معمای «یاسر آسانی» و لیگی که در دادگاه آغاز شد
شروع پرماجرا
آریا طاری
باز هم باید گفت لیگ ایران و غافلگیریهایش از همان دقایق اول آغاز شد. گویی برای فوتبال ما تبدیل به یک سنت لاینفک و نانوشته شده است که هیجان، استرس و تیترهای جنجالی، نه با سوت آغاز داور در میانه میدان، بلکه با ورق خوردن زونکنهای حقوقی و نامهنگاریهای اداری در راهروهای فدراسیون شکل بگیرد. فصل جدید لیگ برتر با یک نتیجه خیرهکننده و یک طوفان حقوقی تمامعیار کلید خورد؛ جایی که استقلال پس از ثبت بهترین پیروزی تاریخ خود در لیگ برتر مقابل تیم تازه صعودکرده مس شهربابک، حالا به جای لذت بردن از صدرنشینی، باید در راهروهای کمیته انضباطی به دنبال اثبات حقانیت خود باشد. پیروزی چهار بر صفر آبیپوشان پایتخت، تنها چند دقیقه پس از سوت پایان، زیر سایه سنگین شکایتی قرار گرفت که میتواند معادلات هفته اول را به کلی دگرگون کند و نتیجه بازی را به سه بر صفر به سود حریف تغییر دهد. در مرکز این طوفان، نام یک ستاره آلبانیایی به چشم میخورد؛ یاسر آسانی.
پرده اول؛ سمفونی پیروزی در مستطیل سبز
عصر یک روز گرم تابستانی، ورزشگاه شاهد نمایشی مقتدرانه از سوی استقلال بود. تیمی که در فصل نقلوانتقالات با حواشی فراوانی دست و پنجه نرم کرده بود، برابر مس شهربابک، تیمی که به تازگی بلیت حضور در بالاترین سطح فوتبال ایران را رزرو کرده، بینقص ظاهر شد. نتیجه چهار بر صفر، نهتنها یک شروع رویایی برای کادر فنی و هواداران بود، بلکه خط و نشانی جدی برای مدعیان قهرمانی به شمار میرفت. در این میان، حضور یاسر آسانی در ترکیب اصلی استقلال، یکی از جذابترین نکات بازی بود. وینگر آلبانیایی که در روزهای گذشته شایعات متعددی درباره وضعیت قراردادش به گوش میرسد، با پیراهن آبی به میدان رفت، نمایشی پرتحرک و درخشان ارائه داد و حتی پاس گل سوم تیمش را با دقتی مثالزدنی برای محمدحسین اسلامی ارسال کرد. در آن لحظات، به نظر میرسید همه چیز برای استقلال در ایدهآلترین حالت ممکن قرار دارد. هواداران سرخوش از این نمایش هجومی، به آینده فصل امیدوار شده بودند، اما غافل از اینکه در همان لحظاتی که بازیکنان استقلال در حال جشن گرفتن پیروزی بودند، نمایندگان باشگاه مس شهربابک در هتل المپیک در حال تنظیم و تحویل یک شکواییه رسمی به حسن نوشهور، ناظر مسابقه بودند. سوت پایان بازی، تازه آغازگر یک ماراتن حقوقی نفسگیر بود.
پرده دوم؛ معمای فسخ و پنجرههای بسته
ریشه این بحران به روزهای ملتهب نقلوانتقالات و وضعیت پیچیده پنجره بسته استقلال بازمیگردد. قانون در این زمینه صراحت و ظرافتهای خاص خود را دارد؛ یک باشگاه حتی با وجود بسته بودن پنجره نقلوانتقالاتیاش، میتواند قرارداد بازیکنان فصل گذشته خود را که به اتمام رسیده، تمدید کند. به عنوان مثال، بازیکنی که تا پایان فصل قرارداد داشته، میتواند بدون مشکل قرارداد جدیدی امضا کند، زیرا او بازیکن جدیدی برای سیستم محسوب نمیشود و صرفا تمدید صورت گرفته است. اما گره کور ماجرای یاسر آسانی دقیقا از نقطه فسخ آغاز میشود. بر اساس گزارشها و اخباری که حتی از سوی برخی مدیران استقلال نیز پیشتر رسانهای شده بود، وکیل یا مدیر برنامههای آسانی، نامه نوتیس (اخطار) و متعاقب آن فسخ یکطرفه قرارداد را به دلیل مطالبات مالی یا سایر بندهای قراردادی ارسال کرده بود. در ادبیات حقوقی فوتبال و بر اساس قوانین فیفا، فسخ یک عمل ایقاعی و یکطرفه است. به محض اینکه بازیکنی قرارداد خود را به صورت رسمی فسخ میکند، آن قرارداد قبلی کان لم یکن و ملغی میشود. حال اگر این بازیکن بخواهد دوباره به همان تیم برگردد، از نگاه قانونگذار، او دیگر بازیکن فصل گذشته محسوب نمیشود، بلکه یک بازیکن جدید آزاد است که در حال عقد قرارداد جدید با باشگاه است. مشکل بزرگ استقلال اینجاست؛ تیمی که پنجره نقلوانتقالاتیاش بسته است، حق ثبت قرارداد با هیچ بازیکن جدیدی را ندارد. استدلال باشگاه مس شهربابک و سایر رقبای استقلال بر همین پایه استوار است. آنها معتقدند آسانی قراردادش را فسخ کرده، پس قرارداد جدید او در زمان بسته بودن پنجره غیرقانونی است و حضور او در زمین مصداق بارز استفاده از بازیکن غیرمجاز است که طبق مادههای انضباطی، مجازات آن تغییر نتیجه به سه بر صفر خواهد بود.
