افلاس تامین اجتماعی، زیر سایه شوک‌درمانی‌های شدید

۱۴۰۴ و همگام با افزایش بالاتر از نرخ تورم مزد، سال نو برای جامعه کارگری با امید‌های تازه آغاز شد اما با گذشت زمان و افزایش فشار‌های اقتصادی، سفره کارگران کوچک‌تر شد. از اخراج‌ها تا تورم سنگین، شرایط معیشتی کارگران شاغل و بازنشسته را به چالش کشید. با وجود تلخ‌کامی‌های فراوان، تصمیماتی در زمینه افزایش حقوق، روزنه‌های امید را برای طبقه مزدبگیر گشود. با این حال، سیاست‌های اقتصادی دولت‌ها و تحریم‌ها همچنان سایه سنگینی بر امنیت شغلی و رفاه کارگران انداخته است.

از خرداد 1404 ورق برگشت و روی بد خود را به جامعه کارگری نشان داد. از اخراج‌ها تا تورم سهمگین، سفره کارگران شاغل و بازنشسته را به طور ملموس کوچک کرد؛ روندی که تا امروز استمرار دارد

«حسن صادقی» عضو هیأت‌مدیره کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران در گفت‌و‌گو با اقتصاد۲۴ به مرور وضعیت کارگران در سال ۱۴۰۴ پرداخت و گفت: کارگران سال ۱۴۰۴ را در شرایطی آغاز کردند که افزایش حقوق نسبتاً معقولی داشتند و در ابتدای سال وضعیت کارگران نسبتاً بهتر بود. همچنین اجرای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان منجر به رضایت نسبی برای کارگران بازنشسته شد.

شروع کوچک شدن سفره کارگران 

از خرداد ماه

وی با اشاره به شرایط سخت جامعه کارگری در پی جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی ۴۰ روزه اخیر و افزایش فشار معیشتی بر سفره کارگران بیان کرد: از خرداد ماه ورق برگشت و روی بد خود را به جامعه کارگری نشان داد. از اخراج‌ها تا تورم سهمگینی که در اقتصاد نمایان شد، سفره کارگران شاغل و بازنشسته را به طور ملموس کوچک کرد. روند معکوسی که آغاز شد تا امروز استمرار داشت. در شرایط کنونی نیز درگیر جنگ نامتقارنی هستیم که امنیت شغلی کارگران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

صادقی با اشاره به افزایش امید‌ها در پی رشد ۶۰درصدی حقوق کارگران در سال ۱۴۰۵ خاطرنشان کرد: نباید فراموش کرد که در این شرایط سخت روزنه امیدی را شاهد بودیم که شامل تصمیم شورای عالی کار مبنی بر افزایش حقوق ۶۰درصد حداقل دستمزد و افزایش حقوق ۴۵درصدی برای سایر سطوح مزدی بود و جالب است که کارفرمایان و دولت با رغبت و میل این تصمیم را گرفتند.

وی افزود: مکمل این تصمیم، قرار بر افزایش دستمزد در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ است که قرار است در صورت افزایش تورم ترمیم مزد صورت بگیرد. با این حال در سال ۱۴۰۴ تلخی‌ها برای جامعه کارگری کشور بیش از شیرینی‌ها بود.

وضعیت کارگران در ایام جنگ 

عضو هیأت‌مدیره کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران بیان کرد: متاسفانه این وضعیت سخت به ابتدای سال جاری هم منتقل شده است. در ایام جنگ کارگران در صنایع و شهرک‌های صنعتی جانشان را از دست دادند. در اصفهان، استان مرکزی و آذربایجان شرقی، جان کارگران طی حملات هوایی به مناطق صنعتی گرفته شد و موج انفجار به کارگرانی که در اتوبوس‌ها در حال برگشت از کار بودند آسیب زد.

صادقی با انتقاد از سیاست شوک درمانی دولت‌ها و تاثیر آن بر معیشت کارگران و با اشاره به سیاست دولت مبنی بر حذف ارز ترجیحی گفت: از دولت مرحوم هاشمی تاکنون دولت‌ها عموماً به شوک‌درمانی روی آورده‌اند. این شوک‌ها تبعات سنگینی را بر زندگی کارگران تحمیل کرده است. در سال ۱۴۰۴ نیز شوک حذف یکباره ارز ترجیحی مشکلات معیشتی زیادی را موجب شد و تورم به طور فزاینده‌ای افزایش یافت.

