دیدار اعلام‌نشده هگست با نتانیاهو در حضور نمایندگانی از کشورهای منطقه انجام شد؛
هماهنگی نظامی و ائتلاف‌های منطقه‌ای در «عوودا»؟
رامین پرتو
سفر اعلام‌نشده پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، به اسرائیل و دیدار او با بنیامین نتانیاهو در پایگاه هوایی عوددا را نمی‌توان صرفاً یک ملاقات معمول نظامی ارزیابی کرد. این سفر در شرایطی انجام شد که تنش میان تهران و واشنگتن افزایش یافته، احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران در محافل سیاسی و رسانه‌ای مطرح شده و رقابت‌های انتخاباتی در اسرائیل به مرحله حساسی رسیده است. هم‌زمان، گزارش‌هایی درباره حضور نمایندگانی از امارات متحده عربی و دیگر کشورهای منطقه در این نشست منتشر شده که بر اهمیت آن افزوده است.
بر اساس گزارش اکسیوس به نقل از دو منبع آگاه، هگست (دوشنبه) در سفری اعلام‌نشده وارد اسرائیل شد و با نتانیاهو دیدار کرد و رسانه‌های اسرائیلی نیز گزارش دادند که این نشست حدود دو ساعت طول کشیده و مقام‌های نظامی و امنیتی دیگری در آن حضور داشته‌اند. شبکه ۱۴ اسرائیل این دیدار را محرمانه و حساس توصیف کرد و از سفر غیرمعمول نتانیاهو به پایگاه جنوبی خبر داد.
اهمیت این دیدار از هم‌زمانی سه روند تشدید تنش‌های منطقه‌ای، تداوم فشارهای سیاسی بر دولت آمریکا درباره هزینه‌های جنگ و تلاش نتانیاهو برای تثبیت موقعیت خود در آستانه انتخابات کنست ناشی می‌شود و در چنین شرایطی، یک ملاقات نظامی در سطح وزیر جنگ آمریکا می‌تواند هم پیام امنیتی داشته باشد، هم بر برداشت افکار عمومی از روابط واشنگتن و تل‌آویو تأثیر بگذارد و هم محاسبات سایر بازیگران منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. با این همه، اهمیت سیاسی سفر به‌خودی‌خود اثبات نمی‌کند که تصمیم نهایی برای آغاز حمله‌ای جدید اتخاذ شده است.
گپ و گفت در عوودا
نخستین پرسش درباره سفر هگست این است که چرا چنین دیداری به‌صورت ناگهانی و بدون اطلاع‌رسانی قبلی انجام شد؟ محل ملاقات، یعنی پایگاه هوایی عوددا در جنوب اسرائیل، در گزارش‌ها به‌عنوان یکی از محل‌های استقرار هواپیماهای سوخت‌رسان و جنگنده‌های آمریکایی معرفی شده است. هگست همچنین از نیروهای آمریکایی مستقر در حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، بازدید کرد؛ حوزه‌ای که خاورمیانه، شمال‌شرق آفریقا و بخش‌هایی از آسیا را در بر می‌گیرد.
انتخاب چنین مکانی، به‌جای یک دیدار علنی در ساختمان‌های دولتی، می‌تواند نشان‌دهنده غلبه ملاحظات عملیاتی و امنیتی بر تشریفات دیپلماتیک باشد.
زمینه منطقه‌ای نیز در تحلیل این سفر تعیین‌کننده است. تنش واشنگتن و تهران بر سر تنگه هرمز و افزایش حملات حوثی‌های یمن به عربستان سعودی، نگرانی‌ها درباره گسترش دامنه درگیری را افزایش داده است. افزون بر این، گزارش آتلانتیک به نقل از دو مقام آمریکایی حاکی است که کاخ سفید از پنتاگون خواسته گزینه‌هایی برای حمله به اهدافی در ایران تدوین کند که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر قابل اجرا باشند.
مجموع این گزارش‌ها نشان می‌دهد که گزینه نظامی دست‌کم در سطح بحث‌های سیاسی و برنامه‌ریزی احتمالی مطرح است. بااین‌حال، میان تدوین گزینه‌های نظامی، هماهنگی دفاعی و تصمیم قطعی برای آغاز جنگ تفاوت اساسی وجود دارد.
هگست برگ برنده انتخاباتی نتانیاهو؟
دومین محور تحلیل، تأثیر احتمالی این دیدار بر موقعیت انتخاباتی نتانیاهو است. انتخابات کنست در شرایطی برگزار می‌شود که اسرائیل همچنان با پیامدهای حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ‌های منطقه‌ای روبه‌رو است. در چنین فضایی، امنیت ملی، توان بازدارندگی و رابطه با آمریکا می‌توانند در ارزیابی رأی‌دهندگان از عملکرد دولت نقش مهمی داشته باشند. نتانیاهو می‌تواند حضور وزیر جنگ آمریکا را به‌عنوان نشانه‌ای از تداوم حمایت واشنگتن و اهمیت جایگاه اسرائیل در محاسبات امنیتی آمریکا معرفی کند.
این ظرفیت تبلیغاتی زمانی برجسته‌تر می‌شود که سفر هگست تنها یک روز پس از حمایت علنی ترامپ از انتخاب مجدد نتانیاهو انجام شده باشد. کنار هم قرارگرفتن این دو رویداد، تصویری از نزدیکی سیاسی و امنیتی دو طرف ارائه می‌کند؛ تصویری که نخست‌وزیر اسرائیل می‌تواند از آن برای تقویت اعتبار خود در حوزه سیاست خارجی بهره ببرد.
