ارزیابی «علی سعدوندی» از وضعیت اقتصاد کشور در گفتوگو با «توسعه ایرانی»:
کار از هشدار گذشته، رکود تورمی رکورد زده است!
رامتین موثق
تمام آمارهای اقتصادی بر تشدید رکود تورمی در ایران، گواهی میدهند و اقتصاد کشور وارد وضعیتی شده است که تورم و سطح عمومی قیمتها بسیار رشد داشته و در کنار تشدید تورم، بیکاری نیز افزوده شده و سطح تولید پایین آمده که نشانههای پیدایی تورم همراه با رکود است.
یک اقتصاددان: به نظر میرسد شوکهای ناشی از جنگ تا حدی تخلیه شده باشند. مهم این است که در چنین شرایطی، سیاستهای گذشته را اصلاح کنیم اما مشکل اصلی ما این است که حتی در زمان بحران هم نمیخواهیم تغییری در این سیاستها به وجود بیاوریم. تحریم، جنگ و محاصره دریایی، نااطمینیها را در اقتصاد تشدید کرده است اما تاکید میکنم مشکل اصلی ما، مدیریت اقتصاد داخلی و سیاستگذاری ناصحیح است
در تورمهای ناشی از جذابیت (فشار) تقاضا، سطح عمومی قیمتها همراه با افزایش سطح تولید اتفاق میافتد اما در تورمهای ناشی از شوکهای سمت عرضه، افزایش سطح عمومی قیمتها با کاهش سطح تولید و افزایش بیکاری همراه میشود. مهمترین شوکهای سمت عرضه اقتصاد ایران در این چندین ماهه، مربوط به تبعات جنگ و سیاست تکنرخی کردن ارز بوده است که با افزایش هزینههای اولیه تولید، اقتصاد را دچار تورم همراه با رکود کرده است.
با وجود درگیر شدن کشور در این پدیده شوم اقتصادی، رئیس اتاق بازرگانی ایران در نشست روز گذشته هیات نمایندگان، عنوان کرده که اقتصاد ایران از شوک جنگ عبور کرده است اما در طرف مقابل، بسیاری از اقتصاددانان برجسته، حتی با دیدگاههای کاملا متفاوت، درباره تشدید رکود تورمی در ایران هشدار میدهند!
وارد ورطه فلاکت شدهایم
فرشاد مومنی، اقتصاددان برجسته، با حضور در کافهخبر خبرگزاری خبرآنلاین، تصریح کرده که ابرتورم رخ داده است.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی عنوان کرده است: «یکی از آن دلایل اصلی ضدتوسعه بودن تورمهای بالا این است که تورم در هر سطحی که باشد، متناسب با همان سطح و شدت، بسیار ضعیفکُش و به شدت تقویتکننده مافیاها و الیگارشهاست.»
این اقتصاددان با استناد به آخرین گزارش مرکز آمار درباره تورم، توضیح داده است: «این گزارش میگوید در برخی از گروههای درآمدی و بعضی از مناطق ما، سروکله تورم 3 رقمی پیدا شده است. قابل توجه است که این آمار با استناد به گزارشهای رسمی است و اگر بخواهیم به گزارشهای غیررسمی نیز توجه کنیم، وضعیت «واویلای» بیشتری دارد!»
مومنی خطاب به سیاستگذاران، اظهار داشته است: «برخی متوجه نیستند که چه میگویند و چه بر سر کشور میآورند. از همه کسانی که دل در گرو کشور و مردم دارند، خواهشمندم با سیاستگذاران راجع به فاجعهآفرینی اقتصادی، اجتماعی و حتی محیطزیستی تورم، بیشتر سخن بگویند.»
او تاکید کرده است: «تقریبا از دوره بعد از تعدیل ساختاری، یعنی مدیریت اقتصادی پس از جنگ، تا به امروز، درهمتنیدگی بین تورم و بیکاری شدیدتر شده است. یعنی هر موج تورمی، تبعات ضدتولیدی و ضداشتغالی خود را هم به همراه دارد. وقتی که تورم و بیکاری با هم جمع میشوند، یعنی وارد ورطه فلاکت شدهایم.»
