عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی در گفتوگو با «توسعه ایرانی» و با مثبت ارزیابی کردن تکنرخی شدن ارز:
نظام شناور ارزی مانع جهشهای بیشتر دلار میشود
رامتین موثق
«ارز رسما تکنرخی شد»؛ با اعلام این خبر در روز گذشته، بالاخره تصمیم دولت جامه عمل پوشید و ارزهای چندنرخی مانند ارز ترجیحی 28500 تومانی و ارز تالار اول مرکز مبادله 80 هزار تومانی در تالار دوم ادغام شدند و به عبارتی، نرخ ارز دولتی تنها به قیمت 132 هزار تومانی اعلام شد که یک فاصله حدودا 10 هزار تومانی با نرخ بازار آزاد دارد.
یکی از معضلاتی که نکنرخی شدن ارز ایجاد میکند، کسری در سرمایه در گردش بنگاهها خواهد بود زیرا واحدهای اقتصادی تا قبل از این تصمیم با ارز 28500 تومانی فعالیت میکردند اما اکنون باید ارز مورد نیاز خود را به قیمت 130 هزار تومان تهیه کنند که به منابع مورد نیاز آنها را 3 تا 4 برابر افزایش میدهد. حتی صنایعی که ارز خود را از تالار اول، به قیمت 80 هزار تومان تهیه میکردند نیز با مشکل مواجه میشوند زیرا اکنون ارز خود را باید با 50 هزار تومان بیشتر تهیه کنند که مجموع این روند، بنگاهها را از نظر گردش مالی با مشکلات شدیدی مواجه میکند
دقیقا شب قبل از اجرایی شدن این تصمیم، علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، در گفتوگوی ویژه خبری در صداوسیما اعلام کرده بود که برنامه دولت درباره تکنرخی شدن ارز در یک روند تدریجی اجرا خواهد شد اما 24 ساعت هم از این وعده نگذشت که تمام نرخهای ایران به صورت ناگهانی و به اصلاح، شوکمانند حذف شدند.
مجلس یکی از مخالفین اساسی تکنرخی شدن ارز در سال گذشته بود اما به نظر میرسد که بسیاری از نمایندگان، به خصوص شخص رئیس قوه مقننه، از موضع قبلی خود عقبنشینی کرده و اکنون با این تصمیم دولتی همراهی میکنند. قالیباف در روز اجرایی شدن ارز تکنرخی اعلام کرد که ارز 28500 تومانی به هیچوجه حذف نشده است و منابع آن حتما به مردم تخصیص پیدا خواهد کرد. این تصمیم مربوط به سیاست کالابرگی دولت است که با افزایش رقم و مشمولین آن، قرارست از منابع حذف ارز ترجیحی تامین شود. بنابراین دولت در این زمینه اعتقاد دارد که با کالابرگ میتواند آثار تورمی و ضدمعیشتی حذف ارز 28500 تومانی را ترمیم کند.
فارغ از تمام مشکلات، تکنرخی شدن ارز مخالفان و موافقان بسیاری داشته است که بالاخره موافقان این سیاست پیروز شدند. اما آیا میتوان نظام ارزی فعلی کشور را، با وجود اختلاف مجدد نرخ آزاد و دولتی، تکنرخی و شناور دانست؟ این گزارش بر پایه بررسی روند تکنرخی شدن ارز تنظیم شده است.
تکنرخی کردن باید زودتر رخ میداد
عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تهران در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از حذف ارز ترجیحی و نرخ تالار اول مرکز مبادله و تکنرخی شدن ارز دولتی، عنوان کرد: متاسفانه در کشور معمولا تصمیمات خوب در مواقع مناسبی گرفته نمیشود.
کالابرگ تنها میتواند بخشی از آثار شوک تورمی روانی ناشی از تکنرخی شدن ارز را پوشش دهد. دولت تصمیم گرفته است که متناسب با افزایش قیمت کالاها و ارز، یارانه را به انتهای زنجیره پرداخت کند اما کالابرگ آثار تورمی سایر کالاها را جبران نمیکند و این کالاها از تورم متاثر خواهند شد. همچنین باید توجه داشت که اقلام مصرفی مردم محدود به 11 قلم کالابرگ نیست بنابراین این تورم بر قدرت خرید مردم در بازار سایر کالاها تاثیر خواهد گذاشت
عباس آرگون توضیح داد: تکنرخی شدن ارز باید بسیار زودتر از امسال اجرایی میشد. این تصمیم باید در سالیان گذشته گرفته میشد که فاصله نرخ بازار آزاد با نرخ دولتی کمتر بود نه اکنون که این فاصله به قریب 100 درصد رسیده است.
