قیمت محصولات پتروشیمی در بورس کالا منفجر شد!

حمله به تاسیسات یوتیلیتی در ماهشهر و عسلویه، زنجیره تولید پتروشیمی را با اختلال جدی مواجه کرده و همزمان بازار سرمایه و بورس کالا را وارد فاز التهاب کرده است. توقف گسترده نمادهای پتروشیمی در بورس و جهش بی‌سابقه قیمت‌ها در معاملات مواد اولیه، تصویری روشن از عمق بحران در این صنعت کلیدی ارائه می‌دهد.

به گزارش تجارت‌نیوز، در پی این تحولات، معاملات سهام بسیاری از شرکت‌های پتروشیمی در بورس متوقف شد؛ اقدامی که نشان‌دهنده سطح بالای نااطمینانی در این صنعت است. نمادهای متوقف‌شده شامل مبین، نوری، پارس، آریا، جم، جم پیلن، شپدیس، زاگرس، بفجر، مارون، شکبیر، شگویا، اروند، بوعلی، شفن، شغدیر، شجم، شفارا، شیراز، شاوا، شخارک، پترول، تاپیکو، پارسان و فارس هستند. این توقف گسترده، عملا امکان کشف قیمت و تحلیل وضعیت واقعی شرکت‌ها را از فعالان بازار گرفته و فشار روانی بر کلیت بازار سرمایه را افزایش داده است.

اما مهم‌ترین نشانه بحران را باید در معاملات بورس کالا جست‌وجو کرد؛ جایی که کاهش شدید عرضه، تعادل بازار را برهم زده است. عرضه محصولات پتروشیمی پس از جنگ تقریبا نصف شده و همین مساله باعث شده رقابت خریداران به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یابد. در هفته گذشته کاهش عرضه‌ها تا حدود ۴۰ هزار تن، بازار را به شدت ملتهب کرد و به جهش قیمت‌ها انجامید. در معاملات اخیر، عرضه ۱۱۰ تن پلی اتیلن سبک فیلم ۰۲۰۰ در برابر تقاضای ۵۰۰ تنی، عرضه ۷۳۴ تن پلی اتیلن سبک فیلم LFI۲۱۱۹ در برابر تقاضای دو هزار و ۱۳۲ تنی، عرضه ۱۶۰ تن EPS ۲۲۱ HS در برابر تقاضای ۳۸۰ تنی و عرضه ۲۵۰ تن EPS F۱۰۰ در برابر تقاضای ۶۵۰ تنی ثبت شد؛ ارقامی که نشان می‌دهد شکاف عرضه و تقاضا به سطح بحرانی رسیده است. نتیجه این نبود تعادل، جهش قیمت‌ها بود؛ به‌طوری که محصولات EPS به ترتیب ۴۴۶ درصد و ۴۳۲ درصد بالاتر از نرخ پایه معامله شدند؛ اتفاقی که عملا سیگنال کمبود شدید مواد اولیه در بازار را مخابره می‌کند.

در شرایطی که انتظار می‌رفت واردات بتواند بخشی از این کمبود را جبران کند، اما داده‌ها خلاف این موضوع را نشان می‌دهد. بازار داخلی با دوگانگی قیمتی روبه‌رو شده است؛ از یک‌سو محصولات وارداتی از کشورهایی مانند چین، ازبکستان و روسیه با نرخ‌هایی پایین‌تر از بورس معامله می‌شوند و از سوی دیگر، کالاهای وارداتی از کره، ژاپن، تایوان و آمریکا با قیمت‌هایی بالاتر از بورس در دسترس هستند. این اختلاف قیمت‌ها نه ‌تنها به کاهش التهاب کمک نکرده، بلکه باعث سردرگمی بیشتر خریداران شده و کارایی بازار را زیر سوال برده است. این تحولات در حالی رخ داده که پیش‌تر مدیر توسعه صنایع پایین‌دست شرکت ملی صنایع پتروشیمی از بهبود روند عرضه و کاهش التهاب بازار خبر داده بود؛ اما شواهد فعلی در بورس کالا و وضعیت تولید، روایت متفاوتی را نشان می‌دهد.

آنچه امروز در بازار پتروشیمی دیده می‌شود، یک اصل کلاسیک اقتصادی است؛ افزایش عرضه، مستقیم‌ترین مسیر برای کنترل قیمت است. با افزایش تولید در مجتمع‌های پتروشیمی و هدایت این تولید به رینگ بورس کالا، عمق بازار بیشتر و دسترسی خریداران به مواد اولیه تسهیل خواهد شد. همین موضوع فشار تقاضا را تعدیل و قیمت‌ها را به سمت تعادل سوق خواهد داد. پایداری این روند به استمرار عرضه وابسته است. اگر هرگونه اختلالی در تولید یا عرضه رخ دهد، بازار به‌سرعت به فاز نوسانی بازمی‌گردد. از سوی دیگر، سطح تقاضای صنایع پایین‌دستی نیز عامل مهمی در تعیین کف قیمتی خواهد بود.

در مجموع، بازار پتروشیمی حالا در مسیری قرار گرفته که اگر سیاست‌گذار بتواند جریان عرضه را حفظ کند، می‌توان به ثبات نسبی قیمت‌ها امیدوار بود؛ ثباتی که بیش از هر چیز، از دل تولید و عرضه واقعی بیرون می‌آید، نه دستور و مداخله.