جای پای تحریم را در بدتر شدن اوضاع میبینیم
اقتصاددان برجسته دیگری که درباره تبعات رکود تورمی هشدار داده، مسعود نیلی است که با حضور در رسانه آزاد، به تشریح علل رخ دادن این پدیده، از منظر تحریمها پرداخته، بیان داشته است: «به هر آماری که توجه کنیم، از آمار رشد اقتصادی گرفته تا آمارهای مربوط به فقر و نابرابری، جای پای تحریم را در بدتر شدن اوضاع میبینیم.»
این استاد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف یادآور شده است: «در دی 1390 اوباما تحریمهای ایران را امضا کرد و این تحریمها از تیز 1391 آغاز شد. در سال 1392، بر اساس آمارهای رسمی وزارت رفاه، ۱.۵ میلیون نفر به جمعیت زیر خط فقر اضافه شد. در سال 1397 با خروج آمریکا از برجام، دور جدید تحریمها آغاز شد. در سال 1398، ۱۰.۵ میلیون نفر به جمعیت زیر خط فقر نزدیک شدند.»
علی سعدوندی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: اکنون وقت هشدار دادن نسبت به تشدید رکود تورمی در ایران نیست چرا که هشدار برای زمانی است که بحران هنوز رخ نداده؛ در صورتی که همین حالا نیز رکود تورمی در اقتصاد ایران رکورد زده است و این پدیده یک اتفاق جدید نیست و در نتیجه سیاستهای چند دهه گذشته بوده است
نیلی با تاکید بر اینکه تورم 42 درصدی خرداد 1392، واکنش شدید اقتصاد ایران به تحریمها بود، هشدار داده که بزرگترین رکود تورمی در سال 1405 رخ خواهد داد که این اقتصاددان این پدیده را، «تورم همراه با رکود» نامگذاری کرده چرا که اکنون تورم غالبترست.
شوک جدید تورمی با جهش ۴ برابری هزینه تجارت
کامران ندری دیگر اقتصاددانی است که درباره احتمال وارد شدن شوک جدید به اقتصاد ایران هشدار داده که نظرات او بیشتر با توجه به تبعات محاصره دریایی و افزایش هزینههای تجارت است.
او در گفتوگو با اقتصاد24، اظهار داشته است: «اگر محاصره دریایی اجرا شود، ۷۰ درصد تجارت ایران با دنیا تحتتأثیر قرار میگیرد. اگر بخواهیم این حجم از مبادلات را به مسیرهای ریلی یا حملونقل زمینی منتقل کنیم، طبق گفته کارشناسان، هزینه تجارت ما تا ۴ برابر میتواند افزایش پیدا کند.»
این استاد اقتصاد دانشگاه امام صادق تاکید کرده است: «این اتفاق یک شوک قیمتی بسیار زیادی را به اقتصاد ما وارد میکند. از آنجا که نرخ تورم در اقتصاد ما بالاست، این شوک قیمتی جدید میتواند مزید بر علت شده و آثار و تبعات تورمی جدی به همراه داشته باشد.»
نقش مخرب مدیریت ناصواب اقتصادی
یک اقتصاددان در خصوص علل تشدید رکود تورمی در اقتصاد ایران، به «توسعه ایرانی» گفت: قطعا وقوع جنگ، تشدید تحریمها و محاصره دریایی بر تشدید رکود تورمی موثر بوده است.
علی سعدوندی با یادآوری اینکه اقتصاد ایران در چند دهه گذشته درگیر رکود تورمی بوده است و این روند یک پدیده جدید نیست، تاکید کرد: مسئله اینجاست که تحریم، جنگ و محاصره دریایی، نااطمینیها را در اقتصاد تشدید کرده است اما تاکید میکنم مشکل اصلی ما، مدیریت اقتصاد داخلی و سیاستگذاری ناصحیح است.
قبل از جنگ هم درگیر ناترازی بنزین بودیم و اکنون این موضوع تشدید شده است اما با وجود این بحران، در بازار خودرو همچنان هموطن خود را تحقیر میکنیم. علیرغم تمام این مسائل، حاکمیت و دولت حاضر نیستند تغییری در سیاست خودرویی به وجود بیاورد. دولت و حاکمیت قصد دارند قیمت بنزین را افزایش دهند بدون اینکه تغییری در سیاست خودروی خود به وجود آورند. این مسائل نشان میدهد که قصد نداریم حتی تا روز آخر، دست از تحقیر مردم برداریم!