او با تاکید بر مطلوب بودن ارز تکنرخی در اصل و تئوری، تصریح کرد: اگر این تصمیم در سال گذشته گرفته میشد، شاید شاهد این فرآیند رشد و جامپ نرخ ارز در سال جاری نبودیم چراکه پارسال، بستر اجرایی این روند، میسرتر بود.
تثبیت مجدد کارایی را از بین میبرد
خزانهدار اتاق بازرگانی تهران درباره شرایط مدیریت مناسب ارز تکنرخی، بیان کرد: یکی از شروط کارکرد بهتر این تصمیم، عدم تثبیت مجدد نرخ است. این نرخ دولتی باید همراه با نرخ بازار، شناور باشد که مانند ارز 28500 تومانی و 70 هزار تومانی تثبیتی در آن رخ ندهد تا متناسب با شرایط و اقتضای بازار، تعدیل شود.
آرگون درباره اینکه «اکنون با وجود تکنرخی شدن ارز دولتی، ارز بازار آزاد مجددا در فاصلهای با این نرخ قرار دارد. آیا در چنین شرایطی میتوان مدعی تکنرخی شدن واقعی نظام ارزی شد؟»، پاسخ داد: اگر مجددا دولت به فکر تثبیت نرخ ارز دولتی بیافتد، همان قصه گذشته تکرار میشود.
او یادآور شد: در اقتصاد ایران چنین روندی چندین بار تجربه شده است. این تجربه را در ارز 2400 تومانی و 4200 تومانی داشتیم. همچنین در سال 1401 ارز 4200 تومانی حذف شد و ارز 28500 تومانی جای آن را گرفت اما همین نرخ برای بیشتر از 2 سال، ثابت ماند.
به اعتقاد این کارشناس، اگر نرخ جدید ارز دولتی مجددا تثبیت شود، دوباره اتفاقات گذشته تکرار میشود و تکنرخی شدن ارز نیز کارکرد خود را از دست میدهد.
او تاکید کرد: اگر مجدد شاهد تثبیت باشیم، در آینده تکنرخی شدن ارز با ارقام بالاتری اجرا شود. بنابراین باید به سمت نظام شناور ارزی حرکت کنیم تا مانع جامپهای بیشتر نرخ ارز شویم.
احتمال شوک تورمی روانی در صنایع
آرگون در ادامه، درباره فواید تکنرخی شدن ارز گفت: این کار در اصول خود درست است و میتواند به توسعه صادرات کمک کند.
عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تهران در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: یکی از شروط کارکرد بهتر تکنرخی شدن ارز، عدم تثبیت مجدد نرخ است. این نرخ دولتی باید همراه با نرخ بازار، شناور باشد. اگر نرخ جدید ارز دولتی مجددا تثبیت شود، دوباره اتفاقات گذشته تکرار میشود و تکنرخی شدن ارز نیز کارکرد خود را از دست میدهد بنابراین باید به سمت نظام شناور ارزی حرکت کنیم تا مانع جامپهای بیشتر نرخ ارز شویم
او درباره مضرات آن، توضیح داد: یکی از مشکلات آن، سخت کردن کار برای تامین مالی بنگاههاست. با این کار با نوعی شوک تورمی از منظر روانی مواجه خواهیم شد؛ شاید تاثیر این کار در واقعیت چندان زیاد نباشد اما از منظر روانی، باعث ایجاد یک شوک تورمی خواهد شد.
عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تهران ادامه داد: با این روند شاهد افزایش قیمت کالاها خواهیم بود چرا که یکی از معضلاتی که ایجاد میکند، کسری در سرمایه در گردش بنگاهها خواهد بود زیرا واحدهای اقتصادی تا قبل از این تصمیم با ارز 28500 تومانی فعالیت میکردند اما اکنون باید ارز مورد نیاز خود را به قیمت 130 هزار تومان تهیه کنند که به منابع مورد نیاز آنها را 3 تا 4 برابر افزایش میدهد. حتی صنایعی که ارز خود را از تالار اول، به قیمت 80 هزار تومان تهیه میکردند نیز با مشکل مواجه میشوند زیرا اکنون ارز خود را باید با 50 هزار تومان بیشتر تهیه کنند که مجموع این روند، بنگاهها را از نظر گردش مالی با مشکلات شدیدی مواجه میکند.
