کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با «توسعه ایرانی» پاسخ داد؛
چرا پاکستانیها ۲ تریلیون ریال ایرانی خریدند؟
رامتین موثق
مدتی است تقاضا برای ریال ایران بالا رفته است و برخی معاملهگران به نگهداری پول نقد به صورت ریال، تمایل پیدا کردهاند که این تغییر رفتار در بازارهای مالی بهنوبه خود قابل توجه است.
آن قسمت از تقاضایی که فقط نیاز سرمایهگذاری را پوشش میدهد، کاهش پیدا کرده است. وقتی این اتفاق میافتد، بسیاری از فعالان به دنبال این هستند که دلار یا هر ارز دیگر در دست خود را به ریال تبدیل کنند زیرا پیشبینی میکنند که به احتمال زیاد دلار افت میکند و در این شرایط، برای فعالان اقتصادی نگهداری دلار، خطرناک میشود. در این شرایط، طبیعی است که تقاضا برای ریال بیشتر از دلار باشد
البته معامله ریال ایران در مرزهای شرقی شدت گرفته است و به خصوص معاملهگران پاکستانی این رفتار را از خود در بازار نشان دادهاند. مهر در گزارشی درباره این روند، نوشت: «بلافاصله پس از امضای تفاهم میان تهران و واشنگتن، پاکستانیها به خرید فوری ارز ایران روی آوردهاند. بر این اساس، ۲ تریلیون ریال ایران در ۴ روز خریداری شد.» مالک بوستان، رئیس انجمن شرکتهای صرافی پاکستان، نیز در این خصوص گفت که در اولین روز پس از توافق ایران و آمریکا، ریال ایران به ارزش ۴۰ میلیارد روپیه خریداری شده است.
چرا ریال ایران ناگهان جذاب شد؟
کارشناسان در تحلیل این تغییر رفتار در بازارهای مالی، ابتدا به خالی شدن یا کاهش شدید ریسکها از بازار، اشاره دارند و همانطور که در روزهای پس از قطعی شدن و امضای تفاهمنامه اولیه میان ایران و آمریکا، دلار به شدت ریزشی شد و در کانال 150 هزارتومانی قرار گرفت، اکنون نیز برخی انتظار دارند که پس از توافق نهایی میان دو کشور در آینده، نرخ برابری دلار و ریال کاهش بیشتری پیدا کند.
رویداد24 درباره دلایل جذاب شدن ریال ایران، در گزارشی نوشت: «نخستین و مهمترین عامل این اتفاق، سیگنالهای مثبت سیاسی و انتظارات تورمی معکوس است. بازار ارز همواره بیش از آنکه تابع واقعیتهای لحظهای باشد، تحت تاثیر «چشمانداز آینده» حرکت میکند. اعلام تفاهم میان تهران و واشنگتن، به سرعت این ذهنیت را در میان معاملهگران و مردم کشورهای همسایه ایجاد کرد که روزهای سخت تحریم رو به پایان است و انزوای اقتصادی ایران کمرنگ خواهد شد. در چنین شرایطی، ریال ایران که به دلیل کاهش ارزش سالهای گذشته در کف قیمت خود قرار داشت، ناگهان به یک دارایی جذاب، ارزان و پرپتانسیل برای سرمایهگذاری تبدیل شد. پاکستانیها با این تفاهم، پتانسیل بالایی برای جهش و رشد ارزش ریال پیشبینی کردند و به سرعت وارد بازار شدند.»