او درباره نحوه تاثیر مدیریت داخلی اقتصادی بر تشدید رکود تورمی، اظهار داشت: برای مثال ما شاید تنها کشوری در دنیا باشیم که بانک مرکزی نداریم. به طور معمول، بانک مرکزی نهادی است که مسئول حفظ ارزش پول ملی است اما در ایران، بانک مرکزی وظیفهای شبیه سازمان مالیاتی انجام میدهد و خزانهدار کشور شده است! هر زمان که کسری بودجه رخ میدهد، بانک مرکزی هم پول چاپ میکند.
به گفته این کارشناس اقتصادی، روندهای ناصحیح گذشته باید اصلاح شود؛ اگر کشوری با ۹۵ میلیون جمعیت در قرن ۲۱، بانک مرکزی نداشته باشد، مایه شرمندگی است.
او درباره نمونه دیگر تاثیر این سیاستها بر رکود تورمی، مطرح کرد: یا اینکه مثلاً ساختار اقتصادی ما بر اساس رقابت نیست و بر اساس انحصار است و مدیریت ما، انحصار را تقویت و حتی برای تقویت آن سیاستگذاری میکند.
قصد نداریم دست از تحقیر مردم برداریم!!
سعدوندی درباره خالی شدن شوکهای ناشی از جنگ بر اقتصاد ایران، تصریح کرد: به نظر میرسد این شوکها تا حدی تخلیه شده باشند. مهمتر این است که در چنین شرایطی، سیاستهای گذشته را اصلاح کنیم اما مشکل اصلی ما اینست که حتی در زمان بحران هم نمیخواهیم تغییری در این سیاستها به وجود بیاوریم.
او با ذکر مثالی، عنوان کرد: قبل از جنگ هم درگیر ناترازی بنزین بودیم و اکنون این موضوع تشدید شده است اما با وجود این بحران، در بازار خودرو همچنان هموطن خود را تحقیر میکنیم و هیچ ابایی هم از این قضیه نداریم. خودروهای بیکیفیت داخلی باعث قتل در جادهها میشوند، این خودروها خسارتهای بسیار شدیدی بر جای میگذارند و آلودگی هوا را نیز به شدت افزایش میدهند.
این تحلیلگر مسائل اقتصادی ادامه داد: کسری بنزین در نهایت با یک تصادم خیلی شدید مواجه میشود اما علیرغم تمام این مسائل، حاکمیت و دولت حاضر نیستند تغییری در سیاست خودرویی به وجود بیاورد. اینطور به نظر میرسد که قصد دارند قیمت بنزین را افزایش دهند بدون اینکه تغییری در سیاست خودروی خود به وجود آورند. این مسائل نشان میدهد که قصد نداریم حتی تا روز آخر، دست از تحقیر مردم برداریم!
سعدوندی با تاکید بر عواقب بسیار شدید این روند بر اقتصاد کشور، بیان کرد: وقتی خسارتهای جنگ را با خسارتهای ناشی از مدیریت ناصواب اقتصاد انرژی مقایسه میکنیم، متوجه میشویم که هر ساله به اندازه یک جنگ، متحمل خسارت در بخش انرژی خود میشویم.
او همچنین با انتقاد از سیاستهای ارزی دولت، اظهار داشت: کدام کشوری در دنیا وجود دارد که ارز را صرف ارزپاشی کند؟ دولت به جای اینکه ارز حاصل از فروش نفت را در زیرساختها سرمایهگذاری کند، آن را در بازار عرضه میکند تا دیگران آن را بخرند و از کشور خارج کنند.
هشدار در هنگام رخداد بحران!
این اقتصاددان در واکنش به هشدار اقتصاددانان درباره رکورد زدن رکود تورمی در ایران، عنوان کرد: الان که وقت هشدار دادن نیست چراکه هشدار باید برای زمانی باشد که بحران هنوز رخ نداده است.
سعدوندی معتقد است که همین حالا نیز رکود تورمی در اقتصاد ایران رکورد زده است. پیدایی رکود تورمی در نتیجه سیاستهای چند دهه گذشته است که از قضا مورد تایید اقتصاددانان ما هم بوده است!
دیدگاه تان را بنویسید