پرده سوم؛ پروندهای روی میز فدراسیون
مجتبی اسماعیلی، مدیرعامل باشگاه مس شهربابک، بلافاصله پس از این شکست سنگین، موضعی تهاجمی در خارج از زمین اتخاذ کرد. او با اشاره به اینکه تیمش به دلیل طولانی شدن مسابقات لیگ یک، بسیار دیر بسته شده و زمان کافی برای بدنسازی و هماهنگی نداشته، شکست چهار بر صفر را غیرمنتظره اما قابل جبران دانست. اما بخش مهم صحبتهای او، پافشاری روی پرونده آسانی بود.
اسماعیلی با اطمینان کامل از مستندات باشگاهش صحبت کرده و تاکید دارد که استقلال در استفاده از این بازیکن ریسک بزرگی مرتکب شده است. او حتی برابر این پرسش که آیا در صورت عدم دریافت نتیجه مطلوب از کمیته انضباطی و استیناف، پرونده را به دادگاه عالی ورزش (CAS) خواهند برد یا خیر، پاسخ داد:«چرا نباید این کار را کنیم؟ هر احتمالی وجود دارد. ما برابر تعهدی که نسبت به مردم شهرمان داریم، باید از حق خود دفاع کنیم.» این رویکرد نشان میدهد که مس شهربابک به هیچ وجه قصد کوتاه آمدن ندارد. اعتراض آنها همان شب بازی صورتجلسه شد و صبح روز بعد، سازمان لیگ پرونده این شکایت را رسما به کمیته تعیین وضعیت و ارکان قضایی فدراسیون فوتبال ارجاع داد تا ماشین بروکراسی فوتبال ایران برای صدور یکی از مهمترین احکام فصل روشن شود.
پرده چهارم؛ طلاق کلامی
در سوی دیگر میدان، مدیران استقلال با آرامش و البته ادبیاتی عجیب، سعی در کنترل بحران دارند. علی تاجرنیا، سرپرست مدیرعاملی باشگاه، در گفتوگوهای خود با اطمینان از قانونی بودن حضور آسانی دفاع کرد. او با تایید اینکه وکیل آسانی نامهای برای فیفا ارسال کرده، مدعی شد که باشگاه درست یک روز قبل از آن اقدام، با خود بازیکن به توافق رسیده بود و خود آسانی هیچ اراده و قصد قلبی برای فسخ قرارداد نداشته است. اما شاهبیت صحبتهای تاجرنیا، استفاده از یک تمثیل حقوقی-خانوادگی عجیب بود که به سرعت در فضای رسانهای وایرال شد. او وضعیت قرارداد آسانی را به یک طلاق کلامی تشبیه کرد و گفت:«ممکن است یک خانم به صورت کلامی به همسرش بگوید من تو را طلاق دادم، اما طلاق رسمی اتفاق نیفتاده باشد. مسئله یاسر آسانی هم دقیقا از همین جنس است و این بازیکن واقعا ارادهای برای فسخ نداشته است!» صرف نظر از این تمثیل نامتعارف در دنیای حرفهای فوتبال، دفاعیه اصلی استقلال بر دو پایه استوار است؛ اول اینکه کارت بازی آسانی رسما از سوی فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ صادر شده است. دوم اینکه باشگاه از فیفا در این خصوص استعلام گرفته و وکلای داخلی آنها تاکید کردهاند که ادامه همکاری با بازیکنی که ارادهای برای فسخ نداشته، منع قانونی ندارد. سعید فتاحی، معاون باشگاه نیز با خیالی آسوده اعلام کرد که تمام مدارک ارائه شده و حالا باید دید تصمیم مراجع چه خواهد بود.
