پشت‌پرده مزایده جنجالی و ۱۳۰ همتی رایل چیست؟

شستا ۱۰۰ درصد سهام رایتل را با قیمت پایه ۱۳۰ همت به مزایده گذاشته است؛ رقمی که فراتر از ارزش‌های مطرح‌شده برای همراه اول و مخابرات ایران قرار دارد. این واگذاری بزرگ در قالب یک رقابت نقدی و با شرط تسویه ۳۰ روزه انجام می‌شود؛ تصمیمی که علاوه بر ابهامات قیمت‌گذاری، دایره خریداران احتمالی را محدود کرده است.

به گزارش رویداد24،  انتشار فراخوان مزایده دو مرحله‌ای برای واگذاری ۱۰۰ درصد سهام شرکت خدمات ارتباطی رایتل توسط شستا، بازار ارتباطات کشور را با یک شگفتی قیمتی رو‌به‌رو کرده است. تعیین رقم پایه ۱۳۰ هزار میلیارد تومانی (همت) برای این واگذاری، آن هم در شرایطی که در ارزیابی‌های رسانه‌ای و بازار، ارزش کل همراه اول حدود ۸۷ همت و مخابرات ایران حدود ۱۰۲ همت تخمین خورده بود، نگاه محاسباتی کارشناسان را به این معامله جلب کرده است. شرط پرداخت تماماً نقدی ظرف تنها ۳۰ روز کاری نیز، ابعاد مالی این رقابت سنگین را پیچیده‌تر نشان می‌دهد. این اختلاف، پرسش‌هایی درباره مبنای قیمت‌گذاری رایتل ایجاد کرده است. چرا اپراتوری که سال‌ها با زیان و چالش‌های توسعه شبکه مواجه بوده، با قیمتی بالاتر از دو بازیگر بزرگ صنعت مخابرات ایران به مزایده گذاشته می‌شود؟ آیا این قیمت بر دارایی‌های شبکه و ظرفیت رشد آینده استوار است یا باید آن را در چارچوب دیگری بررسی کرد؟

در آگهی مزایده، پنج کرسی مدیریتی برای شرکت در نظر گرفته شده است. همچنین قیمت پایه بر مبنای ارزش معامله به‌علاوه پریمیوم کرسی‌های مدیریتی تعریف شده است. با این حال، برای محاسبه دقیق سهم این پریمیوم در قیمت نهایی، باید فرمول کامل ارزش‌گذاری و گزارش کارشناسی در دسترس باشد. نکته مهم این است که قیمت پایه مزایده لزوماً معادل ارزش منصفانه اقتصادی شرکت نیست. قیمت پایه، رقم آغاز رقابت برای خرید است. ارزش منصفانه باید با توجه به دارایی‌ها، بدهی‌ها، درآمدها، جریان نقدی و چشم‌انداز کسب‌وکار محاسبه شود. از سوی دیگر، قیمت نهایی معامله نیز ممکن است با قیمت پایه تفاوت داشته باشد. بر اساس متن فراخوان، فروش به‌صورت نقدی انجام می‌شود و خریدار باید ثمن معامله را حداکثر طی ۳۰ روز کاری از تاریخ انعقاد قرارداد تسویه کند. این شرط می‌تواند دامنه خریداران بالقوه را محدود کند. زیرا خرید یک اپراتور مخابراتی با چنین قیمت پایه‌ای، علاوه بر تأمین منابع مالی، به توان سرمایه‌گذاری برای نگهداری و توسعه شبکه نیز نیاز دارد.

رایتل در سال ۱۳۸۹ و در چارچوب برنامه ورود تأمین اجتماعی به بازار ارتباطات همراه شکل گرفت. در روایت‌های منتشرشده از آغاز فعالیت این اپراتور، مبلغ حدود ۳۰۰ میلیون یورو برای حق امتیاز پروانه مطرح شده است. شرکت تأمین تلکام نیز هنگام ورود به این پروژه، شریک خارجی داشت. با این حال، اتصالات امارات از مشارکت کنار کشید و رایتل مسیر توسعه خود را بدون آن شریک ادامه داد. از سوی دیگر، زیان‌ده بودن در بخشی از دوره فعالیت نیز به‌تنهایی برای تعیین ارزش فعلی رایتل کافی نیست. برای ارزیابی دقیق باید مشخص شود شرکت در سال‌های اخیر چه میزان درآمد داشته، سود یا زیان عملیاتی آن چقدر بوده و چه میزان بدهی و سرمایه‌گذاری ضروری پیش روی خریدار قرار دارد.

فروش یک اپراتور تلفن همراه با قیمت پایه ۱۳۰ همت، به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارد. شرط پرداخت نقدی و مهلت حداکثر ۳۰ روز کاری برای تسویه ثمن معامله نیز اهمیت توان مالی خریدار را بیشتر می‌کند. از نظر اقتصادی، اپراتور‌های مخابراتی، کنسرسیوم‌های سرمایه‌گذاری و سرمایه‌گذاران زیرساختی می‌توانند در فهرست گروه‌های بالقوه قرار گیرند. برای یک اپراتور موجود، خرید رایتل ممکن است امکان استفاده مشترک از زیرساخت‌ها، کاهش برخی هزینه‌های عملیاتی یا توسعه خدمات را فراهم کند. البته تحقق این مزایا به وضعیت شبکه، شرایط رقابت و مجوز‌های قانونی بستگی دارد.

برای سرمایه‌گذار مالی نیز معیار اصلی، بازده مورد انتظار در برابر هزینه خرید و سرمایه‌گذاری‌های بعدی خواهد بود. اگر رایتل برای ارتقای پوشش، افزایش کیفیت خدمات یا توسعه ظرفیت شبکه به منابع جدید نیاز داشته باشد، هزینه واقعی ورود به این کسب‌وکار از قیمت خرید سهام بیشتر خواهد بود.