با کاهش ۲.۴۵ متری آب:
دریای خزر در حال کوچک شدن است
کاهش مداوم سطح آب دریای خزر در سال‌های اخیر باعث آشکار شدن بخش‌هایی از بستر دریا و شکل‌گیری جزایر جدید در نزدیکی سواحل قزاقستان شده است.
به گزارش تجارت‌نیوز، دانیار آکیمژانوف، فعال محیط زیست قزاقستان، در جریان یک بررسی هوایی از یکی از جزایر تازه شکل‌گرفته در نزدیکی کولالی تصویربرداری کرده است. به گفته او، این جزیره نسبتاً کوچک است، اما نمونه‌ای استثنایی محسوب نمی‌شود. آکیمژانوف می‌گوید طی ۴ تا ۵ سال گذشته چندین جزیره جدید در این بخش از دریای خزر مشاهده و ثبت شده‌اند. برخی از این جزایر حتی حدود یک کیلومتر طول و بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ متر عرض دارند. با این حال، همه این خشکی‌های تازه پدیدار شده الزاماً به جزایر دائمی تبدیل نخواهند شد. کارشناسان می‌گویند سرنوشت آنها به عواملی مانند شکل بستر دریا، امواج، تغییرات سطح آب ناشی از باد و روند آینده سطح دریای خزر بستگی دارد.
دریای خزر با پنج کشور ایران، روسیه، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان هم‌مرز است و بیش از ۸۰ درصد آب ورودی آن از رودخانه ولگا تأمین می‌شود. سطح آب این دریا در طول تاریخ بارها افزایش و کاهش یافته است، اما روند فعلی نگرانی‌های تازه‌ای ایجاد کرده است. بر اساس داده‌های اندازه‌گیری، سطح آب دریای خزر در بخش قزاقستان از ۲۶.۸۲- متر در سال ۱۹۹۶ به ۲۹.۲۷- متر در سال ۲۰۲۵ رسیده است. این یعنی سطح آب در فاصله حدود سه دهه، ۲.۴۵ متر کاهش یافته و به طور متوسط سالانه حدود ۸ تا ۹ سانتی‌متر پایین رفته است. این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است. طبق اطلاعات مؤسسه تحقیقات قزاقستان در دریای خزر، میانگین سطح آب در ایستگاه پایش جزیره کولالی در ژوئیه ۲۰۲۶ به ۲۹.۴۲- متر رسید که پایین‌ترین سطح ثبت‌شده در کل دوره بررسی این ایستگاه محسوب می‌شود.
شدت عقب‌نشینی آب تنها در اعداد مربوط به سطح دریا دیده نمی‌شود. تصاویر ماهواره‌ای نیز تغییرات گسترده خط ساحلی را نشان می‌دهند. بر اساس داده‌های مؤسسه تحقیقات قزاقستان در دریای خزر، بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵، مساحت پوشیده از آب در بخش مورد مطالعه در شمال شرقی دریای خزر حدود ۱۶ هزار و ۳۸۴ کیلومتر مربع کاهش یافته است. بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ نیز تصاویر ماهواره‌ای نشان داده‌اند که با عقب‌نشینی آب، بخش‌های جدیدی از بستر دریا در اطراف جزیره کولالی و مجمع‌الجزایر تیولنی آشکار شده است. این تغییرات در مناطق کم‌عمق اهمیت بیشتری دارند؛ زیرا شیب بستر در بخش شمال شرقی خزر بسیار ملایم است. بنابراین کاهش حتی چند متر از سطح آب می‌تواند خط ساحلی را کیلومترها جابه‌جا کند و شکل جغرافیایی منطقه را
تغییر دهد.
سطح دریای خزر در گذشته نیز نوسان‌های شدیدی داشته است. برای مثال، از دهه ۱۹۳۰ تا ۱۹۷۷ سطح آب حدود ۳ متر کاهش یافت. سپس طی دو دهه بعد، تقریباً ۲.۵ متر افزایش پیدا کرد. اما دانشمندان معتقدند شرایط کنونی با دوره‌های تاریخی گذشته تفاوت‌هایی دارد. تحقیقات انجام‌شده نشان می‌دهد افزایش دمای منطقه و در نتیجه افزایش تبخیر، یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش سطح آب در دهه‌های اخیر است.
پیامدهای کاهش سطح آب به حیات وحش محدود نمی‌شود. کاهش آب در مناطق کم‌عمق می‌تواند ساختار تالاب‌ها را تغییر دهد و برای صنعت ماهیگیری، بنادر و کشتیرانی نیز مشکلات تازه‌ای ایجاد کند. عقب‌نشینی خط ساحلی می‌تواند مسیرهای کشتیرانی و دسترسی به بنادر را تغییر دهد و زیرساخت‌هایی را که بر اساس سطح آب فعلی طراحی شده‌اند، با چالش مواجه کند. در عین حال، تغییر اکوسیستم‌های ساحلی می‌تواند بر گونه‌های آبزی و منابع شیلاتی نیز تأثیر بگذارد و پیامدهای اقتصادی آن برای جوامع ساحلی به تدریج افزایش پیدا کند.
دیدگاه تان را بنویسید