«مسعود دانشمند» در گفتوگو با «توسعه ایرانی» درمورد تهدید ادعایی ترامپ:
محاصره دریایی کامل ایران، بسیار هزینهبر و غیرعملی است
رامتین موثق
در نیمه شب یکشنبه 23 فروردین 1405، خبرها از سوی ایران و آمریکا از به نتیجه نرسیدن و شکست مذاکرات حکایت داشت.
جی.دی.ونس، معاون ترامپ، از شکست مذاکرات اسلامآباد خبر داد و اظهار کرد که تیم آمریکایی بدون دستیابی به یک توافق جدی، و عدم تضمین ایران برای نرسیدن به سلاح اتمی، راهی واشنگتن خواهد شد. در پی آن، رئیسجمهور ایالات متحده، در شبکه تروث سوشال اعلام کرد که نیروی دریایی این کشور- به زودی- روند محاصره تنگه هرمز را آغاز خواهد کرد. دونالد ترامپ این اقدام را در واکنش به عدم اجرای تعهد جمهوری اسلامی برای بازگشایی این آبراه بینالمللی عنوان کرد. چند ساعت بعد، ترامپ در مطلبی جدید عنوان کرد که محاصره کامل کشتیهایی که قصد ورود و خروج به تنگه هرمز را دارند، آغاز شده است! اقدامی که در محافل خبری با سیاستهای پیشین ایالات متحده علیه ونزوئلا مقایسه شده است.
محدویتهای جدید برای جریان صادرات و واردات کشور ایجاد مشکل خواهد کرد زیرا کالای صادراتی ما برای رسیدن به بازار مقصد پیشنیازهایی دارد. برای مثال ما بزرگترین تولیدکننده کود اوره در دنیا بوده و هستیم اما باید کشتی وارد بنادر شود تا بتوانیم ۳ تا ۴ میلیون تن کود اوره در سال به کشورهای مختلف به عنوان صادرات، بفرستیم
ایران نیز بلافاصله واکنش نشان داد و صفحه سفارت جمهوری اسلامی ایران در اتریش، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک توضیح ساده برای کسانی که نگران هستند: محاصره تنگه هرمز را مسدود میکند؛ نمیتواند تنگه هرمز را باز کند بلکه فقط آن را محدودتر میکند.» سفارت ایران تاکید کرد که تنها راه خروج از این مشکل خودساخته، صراحت و انعطافپذیری در مذاکرات است و به آمریکا توصیه کرد که به عقل و منطق توجه کند!
هدف اصلی؛ مسدود کردن کامل
مسیر کشتیرانی
به روایت پایگاه خبری «جاست د نیوز»، پستی که ترامپ به اشتراک گذاشت درباره اهرمهای فشار احتمالی واشنگتن علیه تهران مینویسد: «رئیسجمهور آمریکا در صورت عدم تسلیم ایران در برابر خواستههای واشنگتن، گزینه «محاصره دریایی» را به عنوان برگ برنده نهایی در اختیار دارد.»
اقتصادآنلاین به نقل از این پایگاه، نوشت: «هدف اصلی از این اقدام احتمالی، مسدود کردن کامل مسیرهای کشتیرانی و قطع صددرصدی صادرات نفت ایران عنوان شده است. قطع شریان درآمدهای نفتی، توانایی تهران را برای تامین مالی نیروهای وابسته به خود در سراسر خاورمیانه به شدت کاهش خواهد داد. یکی دیگر از اهداف استراتژیک این طرح، توقف جریان فروش نفت خام ایران به مشتریان بزرگ از جمله چین است.»
