دبیر اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق در گفتوگو با «توسعه ایرانی»:
درصورت توافق با آمریکا، شاهد جهش صادرات به عراق خواهیم بود
رامتین موثق
بازار عراق همواره یکی از مقاصد سنتی صادرات کالاهای غیرنفتی ایران بوده است و همچنان نیز نقش مهمی در تجارت کشور ایفا میکند اما در یک سال گذشته، به واسطه تشدید تحریمها، تجربه 2 بار جنگ و حاکمیت شرایط نااطمینان سیاسی در ایران، روابط تجاری با عراق نیز دستخوش تغییر شد.
یکی از این تغییرات در مناسبات تجاری میان دو کشور، لغو معافیتهای تحریمی از جانب آمریکا بود که تا پیش از این اجازه صادرات انرژی ایران به عراق را میداد. البته در روزهای گذشته، آمریکا با تسویه غیرنقدی ۱۱ میلیارد دلار بدهی عراق به ایران موافقت کرد. ریاض عدای، عضو کمیسیون برق و انرژی پارلمان عراق، روز دوشنبه گفت که عراق و ایالات متحده بر سر نحوه پرداخت مطالبات ایران از محل صادرات گاز به توافق رسیدهاند. این اظهارات در حالی مطرح میشود که پنجشنبه گذشته عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی ایران، نیز جزئیاتی از مطالبات معوق ایران از عراق بابت صادرات گاز طبیعی و برق ارائه کرده بود.
درحالیکه ارزش صادرات ما به عراق چیزی حدود 12 میلیارد دلار است و با وجود محدودیتها، برخی مسئولین از هدفگذاری تجارت 25 میلیارد دلاری با عراق صحبت میکنند.
دست برتر آمریکا در بازار عراق
از آنجایی که عراق یکی از بازارهای صادراتی سنتی ایران است برخی تصور میکنند که ایران رقیبی در این بازار ندارد و یکهتاز میدان است در صورتی که تحریمهای آمریکا برای ایران در بازار عراق، دردسرساز شده است.
به گزارش اقتصاد24، حمید حسینی، عضو اتاق بازرگانی ایران و رئیس کمیسیون اصل ۴۴ و محیط کسبوکار میگوید: «حضور در بخشهای کلیدی اقتصاد عراق، یعنی نفت و زیرساختهای کلان دولتی، تقریباً برای شرکتهای ایرانی غیرممکن شده است.» به گفته او، تولید ناخالص داخلی عراق در مرز ۲۷۰ تا ۲۸۰ میلیارد دلار نوسان میکند که بیش از نصف آن وابسته به درآمد نفت است. تمامی پروژههای بزرگ نفتی و توسعهای عراق به شرکتهای چندملیتی و غربی واگذار میشود و آمریکا به دلیل نفوذ ساختاری بر سیستم بانکی و مالی این کشور، مانع از حضور ایران در پروژههای دولتی و پیمانکاریهای کلان میشود.
حسینی همچنین میافزاید: «در بخش خدمات فنی و مهندسی نیز دولت عراق به دلیل هراس از جرایم تحریمی آمریکا، امکان انعقاد قراردادهای بزرگ با طرفهای ایرانی را ندارد.»
کاهش 3 میلیارد دلاری تجارت با عراق
دبیر اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، در خصوص تجارت سال گذشته ایران و عراق، عنوان کرد: ما پایهای از تجارت با عراق را همواره حفظ کردهایم.
جهانبخش سنجابی شیرازی در خصوص آمار تجارت، اظهار داشت: سال گذشته نسبت به ۱۲ ماهه سال قبل آن، با افت در صادرات به عراق مواجه شدیم. این افت دو دلیل عمده داشت؛ یک عامل مربوط به کاهش صادرات گاز و برق بود که یک دوره به دلیل ناترازی انرژی و دوره دیگر به دلیل عدم تمدید معافیت عراق از سوی امریکا، اتفاق افتاد. دلیل دوم افت تجارت ما با عراق این بود که در سال گذشته، طرف عراقی، برخی محدودیتها و ممنوعیتها را اعمال کرد و برای مثال تعرفه برخی از اقلام را افزایش داد.
