نبرد میان دو قطب مخالف درانتخابات ارمنستان

ارمنستانی‌ها دیروز (یکشنبه) در انتخابات پارلمانی که قرار است گرایش نخست وزیر نیکول پاشینیان به غرب را به بوته آزمایش بگذارد، پای صندوق‌های رای رفتند. این انتخابات پس از سال‌ها آشوب از زمان به قدرت رسیدن پاشینیان در یک انقلاب خیابانی در سال ۲۰۱۸ برگزار می‌شود. این کشور کوچک قفقازی هنوز از تصرف نظامی منطقه قره باغ توسط آذربایجان در شوک است. این درگیری در سال ۲۰۲۳، زمانی که ارتش آذربایجان کنترل این منطقه را به دست گرفت و بیشتر جمعیت ارمنی فرار کردند، پایان یافت.

در این انتخابات، شهروندان ارمنستان برای تعیین ترکیب پارلمان در پنج سال آینده رأی دادند. برنده این انتخابات که کسب اکثریت کند، نخست‌وزیر و در واقع رئیس اجرایی کشور را تعیین می‌کند. این ساختار به دلیل ماهیت «جمهوری پارلمانی» ارمنستان است، هرچند همواره تعیین ساختار سیاسی ارمنستان این‌گونه نبوده است. پاشینیان این رأی‌گیری را به عنوان انتخابی بین صلح پایدار با آذربایجان یا بازگشت به جنگ مطرح کرده است. این مرد ۵۱ ساله همچنین پس از آنکه مسکو در جریان درگیری قره باغ کمکی نکرد، به دنبال کاهش وابستگی ارمنستان به مسکو بوده است. او مشارکت در یک بلوک امنیتی به رهبری روسیه را متوقف کرده و در عین حال روابط خود را با اتحادیه اروپا و ایالات متحده تعمیق بخشیده و ارمنستان را در مسیر عضویت احتمالی در اتحادیه اروپا قرار داده است.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، «حمایت کامل خود را برای انتخاب مجدد» به پاشینیان، «دوست و رهبر بزرگ»، اعلام کرده است. پاشینیان اصرار دارد که خواهان قطع رابطه با مسکو نیست. اما این کمپین، نبردی بر سر آینده ژئوپلیتیکی ارمنستان است. پاشینیان و مخالفان اصلی او همگی یکدیگر را به ایجاد خطر درگیری تازه متهم کرده‌اند. پاشینیان به رأی‌دهندگان گفت که اگر حزب «قرارداد مدنی» او - که در نظرسنجی‌ها پیشتاز است - نتواند اکثریت قاطع را به دست آورد، ارمنستان می‌تواند ظرف چند ماه با «جنگی فاجعه‌بار» با آذربایجان روبرو شود. مخالفان او می‌گویند که این لفاظی‌ها ترس‌آفرین است.

منتقدان پاشینیان هرگز او را به خاطر دست کشیدن از قره‌باغ کوهستانی نبخشیده‌اند. حمایت داخلی پاشینیان از ۵۴ درصد در سال ۲۰۲۱ به حدود ۳۰ درصد در حال حاضر کاهش یافته است. دلیل اصلی، ناگورنو-قره‌باغ، منطقه‌ای کوهستانی در داخل آذربایجان است که تا زمان تصرف آن توسط آذربایجان در سال ۲۰۲۳، محل سکونت ۱۰۰۰۰۰ ارمنی بود.توافق صلح با آذربایجان نیز همچنان عمیقاً تفرقه‌انگیز است، به طوری که یک نظرسنجی اخیر نشان می‌دهد ۴۴درصد  از افکار عمومی از آن حمایت و ۴۱درصد مخالف آن هستند.

رقیب اصلی نیکول پاشینیان، میلیاردر سامول کاراپتیان  است که ثروت خود را در روسیه به دست آورده است. او در بازداشت خانگی است - متهم به توطئه برای سرنگونی دولت - و این کمپین را از طریق برادرزاده‌اش اداره می‌کند. کاراپتیان که حزب «ارمنستان قوی» او در رتبه دوم نظرسنجی‌ها قرار دارد، ادعاهایی را که مبنی بر بازگرداندن ارمنستان به مدار روسیه مطرح می‌کند، رد کرده است، اما نسبت به «شتاب بی‌ملاحظه» پاشینیان به سمت غرب هشدار داده است. او گفت: «روسیه شریک استراتژیک و شریک اقتصادی اصلی ما بوده و خواهد بود.» کاراپتیان از سال گذشته به اتهام توطئه برای کودتا در بازداشت خانگی است - ادعاهایی که او آنها را به عنوان ادعاهایی با انگیزه سیاسی رد می‌کند.

منتقدان پاشینیان اکنون چندین حزب و اتحاد مخالف تشکیل داده‌اند. یکی از اصلی‌ترین آنها، اتحاد ارمنستان به رهبری رابرت کوچاریان، رئیس جمهور سابق است. حزب جمهوری‌خواه سرژ سرکیسیان، رئیس جمهور سابق، کاندیدا معرفی نمی‌کند، اما از هواداران خود خواسته است که به رئیس جمهور فعلی رأی ندهند. هر دو رهبر سابق استدلال می‌کنند که احیای روابط عمیق نظامی و اقتصادی با روسیه تنها راه ارمنستان برای امنیت ملی است.

 آخرین نظرسنجی موسسه بین‌المللی جمهوری‌خواهان نشان می‌دهد که حزب قرارداد مدنی پاشینیان با ۳۲درصد پیشتاز است، در حالی که حدود ۴۰درصد از رأی‌دهندگان می‌گویند که به هیچ شخصیت سیاسی اعتماد ندارند. اگر نامزدهای مخالف با هم همکاری می‌کردند، می‌توانستند با آرای پاشینیان برابری کنند، اما با تفرقه نمی‌توانند او را شکست دهند. اروپا چندان پنهان نکرده است که می‌خواهد چه کسی پیروز شود. امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه، در یک سفر مهم در ماه مه، از پاشینیان حمایت کرد و رهبر ارمنستان را به عنوان یک دوست عزیز در آغوش گرفت. در یک مراسم عصرانه، ماکرون پشت میکروفون و پاشینیان پشت طبل رفتند تا قطعه کلاسیک «لا بوهم» اثر شارل آزناوور، خواننده محبوب هر دو کشور در سال ۱۹۶۵ را اجرا کنند.

پاشینیان با شعار «برای صلح بایستید!» در حال مبارزه انتخاباتی بوده است. اما این مبارزات انتخاباتی بدون درگیری نبوده است - به ویژه بین پاشینیان و ارمنی‌های آواره قره‌باغ. یکی از این موارد با استفاده نخست وزیر از زبان توهین‌آمیز علیه آرتور اوسیپیان، فعال مدنی، که بعداً به اتهام ایجاد مانع در مبارزات انتخاباتی دستگیر شد و در اعتراض به آن اعتصاب غذا کرد، پایان یافت.