کارشناس بازارهای مالی: کاهش انتظارات اثر خود را بر ریال میگذارد؛ یعنی قدرت ریال و تقاضای ریال بالا خواهد رفت اما این آثار تنها در کوتاهمدت است و در میانمدت و بلندمدت، فعالان اقتصادی میدانند که این یک توهم است و دوباره ریال ضعیف خواهد شد. فعالان اقتصادی در این شرایط فقط و فقط فرصت خرید برای خود ایجاد میکنند و در عوض، یک سرمایهگذاری دلارمحور در یک سطح پایین انجام میدهند و در میانمدت و بلندمدت که بازارها رشد خواهند کرد، برنده واقعی این بازی خواهند شد
در این گزارش همچنین آمده است: «این پدیده عجیب، حاوی یک پیام بسیار روشن و استراتژیک است: اعتماد بازار به تاثیر دیپلماسی. هجوم به سمت ریال نشان میدهد که بازارهای منطقهای تا چه حد تشنه ثبات در خاورمیانه و احیای اقتصادی ایران هستند. این اتفاق ثابت کرد که به محض مخابره کوچکترین سیگنالهای رفع تنش، جریان سرمایه بدون معطلی به سمت ایران متمایل میشود. این حجم از خرید ارز، نوعی رأی اعتماد زودهنگامِ بازارهای همسایه به آینده اقتصاد ایران و بیاثر شدن تدریجی روانی تحریمها است و نشان میدهد که جایگاه ژئوپلیتیک و اقتصادی ایران در منطقه، غیرقابل حذف است.»
پولشویی با چکپولهای درشت
البته قبل از افزایش تقاضا برای ریال توسط پاکستانیها، تقاضا برای پول نقد، به خصوص تراولچکهای 1 میلیون تومانی، پیدا کرده بود و در ماه گذشته، اگر خریداری پول نقد کافی در اختیار میداشت، میتوانست دلار را با فاصله معناداری از قیمت بازار آزاد خریداری کند. تحلیلگران در آن زمان برای تحلیل این روند، که به «دلار تراولی» معروف شده بود، هشدار دادند که ممکن است پای پولشویی برای قاچاق سوخت و مسائلی از این دست، در میان باشد.
برخی تحلیلگران نیز در این مورد هشدار دادند. برای مثال، ولیالله سیف، رئیس اسبق بانک مرکزی، در گفتوگو با خبرآنلاین، درباره افزایش تقاضا برای چکپولهای درشت، گفته بود: «در حال حاضر نقدینگی کم شده و حتی چکپولهای درشت 500 هزار تومانی و یک میلیون تومانی نیز نایاب است. من بررسی کردم و دیدم یک سری معاملات روی کالاهای یارانهای ما انجام میشود و با این پول نقد این اقلام خریداری میشود و به خارج کشور میرود و چون کالا از داخل خریداری میشود نوعی از پولشویی اتفاق میافتد.»
البته یکی دیگر از دلایلی که کارشناسان در تحلیل رواج پدیده دلار تراولی میگفتند، افزایش تقاضای ریال از طرف همسایگان، به خصوص پاکستان بود زیرا این کشورها بیش از خود ایران برای به ثمر نشستن مذاکرات امید داشتند و انتظار آنها مبنی بر افزایش ارزش ریال بود. اکنون که به صورت رسمی افزایش تقاضای ریال توسط پاکستان اعلام شده است، آیا میتوان پای پدیدههایی نظیر پولشویی را در این روند دید؟
سجاد بوربور در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: پاکستانیها معادل 2 تریلیون دلار از ارزهای خود را تبدیل به ریال کردهاند زیرا اگر به تفاهم نزدیک شویم، احتمالا ارزش پول ملی پاکستان مقابل ریال ایران افت خواهد کرد. نه تنها پول ملی پاکستان بلکه تمام پولها مقابل ریال افت خواهند کرد بنابراین معاملهگران پول خود را به ریال میکنند و این یک روند کاملا طبیعی است
درصورت توافق، تمام ارزها مقابل ریال افت خواهند کرد
یک تحلیلگر بازارهای مالی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از افزایش تقاضای ریال، اظهار کرد: در حال حاضر به دلیل کلیت اقتصاد و چالشهای سیاسی و نظامی به سمتی رفتهایم که نیاز به دلار برای سرمایهگذاری کاهش پیدا کرده است.
