مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی اعلام کرد که در لایحه بودجه سال آینده، برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان، ۲۵۲هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده که این رقم نسبت به سال گذشته ۳۶درصد رشد دارد.

به گزارش ایسنا و بنا به اعلام بازوی پژوهشی مجلس، اعتبارات مربوط به حوزه صندوق‌های بازنشستگی در قانون بودجه را می‌توان در چهار قالب کلی تعادل منابع و مصارف صندوق‌های بازنشستگی، بخشی از خدمات حمایت بیمه‌ای شامل تأدیه بدهی جاری دولت (سهم مشارکت) به صندوق‌های تأمین اجتماعی و روستاییان، کشاورزان و عشایر، متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان و تأدیه بدهی انباشته دولت به تأمین اجتماعی و صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر دسته‌بندی کرد. دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، در مجموع ۱۱۸۳ هزار میلیارد تومان اعتبار برای حوزه صندوق‌های بازنشستگی پیش‌بینی کرده که این رقم ۷۴درصد از کل اعتبارات حوزه رفاه و تأمین اجتماعی را شامل می‌شود. همچنین با کسر ۱۰۰هزار میلیارد تومان تأدیه بدهی، اعتبارات این حوزه بیش از ۱۸درصد از منابع بودجه عمومی را به خود اختصاص داده است.

رشد ۳۶ درصدی اعتبارات متناسب‌سازی 

اعتبارات پیش‌بینی شده برای صندوق‌های بازنشستگی در لایحه بودجه سال آتی نسبت به اعتبارات مصوب سال جاری، رشدی ۱۷درصدی را نشان می‌دهد در حالی‌که منابع عمومی دولت در همین لایحه فقط با افزایش ۵درصدی مواجه شده است. با این حال، در صورت تداوم تورم سال جاری و با توجه به چالش‌های پیش روی گروه‍‌های هدف این صندوق‌ها، به نظر می‌رسد حتی این میزان افزایش اعتبار نیز پاسخگوی هزینه‌های آنها نباشد.

مقایسه اعتبارات لایحه بودجه سال آتی و مصوب سال جاری حوزه صندوق‌های بازنشستگی نشان می‌دهد که بیشترین رشد مربوط به خدمات حمایت بیمه‌ای ذیل صندوق‌های بازنشستگی بوده که می‌توان دلیل اصلی آن را رشد دوبرابری اعتبارات تأمین اجتماعی دانست. اعتبارات مربوط به تعادل منابع و مصارف صندوق‌های بازنشستگی نیز تقریباً معادل حقوق افزایش داشته و اعتبارات متناسب‌سازی ۳۶درصد رشد داشته اما تأدیه بدهی صرفاً به تأمین اجتماعی محدود شده و اعتباری برای صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر در نظر گرفته نشده، به نحوی که مجموع تأدیه بدهی از ۲۰۰هزار میلیارد تومان در سال جاری به ۱۷۰هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کرده که این امر خلاف صدر اصل (۵۲) است.

توزیع ناعادلانه اعتبارات بین صندوق‌های بازنشستگی

در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، از مجموع ۱۱۸۳همت اعتبارات صندوق‌های بازنشستگی، ۹۷۸همت (۸۲درصد) به جبران کسری صندوق‌های بازنشستگی و متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان لشگری و کشوری و برخی دیگر از صندوق‌ها اختصاص یافته و ۲۰۵همت (۱۸درصد) نیز به تأدیه بدهی جاری و انباشته دولت اختصاص داده شده است. در این میان، اعتبارات مربوط به جبران کسری صندوق‌های بازنشستگی، شامل تعادل منابع و مصارف و متناسب‌سازی با رشد ۲۳درصدی همراه بوده، در حالیکه اعتبارات تأدیه بدهی دولت، اعم از بدهی‌های جاری و انباشته با رشد منفی ۷درصد مواجه شده است.

متناسب‌سازی، ابزاری جبرانی برای حمایت از بازنشستگان

سیاست متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان به عنوان یکی از مهم‌ترین مداخلات دولت در حوزه نظام بازنشستگی، با هدف حفظ قدرت خرید و جلوگیری از افت مستمر ارزش مستمری‌ها در برابر تورم اتخاذ شد. تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که در غیاب تکانه‌های سیاستی از این جنس، کفایت مزایای برخی از صندوق‌های بیمه‌گر به تدریج کاهش می‌یابد و سطح معیشت مستمری‌بگیران با مخاطرات جدی مواجه می‌شود. از این رو متناسب‌سازی به عنوان ابزاری جبرانی برای حمایت از بازنشستگان به ویژه در صندوق بازنشستگی کشوری و لشگری و همچنین بخشی از مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی در دستور کار قرار گرفت.

از ابتدای اجرای برنامه هفتم پیشرفت تاکنون، اعتبارات متناسب‌سازی در جداول بودجه‌های سنواتی اضافه شد. در لایحه سال آتی نیز برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان، ۲۵۲همت در نظر گرفته شده که ۳۶درصد نسبت به سال گذشته رشد داشته است.

برآورد اعتبار حاصل از افزایش یک واحد درصدی مالیات بر ارزش افزوده با هدف تأمین سهم متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان معادل ۱۱۳.۵هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده؛ رقمی که با اعتبار موردنیاز برای متناسب‌سازی فاصله قابل ملاحظه‌ای داشته و عملاً کمتر از نیمی از اعتبارات این ردیف را تأمین می‌کند؛ اگرچه این ناترازی در سال گذشته نیز وجود داشته و دولت منابع موردنیاز آن را از سایر منابع تأمین کرده بود.

اگرچه اعتبارات اختصاص یافته برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری و لشکری در راستای اجرای بند «۱» جزء «ر» ماده (۲۸) بوده اما همچنان اعتباری برای جزءهای «۲» و «۳» بند مذکور که مربوط به متناسب‌سازی مستمری‌بگیران غیرحداقلی‌بگیر تأمین اجتماعی و مستمری بازنشستگی صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر است، در نظر گرفته نشده است.

در اجرای متناسب‌سازی براساس قانون بودجه سال ۱۴۰۴، از مجموع ۱۸۵همت پیش‌بینی شده، ۲۰همت مربوط به کسری سال ۱۴۰۳، حدود ۱۰۶همت صندوق بازنشستگی کشوری و فولاد، ۵۲همت مربوط به صندوق لشگری و ۸همت به بنیاد شهید اختصاص یافته است. در لایحه سال آتی نیز از ۲۵۲همت، ۱۵۵ همت مربوط به بازنشستگان کشوری و فولاد، ۷۸ همت صندوق لشگری، ۱۳.۴ همت به بنیاد شهید اختصاص یافته و مابقی برای صندوق بازنشستگی اطلاعات و فولاد در نظر گرفته شده 

است.