طرح‌های بانک مرکزی برای مدیریت بازارهای مالی جذابیتی ندارد

رامتین موثق

در روزهای اخیر، التهاب بازارهای مالی همچنان پابرجاست و علاوه بر بازار دلار، که در کانون توجه قرار دارد، بازار طلا و سکه نیز در نوسان است و رکوردهای قیمتی جدیدی ثبت شده به صورتی که قیمت سکه امامی به 241 میلیون تومان، قیمت سکه بهار آزادی به 236 میلیون تومان، قیمت نیم سکه به 123 میلیون تومان و قیمت ربع سکه به 65 میلیون و 500 هزارتومان رسیده است.

سهراب اشرفی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: : در اوراق گواهی سلف سکه، امتیاز امکان اختیار معامله نیز درنظر گرفته شده است اما آنقدر اسامی پیچیده‌ای برای این طرح‌ها انتخاب کرده‌اند که معامله‌گران و فعالین بازار را هم سردرگم می‌کند و در این شرایط، مردم عادی چطور می‌توانند متوجه کارکرد این طرح‌ها شوند؟

با آغاز این التهابات، بانک مرکزی ادعا کرده است که گردوخاک بازار آزاد دلار به زودی فرومی‌نشیند اما این گردوخاک اکنون به توفان تبدیل شده است. هرچند که ابزارهای بانک مرکزی در بازار دلار، کارایی نداشتند اما اکنون برخی کارشناسان به ابزار این نهاد در بازار طلا امید دارند. بانک مرکزی شنبه هفته گذشته اعلام کرد که «اوراق سلف سکه طلا» را با هدف کنترل نقدینگی و امکان سرمایه‌گذاری متقاضیان در طلا منتشر می‌کند و این طرح 18 شهریور، اجرایی شد. مانند تمام طرح‌های گذشته این بار هم عنوان شده است که هدف از این طرح، جمع‌آوری نقدینگی از بازارهای مالی است تا با مدیریت تقاضا، قیمت‌ها نیز کنترل شود.

گفتنی است، بهمن ماه ۲ سال پیش نیز، رئیس وقت بانک مرکزی، محمدرضا فرزین، زمانی که قیمت سکه به سرعت بالا می‌رفت و «حباب سکه از ۱۲ میلیون تومان گذشته بود»، اعلام کرده بود که که بانک مرکزی «اوراق گواهی سکه» منتشر خواهد کرد اما با اختلاف بانک مرکزی و سازمان بورس، این طرح به فراموشی سپرده شد تا در نهایت امسال همتی آن را اجرایی کند.

نوید اثرگذاری ۵ درصدی در کاهش تورم!

همواره با ارائه این طرح‌ها، مسئولین وقت و احتی اسبق! بانک مرکزی درباره تاثیرگذاری شگرف این طرح‌ها به مردم امید می‌دهند که گاهی این امیدها تنها در حوزه بازارهای مالی نیست و حتی درباره تغییر متغیرهای اصلی اقتصاد کلان هم اظهار خوش‌بینی می‌کنند!

در همین خصوص، کمال سیدعلی، معاون پیشین ارزی بانک مرکزی، با اشاره به بسته جدید بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی و عرضه اوراق سلف موازی تمام‌سکه، گفت: «هدف اصلی از اجرای این طرح، جمع‌آوری نقدینگی از سطح جامعه است و با توجه به شرایط خاص فعلی و افزایش تعداد صندوق‌ها و ابزارهای مختلف سرمایه‌گذاری، انتشار این اوراق از سوی بانک مرکزی می‌تواند اعتماد بیشتری در میان سرمایه‌گذاران ایجاد کند.» بنابراین همانطور که اشاره شد، هدف اصلی این طرح، مدیریت تقاضا است.