بااین‌حال، تبدیل این دیدار به دستاورد انتخاباتی قطعی نیست. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است که در انتخابات اسرائیل دخالت نمی‌کند و تمرکز خود را بر انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌گذارد. این موضع با حمایت علنی ترامپ از نتانیاهو تفاوت دارد و نشان می‌دهد که در ساختار سیاسی آمریکا لزوماً درباره نحوه ورود به رقابت انتخاباتی اسرائیل اتفاق‌نظر وجود ندارد. از این منظر، سفر هگست ممکن است از نظر تبلیغاتی برای نتانیاهو مفید باشد، اما به‌خودی‌خود به معنای حمایت رسمی و یکپارچه همه مقام‌های آمریکایی از کارزار انتخاباتی او نیست.
عامل دیگر، هزینه‌های جنگ و پیامدهای آن برای افکار عمومی آمریکاست. کریس مورفی، سناتور دموکرات، پنتاگون را متهم کرده است که مانع مشاهده مستقیم پیامدهای جنگ از سوی کنگره می‌شود. او پس از سفر به قطر و عربستان سعودی، خسارات واردشده به مجموعه سفارت آمریکا در ریاض را گسترده توصیف کرد و گفت حمله پهپادی ایران در صورت وقوع در ساعات روز می‌توانست تلفات انسانی سنگینی داشته باشد. به گفته او، آسیب به زیرساخت‌های انرژی قطر نیز صادرات گاز طبیعی مایع این کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
حضور احتمالی کشورهای عربی در جلسه محرمانه هگست و نتانیاهو به معنای مشارکت آنها در تصمیم حمله به ایران یا پذیرش یک ائتلاف نظامی مشترک نیست و بدون انتشار جزئیات مذاکرات، مشخص نیست این کشورها در چه سطحی نمایندگی شده‌اند، چه مواضعی داشته‌اند یا اساساً درباره کدام پرونده‌ها گفت‌وگو کرده‌اند
بنابراین، سفر هگست برای نتانیاهو فرصتی بالقوه در عرصه تبلیغات انتخاباتی است، نه تضمینی برای افزایش رأی. اگر این دیدار به تقویت بازدارندگی و کاهش نگرانی‌های امنیتی منجر شود، ممکن است به سود او تمام شود؛ اما اگر با تشدید درگیری، خسارات بیشتر یا افزایش هزینه‌های اقتصادی همراه شود، همین نزدیکی می‌تواند به موضوعی انتقادی تبدیل شود. نتیجه نهایی به برداشت رأی‌دهندگان از امنیت، عملکرد دولت و پیامدهای واقعی سیاست‌های منطقه‌ای بستگی دارد.
حضور کشورهای عربی: هماهنگی منطقه‌ای یا پیام سیاسی؟
سومین مسئله، گزارش رسانه‌های اسرائیلی درباره حضور نمایندگانی از امارات و چند کشور منطقه در نشست عوددا است. اگر این گزارش‌ها دقیق باشند، ترکیب حاضران نشان می‌دهد که جلسه احتمالاً از سطح روابط دوجانبه واشنگتن و تل‌آویو فراتر رفته و ابعادی منطقه‌ای داشته است. حضور مقام‌های امنیتی و نظامی اسرائیل در کنار نمایندگان خارجی نیز می‌تواند با تبادل ارزیابی‌های امنیتی، بررسی تهدیدهای مشترک یا هماهنگی درباره تحولات جاری مرتبط باشد.
یکی از تفسیرهای محتمل آن است که برخی دولت‌های عربی، با توجه به تهدیدهای مربوط به تنگه هرمز، حملات منطقه‌ای و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی، خواهان هماهنگی نزدیک‌تر با آمریکا هستند. چنین هماهنگی‌ای می‌تواند موضوعاتی مانند هشدار زودهنگام، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، امنیت مسیرهای دریایی و مدیریت پیامدهای احتمالی گسترش جنگ را در بر گیرد. از این منظر، حضور نمایندگان منطقه‌ای در نشست ممکن است نشانه تلاش برای ایجاد درکی مشترک از وضعیت امنیتی باشد.
بااین‌حال، حضور احتمالی کشورهای عربی در یک جلسه محرمانه به معنای مشارکت آنها در تصمیم حمله به ایران یا پذیرش یک ائتلاف نظامی مشترک نیست و بدون انتشار جزئیات مذاکرات، مشخص نیست این کشورها در چه سطحی نمایندگی شده‌اند، چه مواضعی داشته‌اند یا اساساً درباره کدام پرونده‌ها گفت‌وگو کرده‌اند. ازاین‌رو، نسبت‌دادن توافق عملیاتی مشخص به حاضران، فراتر از شواهد موجود خواهد بود.
در نهایت، سفر اعلام‌نشده هگست را باید در تقاطع سه محاسبه ارزیابی کرد: آمادگی نظامی در شرایط افزایش تنش، نیاز نتانیاهو به نمایش روابط نزدیک با واشنگتن و تلاش بازیگران منطقه‌ای برای مدیریت خطر گسترش جنگ. واکنش حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز نشان می‌دهد که تهران در برابر تهدیدهای اخیر از احتمال ورود درگیری به مرحله‌ای تازه سخن گفته است؛ او از «جغرافیای جدید جنگ»، اهداف و سلاح‌های جدید و همچنین کابل‌های بزرگ اینترنت در خلیج فارس و تنگه هرمز به‌عنوان اهداف احتمالی نام برد. این اظهارات بر حساسیت زیرساخت‌های منطقه‌ای تأکید می‌کند.
دیدگاه تان را بنویسید