این ماجرا حتما رانتی و قطعا ضد تولید است

رامتین موثق

با شروع سال 1405 و برقراری آتش‌بس، بازار خودرو به صورت ناگهان بحرانی و به یکی از ملتهب‌ترین بازارهای کشور تبدیل شد به صورتی که بازدهی پژو 207 حتی از دلار و طلا هم بیشتر بود! در این هنگام که بازار خودرو در التهاب و بحران کامل است، مردم شاهد تردد آزادانه خودروهای مناطق آزاد در کشور هستند که البته این موضوع توسط مسئولین مربوطه، مانند رئیس پلیس راهور فراجا، نیز تایید شده است. 

 تردد آزادانه خودروهای منطقه آزاد بسیار تنش‌زاست و مردم شاید بتوانند گرانی را تحمل کنند اما قبول اختلافات طبقاتی و تناقضات در حرف و عمل، برای مردم بسیار سخت و تحمل‌ناپذیر است و سرمایه اجتماعی دولت و حاکمیت زیرسوال می‌رود. دولت ادعا دارد که پول کافی در اختیارش نیست؛ اما آیا تنها برای مردم عادی پول ندارد و پول کافی برای ثروتمندان موجود است؟ 

اما تایید تردد آزادانه این خودروها تنها یک قسمت ماجراست و قسمت مهمتر، قیمت نجومی این خودروهاست. بررسی‌ها حاکی از آن است که هوندا سیویک مدل ۲۰۱۷ با ۱۰۸ هزار کیلومتر کارکرد، حدود ۳ میلیارد و ۹۵۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. همچنین بنز E300  مدل ۲۰۱۷ با ۱۳۵ هزار کیلومتر کارکرد با قیمت ۶ میلیارد و ۹۵۰ میلیون تومان در بازار عرضه می‌شود. مزدا ۶ مدل ۲۰۱۴ نیز با ۱۷۵ هزار کیلومتر کارکرد قیمتی  حدود ۳ میلیارد و ۹۸۰ میلیون تومان دارد. در بخش خودروهای لوکس‌تر، ب‌ام‌و X7  مدل ۲۰۱۹ با ۱۰۵ هزار کیلومتر کارکرد حدود ۹ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان قیمت دارد. پورشه پانامرا مدل ۲۰۱۷ با ۱۰۰ هزار کیلومتر کارکرد نیز با قیمت ۱۲ میلیارد تومان آگهی شده است.

استاد دانشگاه علم و صنعت: طبق آخرین مجوزها، به صورت عادی می‌توان خودرو با سقف 20 هزار دلار وارد کرد و تنها برخی از جانبازان 90 درصد مجازند تا خودروی 35 هزار دلاری وارد کنند. اما اکنون برخی از خودروهای وارد شده در مناطق آزاد، بیش از 40 هزار دلار قیمت دارند و در اینجا سوال است که واردکنندگان چگونه مجوز می‌گیرند؟ اصلا چارچوب واردات در این مملکت چگونه است؟ 

اما اکنون که شرایط اقتصادی و معیشت مردم سخت شده و بیشتر مردم دغدغه تهیه نان شب خود را دارند، آیا تردد آزادانه این خودروها بنزینی بر آتش اختلافات طبقاتی شعله‌ور شده در جامعه ایران نیست؟

بی‌حاصلی  «ساماندهی صنعت خودرو»

یک کارشناس ارشد صنعت خودرو در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره واردات و تردد خودروهای گران‌قیمت مناطق آزاد در خیابان‌های شهر، تصریح کرد که اصلا در رانتی بودن این قضیه نباید شکی داشت! 

امیرحسن کاکایی درباره وضعیت این روزهای بازار خودرو، گفت: واقعیت اینست که همه‌چیز در این بازار رهاست؛ دولت‌ها و مجلس‌ها طرحی را به نام ساماندهی صنعت خودرو تهیه کرده بودند و این طرح در این چندسال نتیجه‌ای نداد جز افزایش مونتاژکاری و بعد هم واردات! به عبارت دیگر، خروجی این طرح برای کشور این بود که ارزبری را بالا برد و قیمت‌ها را هم افزایش داد زیرا نتوانستند تورم را کنترل کنند.به گفته وی، وقتی در تولید ملی بهبود حاصل نمی‌شود، مشخص است که نمی‌توان تورم را کنترل کرد و با مصرف بی‌رویه ارز، تنها ارزش پول ملی کاهش می‌یابد.

