین مانع گرانی غیرمتعارف خودروهای داخلی میشود
وفایی درباره وضعیت خرید و فروش بازار، مطرح کرد: طی هفتههای اخیر، خریدوفروش خودروهای زیر ۱.۵ میلیارد تومان، مقداری محدود بود زیرا عرضهکننده عملا انتظارات تورمی را در قیمت خودرو منعکس کرده بود. با قیمتهای فعلی ممکنست خریداری هم وجود نداشته باشد اما فروشنده درنظر میگیرد که اگر ارزانتر بفروشد، صاحب ریال میشود و در نتیجه ضرر میکند در صورتی که میتواند خودروی خود را در آینده گرانتر نیز بفروشد و سود بیشتری بکند.
او عنوان کرد: اکنون در بازار معاملهای صورت نمیگیرد اما قیمتها هرروز افزایش پیدا میکنند زیرا در کشوری زندگی میکنیم که تورمی بالای 40 درصد دارد و ارزش پولش به صورت پیوسته افت میکند. در این شرایط اگر قیمت کارخانه محصولات نیز افزایش پیدا کند، گرانی بازار آزاد را تشدید میکند و بازار آزاد همیشه این فاصله را حفظ میکند؛ حتی اگر خرید و فروشی انجام نشود.
ایرانخودرو حرف خود را به کرسی مینشاند
این کارشناس صنعت خودرو در ادامه، به اختلافات وزارت صمت و ایرانخودرو اشاره کرد و گفت: آنقدر قوانین قیمتگذاری تغییر کرده و پیچیده شده است که مدعیان زیادی نیز پیدا شدهاند و با این صدور پیاپی بخشنامه و صورت جلسه، اکنون واقعا مشخص نیست که آیا وزارت صمت اجازه دخالت مستقیم را دارد یا سازمان حمایت یا شورای رقابت باید مستقیما وارد شوند.
وفایی یادآور شد: چندماه پیش هم ایرانخودرو اقدام به افزایش قیمت محصولات خود کرد. این خودروساز مدعی شد که بنا به مستندات خود شورای رقابت، اگر این نهاد در یک بازه زمانی پاسخ خودروساز را ندهد، به منزله موافقت با افزایش قیمت خودروهاست که در نهایت، ایرانخودرو موفق شد.
او تصریح کرد: به نظر من اکنون هم مانند دفعه پیشین، ایرانخودرو موفق میشود تا حرف خود را به کرسی بنشاند!
مدیران جدید ایرانخودرو اکنون از خریدار بابت ضرری که خود از آن اطلاع داشتهاند، پول بیشتری طلب میکنند. باید پرسید مگر این زبان انباشته را خریدار ایجاد کرده است؟ در این میان نیز تهدید میکنند که پول قطعهساز را نمیدهند تا خط تولید متوقف شود. در پاسخ به این تهدیدات باید گفت که با آن حجم لابی که شما برای خرید این شرکت زیانده کردید، حتما اطلاع داشتید که نهایت کار به اینجا میرسد. مجموعه نظام نیز که این واگذاری را تأیید کرد، میدانست به اینجا میرسد
صمت وانمود میکند که سمت مردم است
این تحلیلگر حوزه خودرو درباره دلایل مخالفت وزارت صمت با ایرانخودرو، عنوان کرد: این مخالفت قابل پیشبینی بود زیرا وزارت صمت باید وانمود کند که در طرف مردم قرار گرفته است!
بابک وفایی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: تمام داستان مخالفت وزارت صمت با افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو یک ظاهرسازی کامل برای فریب افکار عمومی است؛ ایرانخودرو ادعای زیان دارد و از آن طرف نیز وزارتخانه در ابتدا اجازه افزایش قیمت را نمیدهد اما در نهایت خودرو گران میشود و وزارتخانه هم چیزی نمیگوید زیرا از قبل درباره این روند توافق شده است
وفایی افزود: در تجربه قبلی اختلاف ایرانخودرو با وزارتخانه در ابتدا ایرانخودرو تهدید به دستگیری هیات مدیره و خلع ید مدیرعامل شد اما در نهایت موفق شدند تا مجوز افزایش قیمت بگیرند و هرکاری هم که دلشان خواست، کردند! بخشی از این مخالفت مربوط به افکار عمومی است و وزارتخانه نمیتواند بیصدا بنشیند و در نهایت نیز یا همین افزایش و یا یک مقداری پایینتر از این قیمتها، تصویب خواهد شد.
او همچنین مطرح کرد: اکنون همه تقصیر را به گردن خودروساز میاندازند و یک هیولایی از این آنها ساخته شده است که سعی دارند جیب مردم را خالی کنند در صورتی که باید واقعیات اقتصاد را هم دید. اکنون نرخ ارز خرید خودروسازان، افزایش پیدا کرده است، نرخ ارز تسعیر گمرک از 68 هزارتومان به 120 هزارتومان رسیده است؛ این عوامل بر قیمت مستقیم قطعاتی که وارداتی است، تاثیر میگذارد و حتی بر قطعات دریافتی از خودروسازان نیز موثر است زیرا تنها به اسم ادعا میشود که 90 درصد خودروها کاملا داخلیسازی شده است در صورتی که تنها ارزبری خودرو از خودروساز به قطعهساز منتقل شده است. همچنین تورم 40 درصدی کشور باید در تمام کالاها نمود پیدا کند و نمیتوان تورم عمومی کشور را پنهان کرد.