او تصریح کرد: به طور کل عدد صادراتی ما در سال گذشته، به زیر ۸ میلیارد دلار، ۷ میلیارد و ۷۸۰ میلیون دلار رسید.
این مقام تجاری معتقد است، اگر همان روند صادرات گاز و میلگرد گذشته را به عراق داشتیم، انتظار بر این بود که میزان تجارت ما به 11 میلیارد دلار برسد اما 3 میلیارد دلار کاهش در این حجم در پی کاهش در میزان صادرات انرژی ما بود.
افت 28 درصدی تجارت در پی جنگ
سنجابی شیرازی درباره تاثیر جنگ بر تجارت با عراق، مطرح کرد: در 3 ماهه آخر سال گذشته، مجموعا 28 درصد افت، نسبت به مدت مشابه سال قبل، در میزان صادرات ما به عراق رخ داد.
او با عنوان اینکه جنگ در چندین نقطه تاثیر خود را بر تجارت با عراق اعمال کرد، درباره دلایل افت صادرات بیان داشت: یکی از دلایل رشد صادرات ما، تحمیل شرایط جنگی و دیگری، عوامل مربوط به مقررات داخلی عراق بود. برای مثال اجرای نرمافزارها، سامانهها و تعرفههای گمرکی سازمان جهانی گمرک در نقاط صفر مرزی با ایران، باعث کاهش سرعت تجارت شد و حتی در برخی از مرزها برای یک دوره نسبتا طولانی، تجارت ما را متوقف کرد.
در 3 ماهه پایانی سال گذشته، نسبت به مدت مشابه سال قبل، در میزان صادرات ما به عراق مجموعا 28 درصد افت، رخ داد که جنگ یکی از عوامل آن بود. در سه ماهه نخست سال جاری هم، نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حدود ۳۰ درصد کاهش در صادرات داشتیم و میتوان گفت نقش عوامل مخدوشکننده، از جمله جنگ، 10 درصد بوده است
دبیر اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق افزود: همچنین باید توجه داشت که عراقیها با ناترازی شدید بودجه مواجه شدند و به همین دلیل، هم در سه ماهه پایانی سال گذشته و هم در سه ماهه ابتدایی سال جاری، میزان واردات خود را به طور کلی کاهش دادند و این کاهش به تمام کالاها تسری پیدا کرد.
به گفته سنجابی شیرازی، در سه ماهه نخست سال جاری هم، نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حدود ۳۰ درصد کاهش در صادرات داشتیم و میتوان گفت نقش عوامل مخدوشکننده، از جمله جنگ، 10 درصد بوده است.
جهانبخش سنجابی شیرازی: اگر در سطح دیپلماتیک به نتیجه خوبی دست پیدا کنیم، با توجه به نقش ویژه کشور و جایگاه منطقهای خود، میتوانیم یک صعود جهشوار را در صادرات به عراق، تجربه کنیم. اگر جهتگیری روابط اقتصادی ایران و عراق در سایه دیپلماسی، حصول توافق یا پیروزی در جنگ، بهبود یابد، به طور قطع به واسطه دیپلماسی توسعهای، میتوانیم به جهش صادرات به عراق تا پایان سال 2027، خوشبین باشیم
منظور از تجارت 25 میلیاردی چیست؟
کارشناس حوزه تجارت خارجی درباره ارزیابی خود از هدفگذاری تجارت 25 میلیارد دلاری با عراق، گفت: اگر منظور از این هدفگذاری، تجارت بینابینی با عراق باشد، به طور قطع به یقین قابل تحقق است.
سنجابی شیرازی یادآور شد: در سال ۱۴۰۳ حجم تجارت ما با عراق از مرز ۱۲ میلیارد گذشت، که این بر اساس ارزش گمرکی ما بود و عراقیها در آمار رسمی خود، حجم تجارت با ما را بیش از ۱۵ میلیارد دلار اعلام کردند. اما اگر منظور ارتقای صادرات ایران به عراق باشد، امکان تحقق بسیار پایینی دارد.