آرگون مطرح کرد: گردش مالی مورد نیاز برای تهیه این ارز بسیار زیاد است. رقم این گردش در حوزه تجارت خارجی 10 میلیارد دلار است اما در دیگر حوزهها رقم آن چندین برابر است. بنابراین ادغام تالار اول در تالار دوم، باعث ایجاد معضل سرمایه در گردش بنگاهها میشود و باید منابع خوبی در اختیار بنگاهها قرار بگیرد تا گردش خود را در سطح فعلی نگه دارند که سطح فعالیت قبلی، حفظ شود.
او هشدار داد که اگر منابع خوبی به بنگاهها اختصاص داده نشود تا بتوانند گردش خود را در سطح قبلی نگه دارند، حاشیه سود آنها بسیار کمتر از نرخ هزینه مالی آنها میشود. بنابراین این یک چالش جدی است که نیازمند توجه و عنایت ویژه است.
اقلام مصرفی مردم به کالابرگ محدود نمیماند
خزانهدار اتاق بازرگانی تهران با اشاره به احتمال ایجاد مشکلات معیشتی برای مردم، ابراز امیدواری کرد که دولت در کنترل آثار روانی این سیاست، موفق باشد.
آرگون اظهار داشت: بخشی از کالاهای مصرفی مردم، کالاهای اساسی، توسط دولت حمایت خواهد شد. اکنون قرارست که یارانه ارز 28500 تومانی به جای پرداخت به ابتدای زنجیره، به انتهای زنجیره، یعنی به مصرفکنندگان، پرداخت شود. از این منظر قدرت خرید مردم تاحدودی در کالاهای اساسی حفظ خواهد شد.
عباس آرگون: اگر تکنرخی کردن ارز در قیمتهای پایینتر دلار اتفاق افتاده بود، مدیریت این فرآیند سادهتر بود و میتوانست برخلاف اکنون، به صورت تدریجی رخ دهد اما معمولا دولتها شرایط سخت را به شرایط آسان ترجیح میدهند و متاسفانه تصمیمات خوب در شرایط مناسب اجرایی نمیشوند
او تصریح کرد: اما کالاهای دیگری که بهای تمامشده آنها با ارز تالار اول تعیین شده بود، دستخوش تغییر قیمت قرار خواهند گرفت که میتواند یک شوک تورمی در بازار این کالاها ایجاد شود.
این فعال اقتصادی درباره تاثیر کالابرگ بر جبران آثار تورمی تکنرخی شدن ارز، عنوان کرد: کالابرگ تنها میتواند بخشی از این آثار تورمی را پوشش دهد. دولت تصمیم گرفته است که متناسب با افزایش قیمت کالاها و ارز، یارانه را به انتهای زنجیره پرداخت کند اما کالابرگ آثار تورمی سایر کالاها را جبران نمیکند و این کالاها از تورم متاثر خواهند شد. همچنین باید توجه داشت که اقلام مصرفی مردم محدود به 11 قلم کالابرگ نیست بنابراین این تورم بر قدرت خرید مردم در بازار سایر کالاها تاثیر
خواهد گذاشت.
سیاستگذار سختی را به آسانی
ترجیح میدهد
آرگون در پاسخ به این سوال که «وزیر اقتصاد در گفتوگوی ویژه خبری خود تاکید کرده بود که تکنرخی شدن ارز در یک فرآیند تدریجی رخ خواهد داد اما دقیقا صبح روز بعد شاهد حذف ناگهانی ارز 28500 تومانی و تالار اول مرکز مبادله بودیم؛ آیا ناگهانی انجام شدن این تصمیم مشکلات آن را افزایش نمیدهد؟»، یادآور شد که رئیسجمهور نیز در هفته گذشته به این موضوع اشاره کرده بود و به نوعی همگان از قطعی بودن این تصمیم، اطلاع داشتند.
به گفته او، اگر تکنرخی کردن ارز در قیمتهای پایینتر دلار اتفاق افتاده بود، مدیریت این فرآیند سادهتر بود اما معمولا دولتها در ایران شرایط سخت را به شرایط آسان ترجیح میدهند!
عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تهران در پایان خاطرنشان کرد: اگر تکنرخی کردن ارز در شرایط گذشته اجرایی شده بود، این روند به صورت تدریجی رخ میداد اما به هرحال تصمیم سیاستگذار تاکنون به این شکل نبوده است.
دیدگاه تان را بنویسید