به گفته این تحلیلگر، این طرح کاملا شکست خورده، اما اکنون که جنگی رخ داده است، مسئولین دیگر خود را موظف به پاسخگویی نمی‌بینند و در هر اتفاقی تنها پای جنگ را به میان می‌کشند.

کاکایی با بیان اینکه بازار خودرو به یک بازار کاملا به‌هم ریخته و با نارضایتی‌های شدید تبدیل شده، توضیح داد: زمانی که نارضایتی تنها از قیمت باشد، می‌توان آن را تحمل کرد کما اینکه در خیلی از حوزه‌ها افزایش قیمت داریم اما کسی معترض نیست؛ ولی در بازار خودرو نارضایتی چندجانبه شده زیرا هم قیمت‌ها بالا رفته است، هم کیفیت‌ها پایین آمده و همزمان سرویس خدمات پس از فروش هم نداریم.

استاد دانشگاه علم و صنعت عنوان کرد: در این میان دولت و حاکمیت تصمیم گرفته‌اند تا واردات را آزاد کنند و خودروهای مناطق آزاد بتوانند آزادانه تردد کنند. خروجی این طرح نیز تنها یک مرهم موقتی است و شبیه به مرهم‌های گذشته است؛ مثل مرهمی که با واردات گذاشتند و قرار بود خودروی ۵ هزار دلاری وارد کشور شود.

به واردکنندگان اجازه استفاده از ارز آزاد را می‌دهند، اما به خودروساز داخلی نه!

کاکایی خاطرنشان کرد: وقتی این سیاست‌ها را به کار می‌بریم، از آنجا که محدودیت‌های بسیار زیادی داریم، تماما رانتی می‌شوند و در این موضوع شکی نیست.

او ادامه داد: قیمت خودروی وارداتی آزاد شده و از شمول قیمت‌گذاری دستوری شورای رقابت خارج شده است و واردکنندگان با هر ارزی می‌توانند وارد کنند بنابراین همه‌جوره دست واردکنندگان باز شده است. اما قضیه زمانی جالب‌تر می‌شود که بدانیم با وجود گذشت 3 ماه از آغاز سال 1405، همچنان تکلیف ارز خودروسازان اصلی ما، یعنی ایران‌خودرو و سایپا معلوم نیست. از آن هم بدتر وضعیت قطعه‌سازان است. همانطور که به واردکنندگان اجازه می‌دهیم از ارز آزاد استفاده کنند، به خودروساز هم اجازه دهیم از ارز آزاد استفاده کند اما تنها جلوی تولیدکنندگان را می‌گیریم و آنها را سرکوب می‌کنیم.

این تحلیلگر بازار خودرو در واکنش به تردد آزادانه خودروهای منطقه آزاد همچنین بیان کرد: خیلی جالب است که تمام کلمات بین‌المللی را به سخره گرفته‌ایم. اصلا معنی منطقه آزاد را می‌دانیم؟ با این سیاستی که آقایان در پیش گرفته‌اند، مفهوم منطقه آزاد را هم زیر سوال برده‌ایم. کل این ماجرا حتما رانتی و قطعا ضد تولید و توسعه اقتصادی است اما به هرحال فعلا یک مرهم است و می‌خواهند ادعا کنند خودرو وارد شده است و حتی شاید ممکن است به صورت موقتی قیمت برخی خودروهای وارداتی پایین بیاید اما همین کاهش قیمت هم بسیار موقت خواهد بود و این روند بسیار مایه تأسف است.

چارچوب واردات در این کشور چیست؟

«در شرایطی که عمده مردم در فشارهای اقتصادی شدیدی قرار گرفته‌اند و تورم افسارگسیخته بیداد می‌کند، آیا تردد آزادانه خودروهای گران‌قیمت و لوکس منطقه آزاد در سطح شهرها باعث ایجاد نارضایتی بیشتر نمی‌شود؟»

کاکایی در پاسخ به این پرسش یادآور شد: در سال 91 که در اوج تحریم‌ها بودیم، رکورد واردات خودرو در ۳۰ سال شکسته شد که بخش عمده‌ای از خودروهای وارداتی، «پورشه» و «مازراتی» بودند. در آن هنگام رهبری نیز به این موضوع معترض شدند و اظهار کردند که چه معنی دارد در زمانی که مردم باید ریاضت اقتصادی بکشند، خودروهای لوکس در خیابان‌ها جولان دهند؟

به گفته وی، قرار بود طرح سامان‌دهی صنعت خودرو باعث ارزان شدن خودرو در بازار شود و خودروهای اقتصادی وارد کشور شود، اما اکنون روند، برعکس شده است.

