نقش پیمانکاران نظامی آمریکا در انتقال سلاح برای شبه‌نظامیان سودان

خبرگزاری رویترز با استناد به پیش نویس گزارش کارشناسان سازمان ملل که قرار است در ماه سپتامبر منتشر شود، گزارش داد هواپیماهای بوئینگ ۷۲۷، که این رسانه انگلیسی آن را به شبکه تجاری یک پیمانکار نظامی آمریکایی مرتبط می‌داند، جنگجویان مزدور، سلاح و پهپاد را برای نیروهای واکنش سریع سودان منتقل کرده است.

به نوشته این رسانه، یافته‌های این کارشناسان جزئیات جدید مهمی را درباره نقش این هواپیماها در پشتیبانی از گروه «نیروهای واکنش سریع» سودان که از سوی بازرسان سازمان ملل متهم به ارتکاب نسل‌کشی در منطقه دارفور سودان شده، ارائه می‌کنند.

رویترز گزارش داد که در متن پیش‌نویس گزارش بازرسان سازمان ملل نوشته شده است: «این هیات کارشناسی اطلاعات معتبری از سوی چهار منبع دریافت کرد که نشان می‌دادند این هواپیماها، مزدوران و جنگجویان و همینطور تجهیزات نظامی شامل پهپاد و تسلیحات را برای نیروهای واکنش سریع منتقل کرده‌اند.»

بنا بر این گزارش، دو شاهد عینی در شهر «نیاله»- مرکز اصلی لجستیکی نیروهای واکنش سریع در دارفور- و اطلاعات واصله از دو کشور عضو سازمان ملل، منابع اصلی این یافته‌ها بوده‌اند.

تحقیقات میدانی رویترز که ۱۵ ژوئیه (۲۴ تیر ۱۴۰۵) منتشر شد، سه فروند بوئینگ فرسوده را ردیابی کرده بود که توسط شرکت‌های تحت کنترل «استیون شائولیس»،  کهنه‌سرباز نیروهای ویژه ارتش آمریکا و پیمانکار باسابقه نظامی دولتی در این کشور- مدیریت می‌شوند. این هواپیماها از فرودگاهی در چاد به مراکز تدارکاتی نیروهای پشتیبانی سریع در سودان، لیبی و سومالی در رفت‌وآمد بودند.

در آن گزارش همچنین فاش شده بود که یکی از این هواپیماها-  از نوع بوئینگ ۷۳۷ -  در مه ۲۰۲۵ و در حالی منهدم شد که جنگجویان نیروهای واکنش سریع را حمل می‌کرد. با این حال، بخش زیادی از محموله‌های این هواپیماها همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده بود. رویترز در گزارش خود تأکید کرده بود که هیچ مدرکی دال بر تحریم یا اتهام‌زنی رسمی علیه شائولیس یا شرکت‌هایش از سوی مقام‌های ذی‌ربط پیدا نکرده است.

گزارش جدید مذکور توسط هیات کارشناسی امور سودان که در سال ۲۰۰۴ از سوی شورای امنیت برای نظارت بر تحریم تسلیحاتی دارفور ماموریت یافت تهیه شده و ابعاد از ابهامات در زمینه حمایت‌ها از نیروهای واکنش سریع را رفع می‌کند.

در این پیش‌نویس آمده است که سه فروند بوئینگ ۷۲۷ از نوامبر ۲۰۲۴ در کشور چاد ظاهر شدند و از بخش نظامی فرودگاه انجامنا- پایتخت چاد-  عملیات خود را آغاز کردند. 

نکته مهم دیگر در گزارش کارشناسان سازمان ملل آن است که از زمان ورود این سه بوئینگ ۷۲۷ به انجامنا، هیچ‌گونه سیگنال حرکت پروازی برای آن‌ها در سامانه‌های ردیابی ثبت نشده است. هیات کارشناس سازمان ملل می‌گوید مظنون است که این هواپیماها «عامدانه گام‌هایی برای پنهان‌ماندن از ردیاب‌ها حین پرواز» برمی‌دارند، هرچند جزئیات بیشتری در این زمینه ارائه نکرده است.

رویترز نیز پیش‌تر با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، داده‌های تلفن همراه و ویدئوهای موجود در منابع باز، حرکت این بوئینگ‌ها را از انجامنا به مراکز لجستیکی نیروهای واکنش سریع در لیبی و سودان ردیابی کرده بود، اما هیچ سابقه‌ای از این پروازها در ردیاب‌های مستقلی که سیگنال‌های معمول هواپیماها را پایش می‌کنند، نیافته بود.

بر اساس این پیش‌نویس، میان ژانویه و ژوئیه ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴ تا تیر ۱۴۰۵) چند فروند بوئینگ ۷۲۷ و همچنین چند هواپیمای باری ایلیوشین-۷۶ در طول شب در نیاله فرود آمده‌اند. گزارش تصریح می‌کند: «نیروهای واکنش سریع از کریدور هوایی انجامنا-نیاله برای انتقال جنگجو، مزدور خارجی و تجهیزات نظامی از جمله پهپادها و تسلیحات به دارفور استفاده کرده است.»

اسنادی که رویترز بررسی کرده نشان داده‌اند شائولیس و شریک تجاری‌اش «کریگ مونرو» مالکان مشترک شرکت کانترکتور ایرویز  (Contractor Airways)در آفریقای جنوبی هستند؛ شرکتی که دو فروند از این بوئینگ‌های ۷۲۷ را از شرکت کالیتا خریداری کرده است. مونرو پیش‌تر در پاسخ به سؤالات رویترز گفته بود که کانترکتور ایرویز «هرگز هیچ ارتباطی با نیروهای واکنش سریع نداشته است.» وی یافته‌های رویترز مبنی بر فرود این هواپیماها در نیاله و همچنین در الکفره لیبی را تکذیب کرده و ادعا کرده بود که «تا آنجا که ما می‌دانیم، نادرست هستند.»

در سوی دیگر، سازمان هواپیمایی کشوری چاد اعلام کرده که هیچ‌یک از این بوئینگ‌ها مجوزی برای عملیات از خاک چاد نداشته‌اند و تأکید کرده که این نهاد متولی مدیریت هوانوردی نظامی نیست و خدماتی برای ردیابی پروازها ارائه نمی‌کند. هم‌زمان، وزیر خارجه چاد، عبدالله صابر فضول، پرسش‌ها درباره این هواپیماها را مشمول «اسرار دفاعی» دانسته و گفته که تنها نقش کشورش در بحران سودان «تلاش‌های دیپلماتیک برای بازگرداندن صلح» بوده است. شائولیس نیز به سؤالات رویترز درباره گزارش سازمان ملل پاسخی نداده و پیش‌تر نیز از اظهارنظر درباره شرکت‌هایش یا هواپیماهای بوئینگ خودداری کرده بود. نیروهای پشتیبانی سریع نیز به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده‌اند.

یافته‌های هیئت کارشناسی سازمان ملل بخشی از یک تحقیق گسترده‌تر درباره نقض تحریم تسلیحاتی ۲۲ ساله دارفور است. فراتر از ماجرای بوئینگ‌های ۷۲۷، بازرسان سازمان ملل ابعاد حمایت‌های ارائه‌شده به نیروهای واکنش سریع توسط مزدوران کلمبیایی را نیز با جزئیات تشریح کرده‌اند.