رئیسجمهور آمریکا در کنفرانس فرانسه و انگلیس درمورد «تنگههرمز» شرکت نکرد؛
کنشگری اروپا در چنبرة مواضع سیال ترامپ!
رامین پرتو
اجرای محاصره دریایی ایران توسط ایالات متحده و گشتزنی نیروی دریایی ارتش این کشور در خلیج فارس و تنگه هرمز به نوعی میتواند یک نمایش قدرت سیاسی- نظامی در شرایط مهآلود و پُرابهام منطقه باشد اما نکته مهم این است که در این راستا و تا به اینجای کار، به نظر میرسد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده به تنهایی وارد یک کارزاری شده که مشخص نیست قرار است انتهای آن به چه سر منزل مقصودی برسد!
حضور نظامی ایالات متحده در تنگه هرمز حالا یک بازی امنیتی- نظامی را به راه انداخته که از یک سو هزینههای زیادی برای آمریکاییها دارد و از سوی دیگر هزینههای سیاسی برای واشنگتن و تیم ترامپ و محافظهکاران کنگره به وجود آورده است؛ چراکه نظامیان ایالات متحده بدون همراهی کشورهای اروپایی که متحدان آنها در ناتو محسوب میشوند وارد تنگه هرمز و اطراف آبهای سرزمینی ایران شدهاند و این خود به معنای تحمیل هزینه جدید به واشنگتن و کاخسفید است که صرفاً بحث اقتصاد جنگ مطرح نیست، بلکه موضوع این است که مواضع و درخواست ترامپ حالا از سوی اروپاییها به حاشیه رانده شده که این به معنای بیاعتنایی سیاسی است و میتواند هزینه زیادی برای ترامپ داشته باشد.
طرح لندن- پاریس برای تنگه هرمز
تنش و درگیری میان اروپا و ترامپ حالا به جایی رسیده که دو کشور از اعضای اصلی تروئیکای اروپایی یعنی فرانسه و انگلیس به صورت مستقل به دنبال آن هستند تا بتوانند یک طرح و راهبرد مستقل را برای خود در پرونده تنگه هرمز تثبیت و اجرایی کنند.
روسیه اعلام کرد که «ماموریت چندملیتی» احتمالی برای بازگرداندن آزادی دریانوردی در تنگه هرمز که توسط فرانسه و انگلیس پیشنهاد شده است، «غیرعملی» است، چراکه پاریس «هیچ تلاشی» برای هماهنگی ایدههای خود با ایران، انجام نمیدهد
در این خصوص امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه و کییر استارمر، نخست وزیر انگلیس، در طرح خود برای تنگه هرمز، دولتهای مزاحم و غیرهمسو را در اقدامی که میتواند خشم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا را بدنبال داشته باشد، کنار میگذارند. به گزارش تلگراف، این دو مقام اروپایی در حال تشکیل ائتلافی از کشورهای عمدتاً اروپایی در اتحادی مشابه «ائتلاف کشورهای خواهان» در اوکراین به رهبری فرانسه و انگلیسهستند.
طرح آنها، این است که کشتیهای مینروب و سایر کشتیها برای پاکسازی مسیر کشتیرانی اعزام شوند و به شرکتها اطمینان داده شود که پس از پایان جنگ میتوانند در امنیت کامل از تنگه استفاده کنند. اما این طرح خطر خشم ترامپ که مواضعش سیال است را به همراه دارد؛ کسی که بارها از متحدان ناتو به دلیل عدم پیوستن به جنگ انتقاد و تهدید کرد که این اتحاد را مورد تجدید نظر قرار خواهد داد.
بسیاری از رهبران اروپایی اصرار داشتهاند که این جنگ آنها نیست و درخواستهای آمریکا برای اعزام کشتیهای جنگی به تنگه هرمز را نادیده گرفتهاند. آنها درخواستهای اخیر ترامپ برای کمک به محاصره بنادر ایران به منظور وادار کردن تهران به باز کردن این آبراه حیاتی که حدود یک پنجم نفت جهان را حمل میکند، رد کردهاند. این در حالیست که ماکرون و استارمر دیروز (جمعه) میزبان یک کنفرانس ویدیویی با دعوت از دهها کشور بودند تا در مورد بهترین راه برای نظارت بر منطقه پس از آتشبس دائمی بحث کنند. ماکرون گفته است که این یک مأموریت دفاعی بینالمللی خواهد بود که شامل اسرائیل، ایران و آمریکا نمیشود. خبرگزاری فرانسه نیز گزارش داده که ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، اعلام کرده است که ماموریت مورد نظر ما فقط زمانی میتواند مستقر شود که آرامش برقرار شده و خصومتها متوقف شده باشد. ائتلاف با کشورهای تنگه هرمز، از جمله ایران، هماهنگ خواهد شد، که میتواند به این معنی باشد که این مأموریت فقط با موافقت تهران انجام
خواهد شد.
