بدون مهار تورم، اثر کالابرگ به‌سرعت خنثی می‌شود

یک کارشناس اقتصادی معتقد است کارآمدی کالابرگ الکترونیک بیش از هر چیز به مهار تورم و تامین منابع مالی پایدار وابسته است زیرا در شرایط تورمی، ارزش واقعی یارانه پرداختی به سرعت کاهش می‌یابد و به تضعیف بیشتر قدرت خرید خانوارها می‌انجامد.

شاهین شایان آرانی در گفت‌وگو با ایرنا، درباره میزان اثرگذاری طرح کالابرگ بر کاهش فشار هزینه‌های خانوار، اظهار داشت: کالابرگ در اصل نوعی کمک یا سوبسید به سبد مصرفی خانوارهاست؛ به‌ویژه برای بخش بزرگی از جامعه که به هر حال نیازمند حمایت هستند. اما اثربخشی این سیاست زمانی قابل تحقق است که تورم مهار شده باشد.

او با تاکید بر اینکه مشکل اصلی اقتصاد کشور این است که با تورم بسیار بالا، در برخی مقاطع حتی بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد، مواجه هستیم، توضیح داد: فرض کنید دولت در ابتدای سال اعلام کند به هر نفر یک میلیون تومان کالابرگ پرداخت می‌شود. اگر تورم صفر باشد، این مبلغ واقعاً به قدرت خرید خانوار کمک می‌کند و قطعاً سیاست بدی نیست؛ البته به شرطی که دولت برای تامین این منابع به سراغ چاپ پول نرود و منابع درآمدی مشخص و پایداری برای آن تعریف کرده باشد.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: اما وقتی تورم ۶۰ درصدی وجود دارد، شرایط متفاوت می‌شود. اگر در ابتدای سال یک میلیون تومان پرداخت شود، تنها پس از شش ماه بخش قابل توجهی از ارزش واقعی آن از بین می‌رود؛ به‌گونه‌ای که ممکن است ارزش واقعی آن به حدود ۷۰۰ هزار تومان کاهش پیدا کند و تا پایان سال حتی به کمتر از ۴۰۰ هزار تومان برسد. بنابراین برای تحلیل درست باید همه این متغیرها را همزمان دید.

شایان‌آرانی تصریح کرد: اگر تورم مهار شود و در سطح بسیار پایین قرار بگیرد، کمک‌های کالابرگی می‌تواند ابزار مناسبی برای حمایت از خانوارها باشد. اما این مشروط به آن است که منابع پرداخت از محل چاپ پول تامین نشود، زیرا چاپ پول خود عامل تورم‌زاست.

او عنوان کرد: مشکلی که اکنون در مسیر اجرای کالابرگ وجود دارد این است که هم تورم بالاست و هم مشخص نیست منابع این طرح چگونه تامین شده است؛ در چنین شرایطی اثرگذاری کالابرگ به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند. تنها راه حفظ کارایی این طرح آن است که مبلغ کالابرگ متناسب با نرخ تورم افزایش یابد؛ برای مثال اگر در ابتدا یک میلیون تومان پرداخت شده، در پایان سال باید متناسب با تورم به حدود یک میلیون و ۶۰۰ یا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان برسد و در سال بعد نیز متناسب با تورم مجدداً تعدیل شود. در این صورت، کالابرگ همچنان می‌تواند به‌عنوان نوعی سوبسید در فضای اقتصادی پرتنش به خانوارها 

کمک کند.

این کارشناس اقتصادی درباره پایداری تامین مالی طرح کالابرگ با توجه به محدودیت منابع بودجه‌ای دولت، بیان کرد: دو شرط اصلی وجود دارد؛ نخست اینکه دولت برای این پرداخت‌ها پول چاپ نکند و دوم اینکه منبع درآمدی پایدار برای تامین هزینه‌های کالابرگ وجود داشته باشد. گر منبع درآمدی مشخصی برای این طرح در نظر گرفته نشده باشد، کسری بودجه دولت را ناچار می‌کند برای جبران هزینه‌ها به چاپ پول روی بیاورد. در این صورت اقتصاد وارد یک چرخه منفی می‌شود؛ یعنی دولت برای کمک به قدرت خرید خانوار کالابرگ می‌دهد، اما چون منابع ندارد پول چاپ می‌کند، چاپ پول تورم را بالا می‌برد و تورم نیز اثر حمایتی کالابرگ را خنثی می‌کند.

شایان‌آرانی درباره سایر حمایت‌های ممکن دولت از خانوارها در شرایط فعلی گفت: به نظر من، مهم‌ترین کاری که دولت و حاکمیت اکنون باید انجام دهند، ایجاد آرامش و کاهش تلاطم در فضای اقتصادی و محیط کسب‌وکار است. این اساسی‌ترین وظیفه دولت در شرایط فعلی است و تمام دولت‌های موفق نیز همین مسیر را دنبال کرده‌اند. اقدامات جزیره‌ای و محدود به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل را حل کند. زمانی که فضای اقتصادی کشور تحت تاثیر تنش‌های نظامی و بین‌المللی قرار دارد، طبیعتاً بازارها دچار التهاب و بی‌ثباتی می‌شوند. نخستین گام، کنترل همین فضای پرتنش است. امیدواریم تحولات جدید و سیگنال‌های مثبت سیاسی بتواند این التهاب را کاهش دهد.