او در گفت‌وگو با ایلنا، درباره مزایای این طرح، اظهار داشت: «مزیت این اقدام آن است که اوراق توسط بانک مرکزی منتشر می‌شود و این موضوع می‌تواند اعتماد بیشتری را برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند. از آنجا که قرار است در زمان سررسید، ارزش اوراق بر اساس قیمت روز سکه محاسبه و پرداخت شود، به نظر می‌رسد ریسک این ابزار برای افرادی که قصد خرید سکه یا سرمایه‌گذاری در این بازار را دارند، کمتر باشد.» البته نکته شایان توجه اینکه مدتی است حراج‌های بانک مرکزی، به خصوص در فروش اوراق مالی-اسلامی، با عدم استقبال گسترده‌ای مواجه شده است که برخی صاحب‌نظران آن را به‌منزله بی‌اعتمادی فعالان بازار، به سیاست‌های بانک مرکزی می‌دانند. هرچند که گسترش ریسک‌ها در بازارهای مالی هم بر این عدم استقبال، بی‌تاثیر نیست.

معاون پیشین ارزی بانک مرکزی همچنین درباره تاثیر این طرح بر کاهش تورم، مطرح کرد: «در صورت انتشار حجم بالایی از اوراق، این سیاست می‌تواند در حدود 4 تا 5 درصد به کاهش فشار تورمی کمک کند، اما میزان دقیق اثرگذاری آن به حجم بازار و میزان نقدینگی جمع‌آوری‌شده بستگی دارد.»

دلار داخلی انس جهانی را خنثی کرد

یک تحلیلگر و فعال بازار طلا در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره روند قیمتی این روزهای بازار طلا و سکه، بیان کرد: قیمت در بازار طلا و سکه تحت‌تاثیر 2 فاکتور اصلی قرار دارد؛ یکی انس طلا در بازار جهانی است و دیگری قیمت دلار در بازار داخلی.

سهراب اشرفی درباره تاثیر این دو فاکتور، عنوان کرد: در این مدت، به خصوص این چند روز آخر، شاهد یک روند نزولی در بازار طلای جهانی بودیم اما قیمت دلار در بازار داخلی یک روند افزایشی داشته است. دلار از قیمتی پایین‌تر از 200 هزارتومان ناگهان به نزدیک 235 هزارتومان رسید و این افزایش قیمت دلار باعث شد که شاهد افزایش قیمت طلا و سکه در بازار داخلی داشته باشیم.

او توضیح داد: برآیند این مقدار از افزایش دلار، بیشتر از برآیند کاهش انس در بازار جهانی بوده است بنابراین برآیند کلی بازار طلا و سکه، مثبت شد و همین برآیند مثبت باعث شد که افزایش قیمت طلا و سکه در بازار داخلی، اتفاق بیافتد و قیمت‌ها نسبت به قبل بیشتر شود به صورتی که در روزهای قبل، قیمت هر سکه به بالای 240 میلیون تومان رسید.

تحلیلگر و فعال بازار طلا: اگر روند افزایش قیمت دلار ادامه داشته باشد و قیمت هر دلار به ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزارتومان برسد، مسلما بقیه قیمت‌ها را تحت‌تاثیر خود قرار می‌دهد و حتی اگر انس طلا هم پایین بیاید، باز هم قیمت‌ها در بازار طلا و سکه افزایشی می‌شود. البته احتمال دارد که انس جهانی طلا ثابت بماند یا به سمت بالا حرکت کند؛ اگر دوباره انس جهانی به بالا حرکت کند و قیمت دلار هم در بازار داخلی افزایشی باشد، افزایش قیمت‌ها در بازار سکه و طلا تشدید هم می‌شود

خطر افزایش فزاینده قیمت‌ها

این کارشناس بازارهای مالی درباره پیش‌بینی خود از روند قیمتی طلا و سکه در روزهای آتی، اظهار داشت: روند قیمتی بازار طلا و سکه کاملا به این بستگی دارد که در روزهای آینده، چه اتفاقی برای قیمت دلار بیافتد.