این کارشناس تاکید کرد: قصد طرفداری از خودروسازان را ندارم اما نباید از آنها غولی ساخت که دست در جیب ما دارند و از وزارتخانه درخواست ورود داشته باشیم. وزارتخانه هم به راحتی نمیتواند بگوید که این افزایش قیمت را قبول ندارد و باید برای افزایش قیمت مجاز یک مبنای محاسباتی تعریف کند.
تمام داستان ظاهرسازی است!
وفایی همچنین به نقد رفتار ایرانخودرو پرداخت و گفت: زمانی که بخش خصوصی ایرانخودرو را خرید، اطلاع داشت که این شرکت حجم زیادی از بدهی و زیان انباشته دارد اما با تمام این مسائل، آن را خرید. اکنون که خریداری کردهاند میخواهند قیمتها را به شکلی افزایش دهند تا این زیان جبران شود.
او درباره انتقادات خود توضیح داد: اکنون از خریدار بابت ضرری که خود از آن اطلاع داشتهاند، پول بیشتری طلب میکنند. باید پرسید مگر این زبان انباشته را خریدار ایجاد کرده است؟ در این میان نیز تهدید میکنند که پول قطعهساز را نمیدهند تا خط تولید متوقف شود. در پاسخ به این تهدیدات باید گفت که با آن حجم لابی که شما برای خرید این شرکت زیانده کردید، حتما اطلاع داشتید که نهایت کار به اینجا میرسد. مجموعه نظام نیز که این واگذاری را تأیید کرد، میدانست به اینجا میرسد.
به اعتقاد این تحلیلگر، تمام داستان یک ظاهرسازی کامل است؛ ایرانخودرو ادعای زیان دارد و از آن طرف نیز وزارتخانه در ابتدا اجازه افزایش قیمت را نمیدهد اما در نهایت خودرو گران میشود و وزارتخانه هم چیزی نمیگوید زیرا از قبل درباره این روند توافق شده است وگرنه چرا باید مدیریت ایرانخودرو این مجموعه زیانده و بدهکار را بخرد؟
هنر دولت در نارضای کردن کل بازار خودرو
وفایی تصریح کرد که درگیر سیکل معیوبی شدهایم که تمام بازیگران بازار یعنی فروشنده، خریدار و دولت ناراضی است.
او ادامه داد: این وضعیت حاصل «هنر» دولت در ناراضی کردن تمام 3 ضلع بازار است. در این شرایط خودروساز از ضرر خود ناراضی است، دولت رضایتی از افزایش قیمتها ندارد و خریدار نیز از وضعیت قیمت و کیفیت خودروها، نارضایتی کامل دارد. اکنون خودروهای موجود هرروز گرانتر و از دسترس مردم دورتر میشوند. خریدار نیز از همان روز تحویل، متوجه مشکلات کیفی خودرو میشود و خودروساز نیز ادعا دارد بدون افزایش قیمت نمیتواند کیفیت خودروها را افزایش دهد اما حتی با افزایش قیمت نیز، باز کیفیت پایینتر میآید و هم تیراژ تولید افزایش پیدا نمیکند.
این کارشناس ارشد صنعت خودرو علت این نارضایتی عمومی را ورود دولت به بازار خودرو، عنوان کرد و گفت: اگر ایرانخودرو حق قیمتگذاری آزادانه محصولات خود را دارد، دولت هم صاحب این حق است تا درب کشور را برای واردات خودرو با تعرفه بسیار پایین، باز بگذارد. در ان زمان ایرانخودرو میتواند محصول 1 میلیاردی خود را، 2 میلیارد بفروشد؟
وفایی توضیح داد: برای مثال «تویوتا کرولا کراس» در بازار ۵ میلیارد فروخته میشود اما قیمت خرید این ماشین از چین ۱۶ هزار دلار است اما اگر خرید با تعداد بالا باشد، قیمت آن به حدود 14 هزار دلار میرسد. اکنون حتی اگر با نرخ ارز 150 هزارتومانی هم حساب کنیم، قیمت این خودرو بدون تعرفه و هزینههای جانبی نهایت باید به ۲.۵ میلیارد برسد. با این شرایط آیا ایرانخودرو میتواند محصولاتش را گران کند؟
او تاکید کرد: دولت همهچیز را با هم میخواهد؛ هم قصد دارد یک شرکت زیانده را به بخش خصوصی واگذار کند تا اصل 44 رعایت شود، هم میخواهد مردم و سرمایهگذار را راضی نگه دارد و هم از واردات منتفع شود. نمیتوان تمام این اقدامات را با هم خواست و نتیجه آن، رسیدن به وضعیت فعلی بازار خودروی ایران است که همه ناراضی هستند.
این تحلیلگر بازار خودرو در پایان خاطرنشان کرد: دولتهای ما بیتصمیم هستند و حتی قادر به اولویتبندی نیستند. دولت میتواند اجازه دهد ایرانخودرو برای مقطع مشخصی گران کند اما در عوض، یکسال از درآمد خود در واردات صرفهنظر کند و اجازه واردات خودرو را بدهد. اگر چنین برنامهای نباشد، حاصلش نارضایتی عمومی از بازار خودرو خواهد بود.
دیدگاه تان را بنویسید