مسعود دانشمند در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: ما باید مشکلات و مسائل خود را با آمریکاییها به صورت ریشهای حل کنیم نه که به صورت مداوم هر دو طرف، همدیگر را به مسائل نظامی تهدید کنند. ما میخواهیم زندگی کنیم اما در شرایط جنگی و تحریم شدید، ما نه میتوانیم نیازهای خود را برطرف کنیم، نه میتوانیم صادرات واردات را به درستی انجام دهیم و نه میتوانیم سرمایهگذار خارجی جذب کنیم و تمام این مسائل در نهایت به چالش تبدیل خواهد شد
همانطور که از تهدیدهای طرف مقابل مشخص است، آمریکا قصد دارد مسیر تجارت دریایی ایران را مورد هدف قرار دهد تا ابزار فشار اقتصادی بیشتری به ایران، در دست داشته باشد. البته این اولین باری نیست که ترامپ چنین تهدیدی میکند بلکه در بهمن 1404 نیز چنین احتمالی را مطرح کرد و بسیاری از کارشناسان اظهار کردند که این امر میتواند نگرانیهایی در مسیر صادرات و واردات ایران به وجود بیاورد و توقف کشتیها و نفتکشهای ایرانی به یکی از چالشهای پیشرو تبدیل خواهد شد. اما اکنون این تهدید به گفته رئیسجمهور آمریکا، عملی شده است. هرچند ایران در مدت جنگ توانست با توجه به ذخایر روی آب، مقداری صادرات و درآمد نفتی خود را افزایش دهد اما آیا تضمینی وجود دارد تا این چرخه افزایش فروش نفت ادامه پیدا کند؟
از طرفی دیگر نیز اقتصاد کشور، به خصوص در زمینه کالاهای اساسی، تاحدودی وابسته به واردات شده است و محاصره دریایی میتواند مقداری نگرانیها را درباره تامین آتی نیازهای کشور، افزایش دهد. البته برخی از کارشناسان مطرح میکنند که بزرگترین شریک تجاری ایران، چین است و میتوانیم به مرزهای زمینی متکی باشیم. برای مثال محموله میتواند به صورت دریایی از چین به پاکستان حمل و از پاکستان به صورت زمینی، به ایران وارد شود. اکنون با این سوال نیز مواجهیم که آیا مرزهای زمینی میتوانند راهکار جایگزین برای دور زدن محاصره دریایی باشند؟
تهدید محاصره دریایی چندان جدی نیست
عضو هیات مدیره کانون موسسات حملونقل در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، و در واکنش به تهدید ترامپ به محاصره دریایی کامل ایران، بیان کرد: ممکن است هر کاری در حرف عملی باشد.
مسعود دانشمند افزود: محاصره دریایی کامل ایران بر روی کاغذ شدنی است اما باید نگاهی هم به مرزهای آبی کشور داشته باشیم؛ مرزهای آبی ما، یعنی از خرمشهر تا گوادر، حدود 2 هزار کیلومتر است. برای بستن این 2 هزار کیلومتر، آمریکا به چه میزان نیرو و امکانات احتیاج دارد تا تمام مرزها را ببندند و مراقب رفت و آمد کشتیها باشد؟
او تصریح کرد: پس تهدید ترامپ در حرف، عملی است اما میزان هزینه و امکانات این تهدید نیز مطرح است. حتی اگر ابزار و امکانات آن کاملا وجود داشته باشد، استفاده از آن آنقدر گران است که توجیه اقتصادی ندارد بنابراین نباید این تهدید را زیاد جدی گرفت.
به گفته این تحلیلگر مسائل اقتصادی، شاید محاصره دریایی کامل امکانپذیر نباشد اما میتواند محدودیتهایی برای ما به وجود بیاورد اما نمیتواند تمام شریانهای اقتصادی ایران را قطع کند و تنها مشکلاتی به صورت مقطعی ایجاد خواهد کرد که توانایی حل آن نیز موجود است.
عضو هیات مدیره کانون موسسات حملونقل: محاصره دریایی کامل ایران بر روی کاغذ شدنی است اما باید نگاهی هم به مرزهای آبی کشور داشته باشیم؛ مرزهای آبی ما، یعنی از خرمشهر تا گوادر، حدود 2 هزار کیلومتر است. برای بستن این 2 هزار کیلومتر، آمریکا به چه میزان نیرو و امکانات احتیاج دارد تا تمام مرزها را ببندند و مراقب رفت و آمد کشتیها باشند
آمریکا هم از قطع صادرات نفت ایران
آسیب میبیند
دانشمند درباره تاثیر این محاصره دریایی بر صادرات نفت ایران، عنوان کرد: حتی تهدید کردهاند که صادرات نفت ایران را نیز متوقف میکنند. البته شاید بتوانند جریان صادرات نفت را متوقف کنند اما ضرر آن را چه کسانی باید بدهند؟
او توضیح داد: ایران نیز در این میان متحمل ضرر زیادی خواهد شد اما قطع صادرات نفت ایران، به تنبیه آمریکا نیز میانجامد. کسی که ما را تحت تحریم قرار میدهد، خود هم صدمه میبیند و اینطور نیست که تنها برای ایران مشکل ایجاد شود و برای طرف مقابل هم مشکلاتی ایجاد خواهد شد.