او همچنین تاکید کرد: تقریبا در نقاط پایانی هدفگذاری قبلی خود برای صادرات به عراق هستیم که بر اساس کشش بازار عراق و همچنین انواع کالاهای صادراتی ما صورت گرفته بود و درحالحاضر تقریبا 85 درصد هدف قبلی خود را طی کردیم.
آمریکا تمام توان خود را برای ایجاد محدودیت به کار گرفت
دبیر اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق در ادامه درباره نقش آمریکا در بازار عراق، بیان کرد: آمریکاییها هرچقدر که توانستند محدودیت ایجاد کردند و زین پس هم هرچقدر بتوانند، محدودیت ایجاد میکنند.
سنجابی شیرازی درباره الزامات تجارت ایران با عراق گفت: میتوان گفت در حوزههای مختلف، از حوزه انرژی گرفته تا استفاده از ظرفیتهای ترانزیتی و زیرساختهای حملونقل، تا در برخی از اقلام صادراتی، مزیت رقابتی داریم. مزیت رقابتی ما در نزدیکی مبدا تولید به مقصد مصرف، گستردگی سرزمینی، امکان مدیریت و تامین بازار و ... نهفته است بنابراین هرچقدر که آمریکاییها و دیگر کشورهای رقیب، از جمله همسایگانی چون ترکیه و عربستان، برای ایران در بازار عراق محدودیت ایجاد کنند، نمیتوانند صادرات ما را به عراق صفر کنند.
او درباره نقش تحریم در تجارت دو کشور، مطرح کرد: تحریمها هزینههای تجارت ایران با عراق را افزایش دادهاند؛ تحریم آمریکا برای ایران بدین معناست که واردکننده عراقی باید کالای ایرانی را 17 تا 18 درصد گرانتر خریداری کند زیرا برای تسویه پول کالای خریداری شده باید از طریق شبکه صرافی اقدام کند. اما باید توجه کرد که مزیت رقابتی ما همچنان بالاست زیرا با وجود هزینه سربار پنهان ۱۸ درصدی، طرف عراقی همچنان ترجیح میدهد کالاها را از ایران خریداری کند.
سال بسیار سختی پیش رو داریم
این مقام تجاری درباره اینکه «آیا رسیدن به توافق با آمریکا میتواند موجب رشد صادرات ما به عراق شود؟»، پاسخ داد: به طور قطع همین میشود. اگر در سطح دیپلماتیک به نتیجه خوبی دست پیدا کنیم، با توجه به نقش ویژه کشور و جایگاه منطقهای خود، میتوانیم یک صعود جهشوار را در صادرات به عراق، تجربه کنیم.
دبیر اتاق مشترک ایران و عراق در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: آمریکاییها هرچقدر که توانستند محدودیت ایجاد کردند و زین پس هم هرچقدر بتوانند محدودیت ایجاد میکنند. تحریمها هزینههای تجارت عراق با ایران را افزایش دادهاند؛ تحریم آمریکا برای ایران بدین معناست که واردکننده عراقی باید کالای ایرانی را 17 تا 18 درصد گرانتر خریداری کند زیرا برای تسویه پول کالای خریداری شده باید از طریق شبکه صرافی اقدام کند
سنجابی شیرازی تصریح کرد: استنباط من این است که اگر بتوانیم در مقابل مجموعه توطئههای شومی که دشمنان پیش پای ما گذاشتهاند، پایداری کنیم و این مرحله را پشت سر بگذاریم، حتما تا ۲ سال آینده، اتفاقات مطلوبی را شاهد هستیم هرچند که یک سال بسیار سخت را پیش روی خود داریم.
او در نهایت خاطرنشان کرد: اگر جهتگیری روابط اقتصادی ایران و عراق در سایه دیپلماسی، حصول توافق یا پیروزی در جنگ، بهبود یابد، به طور قطع به واسطه دیپلماسی توسعهای، میتوانیم به جهش صادرات به عراق تا پایان سال 2027، خوشبین باشیم.
دیدگاه تان را بنویسید