سجاد بوربور توضیح داد: یعنی آن قسمت از تقاضایی که فقط نیاز سرمایهگذاری را پوشش میدهد، کاهش یافته است. وقتی این اتفاق میافتد، بسیاری از فعالان به دنبال این هستند که دلار یا هر ارز دیگر در دست خود را به ریال تبدیل کنند زیرا پیشبینی میکنند که به احتمال زیاد دلار افت میکند و در این شرایط، برای فعالان اقتصادی نگهداری دلار، خطرناک میشود.
او تصریح کرد که در این شرایط، این اتفاق عادی است که تقاضا برای ریال بیشتر از دلار باشد.
این کارشناس با اشاره به خرید 2 تریلیون ریال توسط پاکستانیها، بیان کرد: پاکستانیها معادل 2 تریلیون دلار از ارزهای خود را تبدیل به ریال کردهاند زیرا اگر به تفاهم نزدیک شویم و از آنجایی که پاکستان در راس محور این توافق بوده است، احتمالا ارزش پول ملی پاکستان مقابل ریال ایران افت خواهد کرد.
به گفته او، نه تنها پول ملی پاکستان بلکه تمام پولها مقابل ریال افت خواهند کرد بنابراین معاملهگران پول خود را به ریال میکنند و این یک روند کاملا طبیعی است.
رد احتمال پولشویی
بوربور درباره احتمال وجود پولشویی در این روند، عنوان کرد: در یک اقتصاد سالم اسکناسها یا پول نقد، حجم بسیار کمی از کل نقدینگی کشور را تشکیل میدهد. برای مثال در آمریکا یا کشوری مانند امارات، کسی پول نقد زیادی به همراه ندارد و همهچیز با پول مجازی معامله میشود.
او ادامه داد: در این کشورها اگر علاقه برخی از افراد برای داشتن پول نقد زیاد باشد، برای اینست که بتوانند هر معاملهای را بدون نظارت بانکی انجام دهند زیرا در هر کشور جهان اولی، هر معاملهای که انجام شود، ردپای تراکنش مالیاش کاملا در حسابهای بانکی لحاظ خواهد شد اما با پول نقد هرکاری، اعم از قاچاق، خرید اسلحه، مواد مخدر و ... میتوان انجام داد و این تراکنشها به دلیل اینکه بانکی نیست، قابل رصد هم نخواهد بود.
این تحلیلگر اقتصادی جاری شدن این روند در ایران را بعید دانست و توضیح داد: کلیت اقتصاد ایران آنقدر هوشمند نشده است که جلوی قاچاق را بگیرد. چنین چیزی اکنون در میان نیست و این تنها برای یک اقتصاد جهان اول کاربرد دارد نه کشوری که اقتصادش هرروز ضعیف و ضعیفتر میشود.
رشد ریال؛ تنها در کوتاهمدت!
بوربور درباره آثار اقتصادی افزایش تقاضای ریال، اظهار داشت: از نظر فعالان اقتصادی و تحلیلگران مالی، با شرایط فعلی که وجود دارد، دورنمایی جلوی چشم ما به وجود آمده است که در کوتاهمدت میتواند انتظارات تورمی را کاهش دهد.
او افزود: این کاهش انتظارات اثر خود را بر ریال میگذارد؛ یعنی قدرت ریال و تقاضای ریال بالا خواهد رفت اما این آثار تنها در کوتاهمدت است و در میانمدت و بلندمدت، فعالان اقتصادی میدانند که این یک توهم است و دوباره ریال ضعیف خواهد شد. فعالان اقتصادی در این شرایط فقط و فقط فرصت خرید برای خود ایجاد میکنند، زیرا دلار به واسطه قدرت ریال ارزان میشود و آنها در عوض یک سرمایهگذاری دلارمحور در یک سطح پایین انجام میدهند و در میانمدت و بلندمدت که بازارها رشد خواهند کرد، برنده واقعی این بازی خواهند شد.
این کارشناس بازارهای مالی در پایان تاکید کرد که این فرصت اکنون تنها با کاهش انتظارات تورمی فراهم شده است.
دیدگاه تان را بنویسید