محدودیت بیشتر بر واردات و صادرات
این فعال حوزه کشتیرانی به تاثیر محاصره دریایی ایران بر واردات و صادرات غیرنفتی پرداخت و گفت: واردات و صادرات ما اکنون هم در نتیجه شرایط جنگی محدود شده و اگر تهدید ترامپ عملی شود، جریان تجاری ایران بیشتر هم محدود خواهد شد. دانشمند ادامه داد: به هرحال این محدویتها برای جریان صادرات و واردات کشور مشکل ایجاد خواهد کرد و اگر کالای صادراتی ما بخواهد به بازار مقصد برسد، بالاخره به پیشنیازهایی احتیاج دارد. برای مثال ما بزرگترین تولیدکننده کود اوره در دنیا بوده و هستیم اما باید کشتی وارد بنادر ما شود تا بتوانیم ۳ تا ۴ میلیون تن کود اوره در سال به کشورهای مختلف به عنوان صادرات، بفرستیم.
او تاکید کرد: برای واردات و صادرات باید بنادر ما کار کنند تا کشتی بتواند پهلو بگیرد، طرف خارجی باید به ما اعتماد داشته باشد تا از ما کالاهای صادراتی خریداری کند، نظام بانکی باید وجود داشته باشد تا پول صادرات را دریافت و در اقتصاد کشور خرج کنیم.
هزینه مرز زمینی بسیار زیاد است
عضو هیات مدیره کانون موسسات حملونقل درباره امکان استفاده از مرز زمینی به جای آبی، مطرح کرد که استفاده از مرز زمینی به جای مرز آبی چندان گزینه و آلترناتیو مناسبی نیست.
دانشمند افزود: برای مثال کالا باید دریایی از چین وارد پاکستان شود و سپس به صورت زمینی تا ایران حمل شود. اکنون کرایه حمل یک کانتینر از کراچی تا زاهدان، چیزی حدود ۴ هزار دلار است. بنابراین استفاده از این امکان شدنی است اما بسیار گران است.
او درباره دیگر مشکلات استفاده از مرزهای زمینی، عنوان کرد: با استفاده از حملونقل جادهای، ترانزیتها نیز طولانی میشود. اکنون نیز جادههای پاکستان چندان مناسب نیستند و فکر کنید برای 1 سال، 1 میلیون کانتینر از این مسیر، از پاکستان بگذرد و وارد زاهدان شود. در نتیجه این روند، مسیر زمینی هم قفل میشود و مسیری که اکنون تنها 3 روزه بین کراچی تا زاهدان طی میشود، به 20 روز افزایش مییابد!
باید مشکلات خود را با آمریکاییها
به صورت ریشهای حل کنیم
این فعال اقتصادی باسابقه همچنین تصریح کرد: ما باید مشکلات و مسائل خود را با آمریکاییها به صورت ریشهای حل کنیم نه که به صورت مداوم هر دو طرف، همدیگر را به مسائل نظامی تهدید کنند.
دانشمند ادامه داد: ما میخواهیم زندگی کنیم اما در شرایط جنگی و تحریم شدید این چنینی، نه میتوانیم نیازهای خود را برطرف کنیم، نه میتوانیم صادرات -واردات را به درستی انجام دهیم و نه میتوانیم سرمایهگذار خارجی جذب کنیم و تمام این مسائل در نهایت به چالش تبدیل خواهد شد.
او در پایان خاطرنشان کرد: ما باید به یک فضای حاوی آرامش و اطمینان از شرایط اقتصادی برسیم که سرمایهگذار خارجی جذب کنیم تا بتوانیم فولاد خوزستان و عسلویه را تعمیر کنیم، توسعه ایجاد کنیم تا بعد بتوانیم به مسائل و اهداف دیگر اقتصاد خود، برسیم.
دیدگاه تان را بنویسید