افراد آگاه به خبرگزاری فرانسه گفتهاند که مقیاس این مأموریت یادآور عملیات در طول جنگهای نفتکشها در دهه ۱۹۸۰ خواهد بود که در آن دهها کشتی ائتلاف، از جمله یک گروه ضربت ناو هواپیمابر، به منطقه اعزام شدند. نیروی دریایی انگلیس در حال آمادهسازی خلیج لایم برای عملیات به عنوان یک مرکز فرماندهی و کنترل بالقوه به عنوان بخشی از این مأموریت است. کشتیهای مینیاب، پهپادهای زیرسطحی، سطحی و هوایی و کشتیهای جنگی برای دفاع هوایی به خاورمیانه اعزام خواهند شد. هدف این طرح، ایجاد تدارکات لازم برای خروج صدها کشتی گیر افتاده در تنگه است. گام بعدی، یک عملیات بزرگ مینزدایی خواهد بود تا تعداد بسیار بیشتری از کشتیها بتوانند پس از مینگذاری تنگه توسط ایران در اوایل جنگ، از آن استفاده کنند.
مقامات انگلیسی نگرانند که مشارکت ندادن آمریکا در طرح اروپایی تنگه هرمز، ترامپ را خشمگین و در نهایت، عملیات احتمالی را محدود کند و دیپلماتهای فرانسوی هم فکر میکنند که مشارکت دادن آمریکا، این عملیات را برای ایران غیرقابل قبول میکند
همچین در گزارش تلگراف آمده است که اروپا داراییهای مینروب بیشتری (حدود ۱۵۰ کشتی) نسبت به آمریکا دارد که تا حد زیادی مینروبهای خود را از رده خارج کرده است. انگلیس طرفدار استفاده از پهپادها برای پاکسازی مینها است تا کشتیها و در نتیجه ملوانان را تا حد امکان از خطر دور نگه دارد. این مأموریت شامل اسکورتهای نظامی منظم و نظارت توسط ناوچهها و ناوشکنها خواهد بود تا به شرکتهای کشتیرانی و بیمه اطمینان دهد که از تنگه استفاده کنند. اینکه این حضور دریایی چقدر باید بزرگ باشد، در حال حاضر مشخص نیست. همچنین داراییهای دفاع هوایی اختصاص داده شده برای این مأموریت طبق مجموعهای از قوانین سختگیرانه درگیری ارسال میشوند و فقط اجازه حمله به هرگونه پرتابه ورودی را میدهند، همانطور که در مورد استقرار اروپاییها در دریای سرخ برای دفاع از کشتیهای باری در برابر حملات از یمن اتفاق افتاد.
غیبت ترامپ- اعتراض مسکو
نکته بسیار مهم این است که مقامات انگلیسی نگرانند که مشارکت ندادن آمریکا، ترامپ را خشمگین و در نهایت، عملیات را محدود کند. دیپلماتهای فرانسوی فکر میکنند که مشارکت دادن آمریکا، این عملیات را برای ایران غیرقابل قبول میکند و این در حالی است که فایننشال تایمز دیروز (جمعه) به نقل از چند مقام اروپایی و آمریکایی اعلام کرده که ترامپ در جلسهای که انگلیس و فرانسه آن را تدارک دادهاند شرکت نخواهد کرد.
در این مسیر انتظار میرود آلمان در مأموریت جدید شرکت کند، اما هرگونه اقدام نظامی برون مرزی به دلیل گذشتهاش در جنگ جهانی دوم برای برلین از نظر سیاسی دشوار است. با این حال، پول و تجهیزات لازم برای این مأموریت را دارد. دولت ایتالیا نیز گفته است که بدون مجوز سازمان ملل، کشتی به تنگه هرمز اعزام نخواهد کرد. این در حالیست که ماکرون مدتها است که اصرار دارد اروپا باید مستقلتر از واشنگتن عمل کند و مذاکرات روز گذشته (جمعه) در بحبوحه افزایش ناامیدی اروپاییها از ترامپ برگزار شد؛ چراکه از زمان بازگشت به کاخ سفید، ترامپ با تعرفهها به اروپا ضربه زده، تهدید به حمله به گرینلند کرده، اروپا را در مذاکرات صلح اوکراین به حاشیه رانده، ناتو را تضعیف کرده و اکنون با حمله غیرقانونی به ایران بدون اطلاع قبلی به متحدان، بحران هزینه زندگی را تشدید کرده است.
اما نکته نهایی در این پرونده، مخالفت روسیه با طرح لندن و پاریس است. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که «ماموریت چندملیتی» احتمالی برای بازگرداندن آزادی دریانوردی در تنگه هرمز که توسط فرانسه و انگلیس پیشنهاد شده است، «غیرعملی» است. او همچنین استدلال کرد که پاریس «هیچ تلاشی» برای هماهنگی ایدههای خود برای ایجاد این ماموریت، در درجه اول با طرفهای درگیر از جمله ایران، انجام نمیدهد. زاخارووا همچنین گفت واضح است که این پروژه در شکل فعلی خود، غیرقابل اجرا است. این تصور ایجاد میشود که در پاریس، ضمن شبیهسازی فعالیت دیپلماتیک جدی، اولویت اصلی ایجاد ظاهری از مشارکت در فرآیندهای بینالمللی است.
حال باید منتظر بود و دید که آیا کشورهای اروپایی وارد تنگه هرمز میشوند یا خیر؟!
دیدگاه تان را بنویسید