امیرحسن کاکایی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: اکنون وضعیت به شکلی است که همه باید با هم همراهی کنیم و نمی‌شود عامه مردم اوضاع سخت اقتصادی را تحمل کنند اما ثروتمندان هرطور که مایل هستند، رفتار کنند و با خودروی لکسوس 110 میلیاردی و مازراتی و بنز در سطح شهر تردد داشته باشند

این کارشناس صنعت خودرو مطرح کرد: طبق آخرین مجوزها، به صورت عادی می‌توان خودرو با سقف 20 هزار دلار وارد کرد و تنها برخی از جانبازان 90 درصد مجازند تا خودروی 35 هزار دلاری وارد کنند. اما اکنون برخی از خودروهای وارد شده بیش از 40 هزار دلار قیمت دارند و برای شخص من هم سوال است که واردکنندگان چگونه مجوز می‌گیرند؟ اصلا چارچوب واردات در این مملکت چگونه است؟ 

اصل بر رضایت عامه مردم است یا ثروتمندان؟

کاکایی تاکید کرد: اکنون قرارست عامه مردم از ما راضی باشند یا تنها می‌خواهیم ثروتمندان را راضی نگه داریم؟ تردد آزادانه خودروهای منطقه آزاد در این شرایط، تناقض میان سیاست‌گذاری و عمل است.

به اعتقاد او، تردد آزادانه خودروهای منطقه آزاد بسیار تنش‌زاست و مردم شاید بتوانند گرانی را تحمل کنند اما قبول اختلافات طبقاتی و تناقضات در حرف و عمل، برای مردم بسیار سخت و تحمل‌ناپذیرست.

این استاد دانشگاه افزود: با این سیاست‌ها سرمایه اجتماعی دولت و حاکمیت زیرسوال می‌رود. دولت ادعا دارد که پول کافی در اختیارش نیست اما آیا تنها برای مردم عادی پول ندارد و پول کافی برای ثروتمندان موجود است؟ این مسئله بسیار محل اشکال است و دولت و حاکمیت وظیفه دارند تا این اوضاع را مدیریت کنند.

کاکایی تصریح کرد: اکنون وضعیت به شکلی است که به اصطلاح همه مردم باید کمربندهای خود را سفت ببندند اما همه باید با هم همراهی کنیم و نمی‌شود عامه مردم اوضاع سخت اقتصادی را تحمل کنند اما ثروتمندان هرطور که مایل هستند، رفتار کنند و با خودروی لکسوس 110 میلیاردی و مازراتی و بنز در سطح شهر تردد داشته باشند. الان که در این موقعیت جنگی هستیم حق بود که دولت در این موضوع، نظارت می‌کرد.

کارشناس و تحلیلگر ارشد صنعت خودرو: آزاد شدن تردد خودروهای منطقه آزاد حتما رانتی و قطعا ضد تولید و توسعه اقتصادی است، اما فعلا به‌عنوان یک مرهم می‌خواهند ادعا کنند خودرو وارد شده است. احتمالا هم به صورت موقتی قیمت برخی خودروهای وارداتی پایین بیاید در هر صورت کل این روند بسیار مایه تأسف است

او عنوان کرد: یکی از بزرگترین سرمایه‌های یک کشور، سرمایه اجتماعی حاکمیت است که در این جنگ اتفاقا این سرمایه حاکمیت بالا رفت اما متاسفانه دولت در روش‌های اجرایی دوباره سرمایه اجتماعی کشور را در بخش اقتصادی، به شدت پایین می‌آورد که این خیلی خطرناک‌تر از تبعات اقتصادی است.

این تحلیلگر ارشد خودرو با تأکید بر اینکه مسئولان باید بر عملکرد زیرمجموعه‌های اقتصادی نظارت داشته باشند که این مجموعه‌ها به وظایف حداقلی خود پایبند بمانند، تصریح کرد: این وظایف در تمام  دنیا، از لیبرال‌ترین دولت‌ها تا چپ‌ترین آن‌ها، مشترک است، اما ظاهرا واردات خودروی لوکس و تردد آزادانه این خودروها در سطح شهر، در حیطه وظایف دولت ما نمی‌گنجد!