پرده پنجم: چرخش ورق
در حالی که بسیاری از رسانهها با استناد به اخبار پیشین مبنی بر فسخ قرارداد، کار استقلال را تمامشده میدانستند و خطر کسر امتیاز و تغییر نتیجه را بسیار محتمل ارزیابی میکردند، طی ساعات گذشته اظهارنظرهای متفاوتی از سوی کارشناسان زبده حقوق ورزشی مطرح شده است که کفه ترازو را به نفع استقلال سنگینتر میکند. چندین کارشناس حقوقی در بررسی این پرونده تاکید کردهاند که شکایت مس شهربابک به احتمال بسیار زیاد به جایی نخواهد رسید. استدلال این گروه از حقوقدانان ورزشی بسیار قابل تامل است. آنها معتقدند که صرف ارسال یک نامه یا ایمیل از سوی وکیل بازیکن مبنی بر قصد فسخ، تا زمانی که این فسخ در سیستمهای رسمی نظارتی فوتبال (مانند سیستم TMS فیفا برای بازیکنان خارجی و یا سیستم ثبت قراردادهای سازمان لیگ ایران) به طور کامل مراحل اجرایی و ثبت نهایی خود را طی نکرده باشد، از نظر ارکان برگزاری مسابقات رسمیت اجرایی پیدا نمیکند. به عبارت دیگر، تا زمانی که نام بازیکن از لیست رسمی تیم خارج نشده و فسخ او به تایید نهایی سازمان لیگ نرسیده باشد، قرارداد اولیه همچنان دارای اعتبار تلقی میشود. نکته بسیار مهمتر اینکه، سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال، پس از بررسی مدارک، کارت بازی یاسر آسانی را برای فصل جدید صادر کردهاند. از منظر حقوقی، زمانی که نهاد برگزارکننده مسابقات (فدراسیون)، کارت بازی یک بازیکن را صادر میکند، مسئولیت احراز صلاحیت و قانونی بودن او را پذیرفته است. کارشناسان میگویند استقلال به هیچ وجه مرتکب تقلب یا پنهانکاری نشده است؛ آنها درخواست صدور کارت دادهاند و سیستم اجرایی فوتبال ایران آن را تایید و صادر کرده است. اگر خطایی هم رخ داده باشد، این خطای سیستماتیک فدراسیون در صدور کارت در زمان بسته بودن پنجره (در صورت اثبات قطعی فسخ) است و تیم استقلال به دلیل استفاده از بازیکنی که قانونا برای او کارت بازی صادر شده، مشمول جریمه تغییر نتیجه (۳-۰) نخواهد شد. در بدترین حالت، اگر ثابت شود قرارداد جدیدی بسته شده، ممکن است بازیکن برای بازیهای آینده با محرومیت مواجه شود، اما نتیجه بازی با مس شهربابک تغییر نخواهد کرد، زیرا باشگاه با اتکا به مجوز رسمی صادر شده از سوی خود سازمان لیگ از بازیکن استفاده کرده است.
پرده ششم: یک دومینوی احتمالی
فارغ از اینکه حق با کدام طرف است و رای نهایی کمیته انضباطی چه خواهد بود، این پرونده بار دیگر انگشت اتهام را به سوی فقدان شفافیت، سوءمدیریت ساختاری و ضعفهای عمیق در نظام اداری فوتبال باشگاهی ما نشانه میرود. چگونه است که وضعیت قراردادی یک بازیکن حرفهای در بالاترین سطح فوتبال کشور، به گونهای مبهم باقی میماند که مدیران باشگاه برای توجیه آن مجبور به استفاده از استعارههای محاورهای مانند طلاق کلامی میشوند؟ چرا باید سیستم نظارتی و ثبت قراردادهای فدراسیون فوتبال تا این حد دارای روزنههای تفسیرپذیر باشد که باشگاههای دیگر از جمله نساجی، سپاهان و پرسپولیس نیز از هماکنون وکلای حقوقی خود را برای تنظیم شکایتهای مشابه در هفتههای آتی به خط کنند؟ این وضعیت، نشاندهنده یک بحران عمیقتر در مدیریت ورزشی است؛ بحرانی که در آن، تمرکز باشگاهها به جای ارتقای کیفیت فنی، بهبود زیرساختهای فاجعهبار استادیومها و استعدادیابی، به مچگیریهای حقوقی و بهرهبرداری از اشتباهات اداری رقبا معطوف شده است. فوتبال ایران سالهاست که از فقدان یک پروتکل سختگیرانه، یکپارچه و غیرقابل تفسیر در بخش حقوقی رنج میبرد. پرونده یاسر آسانی تنها یک نشانه از یک بیماری مزمن است. تا زمانی که قراردادها با دقت و بر اساس استانداردهای بینالمللی تنظیم نشوند و فدراسیون فوتبال نتواند نقش یک رگولاتور قاطع و شفاف را ایفا کند، ما همچنان شاهد خواهیم بود که نتایج هفتههای ابتدایی و انتهایی لیگ، به جای ساق پای بازیکنان، توسط قلم قضات کمیته انضباطی تعیین شود. اکنون، چشمان تمام اهالی فوتبال به ساختمان سئول و کمیته تعیین وضعیت دوخته شده است. آیا استقلال میتواند با تکیه بر استدلال کارشناسان حقوقی و کارت بازی صادر شده، از این مخمصه جان سالم به در ببرد و شیرینی پیروزی تاریخی چهار بر صفر را حفظ کند؟ یا مس شهربابک با اصرار و پیگیریهای خود، اولین زلزله بزرگ لیگ بیست و ششم را رقم خواهد زد؟ هرچه که باشد، لیگ ایران نشان داد که برای غافلگیر کردن مخاطبانش، حتی به یک هفته زمان هم نیاز ندارد؛ سوت آغاز، همان سوت شروع حاشیههاست.
دیدگاه تان را بنویسید