اشرفی تاکید کرد: اگر روند افزایش قیمت دلار ادامه داشته باشد و قیمت هر دلار به ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزارتومان برسد، مسلما بقیه قیمت‌ها را تحت‌تاثیر خود قرار می‌دهد و حتی اگر انس طلا هم پایین بیاید، باز هم قیمت‌ها در بازار طلا و سکه افزایشی می‌شود.

او هشدار داد: البته احتمال دارد که انس جهانی طلا ثابت بماند یا به سمت بالا حرکت کند؛ اگر دوباره انس جهانی به بالا حرکت کند و قیمت دلار هم در بازار داخلی افزایشی باشد، افزایش قیمت‌ها در بازار سکه و طلا تشدید هم می‌شود.

استقبال پایین از اوراق گواهی سکه

این فعال بازار طلا درباره تحلیل خود از ابزارهای بانک مرکزی، به خصوص «عرضه اوراق سلف تمام سکه»، عنوان کرد: از روز 18 شهریور، این طرح آغاز شد اما بنا به آخرین آمارها، استقبال و بازخورد چندان زیادی از آن صورت نگرفت. 

اشرفی با اشاره به عرضه این اوراق در بورس، اعلام کرد که تنها از 40 درصد این اوراق استقبال شد چرا که یک جذابیت فوق‌العاده برای مردم و معامله‌گران نداشت.

او ادامه داد: البته این عدم استقبال در حالی صورت گرفت که بانک مرکزی سعی کرده بود مقداری جذابیت این طرح را افزایش دهد و عنوان کرد که در پایان 3 ماه، سکه ضرب 86، که طرفدار زیادی در بازار دارد، به مردم عرضه می‌کند اما با این وجود، باز هم مردم از این طرح استقبال نکردند.

تنها از 40 درصد اوراق سلف سکه استقبال شد چراکه یک جذابیت فوق‌العاده برای مردم و معامله‌گران نداشت البته این عدم استقبال در حالی صورت گرفت که بانک مرکزی سعی کرده بود مقداری جذابیت این طرح را افزایش دهد اما با این وجود، باز هم مردم از این طرح استقبال نکردند زیرا که برای فعالان بازارهای مالی چندان ملموس نیست

طرح‌های بانک مرکزی ملموس‌تر شود

این تحلیلگر بازارهای مالی تصریح کرد: بانک مرکزی باید در این شرایط به سمت اجرای طرح‌هایی برود که جذابیت بیشتری برای مردم داشته باشد و ملموس‌تر هم باشد.

اشرفی توضیح داد: در این اوراق گواهی سلف سکه، امتیاز امکان اختیار معامله نیز درنظر گرفته شده است که اگر در این مدت قیمت سکه پایین آمد، معامله‌گران بتوانند در پایان سررسید، 7 درصد هم سود بگیرند اما آنقدر اسامی پیچیده‌ای برای این طرح‌ها انتخاب کرده‌اند که معامله‌گران و فعالان بازار را هم سردرگم می‌کند و در این شرایط، مردم عادی چطور می‌توانند متوجه کارکرد این طرح‌ها شوند؟ پس باید طرح‌هایی انتخاب شود که برای مردم ملموس‌تر باشد.

او افزود: در این طرح، اختیار را به خود مشتری داده‌اند تا جذابیت ایجاد کند اما باز هم مردم به آن صورت از این طرح استقبال نکردند زیرا عرضه اوراق، آن هم با این اما و اگرهای درج شده، برای بسیاری از مردم قابل درک نیست و جذابیتی ندارد.

این کارشناس بازار طلا و سکه در نهایت، خاطرنشان کرد: با چنین طرح‌هایی نقدینگی از بازار طلا و سکه جمع‌آوری نخواهد شد. این طرح در همان روز اول اجرایی شدن خود نشان داد که برای سرمایه‌گذاران جذابیت چندانی ندارد. هرچند که بانک مرکزی تلاش بسیاری کرد تا با گذاشتن اختیار معامله و همینطور تضمین عدم ضرر، جذابیت ایجاد کند اما باز هم با استقبالی که انتظار داشتند، روبه‌رو  نشد.