تامین اجتماعی چند سالی‌ست که در وضعیت نامناسبی قرار گرفته و دلیل آن، شوک‌درمانی‌هایی‌ست که دولت‌ها انجام داده‌اند. دولت تعهدات خود را به تأمین اجتماعی پرداخت نکرده و دائماً برای این سازمان هزینه هم ایجاد می‌کند

وی افزود: این سیاست طیف وسیعی از طبقه مزدبگیر را دربرگرفت. ما در زمان حذف یارانه‌ها بار‌ها متذکر شدیم که پرداخت یارانه بسیار بهتر از پرداخت ارز ترجیحی است اما بدون توجه به توصیه‌ها حذف یارانه‌ها در کشور رقم خود و مبالغی در قالب یارانه نقدی به مردم پرداخت شد که در سال‌های بعد کاملاً بی‌اثر شد.

سیاست مثبت کالابرگ در قبال کارگران

این فعال صنفی، سیاست جدید دولت مبنی بر تخصیص کالابرگ را سیاست درستی خوانده و گفت: کار درستی که این دولت انجام داد تعریف سبد کالا‌های اساسی برای مردم در قالب کالابرگ بود که بسیار بهتر از پرداخت نقدی به مردم بود. حتی اگر بتواند کل یارانه‌ها را قطع کرده و آن را در قالب سبد کالا به مردم بدهد، آثار بهتری برای کارگران خواهد داشت و نفع بیشتری هم به جامعه هدف خواهد رساند. این امر تقویت صنایع و خط تولید داخلی را به همراه دارد. متأسفانه در دولت‌های قبل شوک را با شوک جواب می‌دادند و با توزیع نقدینگی در جامعه آثار تورمی بیشتری ایجاد می‌کردند. ما بار‌ها تاکید داشتیم که شوک‌درمانی و اقدامات خلق‌الساعه در اقتصاد جواب نمی‌دهد.

وی ادامه داد: دولت‌ها از آنجا که نمی‌توانند نفت بفروشند، دستشان را به صورت نامرئی در جیب مردم می‌کنند. در فروش ارز خود دولت نقش دلال را پیدا می‌کند تا بتواند این پول را هزینه دستگاه عریض و طویل خود کند ازجمله هزینه سازمان‌های بیمه‌ای که الان در مرز ورشکستگی هستند. در واقع تحریم است که علت‌العلل مشکلات معیشتی کارگران بود.

صادقی در ادامه به وضعیت سازمان تامین اجتماعی اشاره کرد و گفت: این سازمان تقریباً ۵۳.۷درصد جمعیت کشور را در حوزه‌های درمان و حقوق مدیریت می‌کند و نقش به‌سزایی در کشور دارد اما متاسفانه تقریباً ۶ تا ۷ سال است که در وضعیت نامناسبی قرار گرفته و دلیل آن همین شوک‌درمانی‌هایی است که دولت‌ها انجام داده‌اند. دولت تعهدات خود را سال‌ها نسبت به تأمین اجتماعی پرداخت نکرده است و دائماً برای سازمان هزینه هم ایجاد می‌کند. طبیعی است که در این شرایط تأمین اجتماعی به سمت ناکارآمدی پیش می‌رود.

تامین اجتماعی؛ 

ابرثروتمندی که فاقد نقدینگی است

وی با اشاره به اینکه سازمان تامین اجتماعی ابرثروتمندی است که فاقد نقدینگی است، گفت: این سازمان شرکت، دارایی و بانک دارد اما پول نقد ندارد. دولت اکنون چیزی در حدود یک تریلیون و ۵۰۰ هزار میلیارد تومان به این سازمان بدهکار است و تقریبا ۱۲۰هزار میلیارد تومان کارفرما‌های بخش خصوصی به این سازمان بدهکار هستند. از این رو سازمان مجبور است که از بانک رفاه در قالب خط اعتباری پول قرض کند.

صادقی در پایان خاطرنشان کرد: بانک رفاه عصای دست سازمان تامین اجتماعی است و دارایی‌های آن متعلق به سازمان تامین اجتماعی و کارگران است. این بانک نقش موثری در تامین کسری منابع تأمین اجتماعی ایفا می‌کند. با این حال، سازمان تامین اجتماعی وضعیت مناسبی ندارد و نباید فراموش کرد که بیمه بیکاری که در شرایط بحرانی جنگ، باید دست کارگران بیکار شده را بگیرد از منابع صندوق بیمه بیکاری ذیل سازمان تامین اجتماعی تامین می‌شود.