دژاووی تلخ سهراب

 آریا طاری

فوتبال، گاهی اوقات بهترین و بی‌رحم‌ترین نمایشنامه‌نویس جهان است. وقتی سوت پایان بازی شباب‌الاهلی و استقلال در ورزشگاه راشد دبی به صدا درآمد، تابلوی نتایج عدد ۲-۰ را به سود میزبان اماراتی نشان می‌داد. این تنها یک باخت ساده در هفته سوم لیگ نخبگان آسیا نبود؛ بلکه پایان یک امپراتوری کوچک و شکست‌ناپذیر بود که استقلال در ۲۵۲‌روز گذشته برای خود ساخته بود. اما اگر از لنز احساسات و تعصبات رنگی فاصله بگیریم و با نگاهی تحلیلی به آنچه در مستطیل سبز گذشت خیره شویم، درمی‌یابیم که این شکست، نه‌تنها اتفاقی عجیب و دور از ذهن نبود، بلکه شاید روی کاغذ و پیش از به صدا درآمدن سوت آغاز مسابقه نیز تا حد زیادی قابل پیش‌بینی به نظر می‌رسید.

استقلال پس از ۲پیروزی درخشان و روحیه‌بخش مقابل نمایندگان متمول و قدرتمند قطر، یعنی السد (۳ بر صفر در بصره) و الغرافه (۲ بر یک)، با غروری آمیخته به امید پا به خاک امارات گذاشته بود. آبی‌ها در ۱۲‌دیدار قبلی خود در این فصل رنگ باخت را ندیده بودند و با ۷‌برد و ۵‌تساوی، به تیمی جان‌سخت و تسلیم‌ناپذیر بدل شده بودند. آخرین‌باری که استقلال طعم تلخ شکست را چشیده بود، به ۸‌ماه و ۱۰‌روز پیش و تقابل با الحسین اردن (باخت ۳-۲) در دوران هدایت ریکاردو ساپینتو بازمی‌گشت. اما در دبی، شرایط به‌گونه‌ای رقم خورد که ماشین بدون ترمز استقلال، سرانجام به دیوار بتنی شباب‌الاهلی برخورد کرد.

پیش از آنکه به دلایل فنی این شکست بپردازیم، نمی‌توان از کنار داستان عجیب و غریب و تقریبا ماورایی سهراب بختیاری‌زاده و ورزشگاه راشد به سادگی عبور کرد. آمارها گاهی اوقات حقایقی را در دل خود پنهان می‌کنند که بیشتر شبیه به قصه‌های هزار و یک شب است. سهراب بختیاری‌زاده، سرمربی ۴۹‌ساله استقلال که در سومین مقطع حضورش روی نیمکت این تیم فرماندهی را بر عهده دارد، با یک رکورد استثنایی پا به این میدان گذاشت. او در ۱۸‌بازی گذشته خود (شامل ۱۱ برد و ۷ تساوی) در هیچ رویداد رسمی شکست نخورده بود. اما آخرین باخت او چه زمانی، کجا و مقابل چه تیمی بود؟ پاسخ به این سوال، مو بر تن هر فوتبال‌دوستی سیخ می‌کند: دقیقا در همین ورزشگاه راشد دبی، دقیقا در ماه آبان، و در جریان شکست یک بر صفر مقابل النصر عربستان در فصل اول لیگ نخبگان (با تک گل آیمریک لاپورت). حالا پس از گذشت ۲‌سال و ۵‌روز از آن شب کذایی، دژاوویی حقیقی مقابل چشمان سهراب به تصویر کشیده شد. باز هم آبان، باز هم ورزشگاه راشد، و باز هم یک شکست آسیایی. گویی این استادیوم در این ماه خاص از سال، طلسمی برای سرمربی آرام و متفکر آبی‌ها در آستین دارد که پس از ۷۳۵‌روز، دوباره یقه او و تیم محبوبش را گرفت.

با وجود تمام آمارها و رکوردهای درخشان استقلال تا پیش از این مسابقه، باخت ۲ بر صفر مقابل شباب‌الاهلی به هیچ وجه نباید هواداران و کارشناسان را شوکه کند. برای درک این موضوع، باید سه فاکتور اساسی را در کفه ترازو قرار دهیم. استقلال در هفته‌های اخیر روزهای پرفشاری را پشت سر گذاشته است. فشردگی مسابقات داخلی و آسیایی، سفرهای پیاپی و استرس حفظ رکورد شکست‌ناپذیری، توان فیزیکی بازیکنان را به شدت کاهش داده بود. تساوی هشداردهنده در یزد مقابل چادرملو، پیش‌درآمدی بر این خستگی بود. بازیکنان استقلال در ورزشگاه راشد، به‌ویژه در نیمه دوم، طراوت و شادابی همیشگی را نداشتند. دوندگی بی‌امان در دو بازی قبلی آسیایی مقابل قطری‌ها، رمق آن‌ها را کشیده بود و ساق‌های سنگین مدافعان و هافبک‌های استقلال در برابر بازیکنان تند و تیز حریف، کاملا به چشم می‌آمد.

استقلال در هفته‌های اخیر روزهای پرفشاری را پشت سر گذاشته است. فشردگی مسابقات داخلی و آسیایی، سفرهای پیاپی و استرس حفظ رکورد شکست‌ناپذیری، توان فیزیکی بازیکنان را به شدت کاهش داده بود. تساوی هشداردهنده در یزد مقابل چادرملو، پیش‌درآمدی بر این خستگی بود

فوتبال مدرن دیگر ورزشی نیست که تنها با ۱۱‌بازیکن اصلی بتوان در آن تورنمنت‌های بزرگ را فتح کرد. در بازی‌های گره‌خورده و سنگین آسیایی، این تعویض‌ها هستند که سرنوشت را تعیین می‌کنند. سهراب بختیاری‌زاده در این دیدار با بحران کمبود مهره‌های جایگزین هم‌طراز با بازیکنان اصلی روبه‌رو بود. در حالی که آندره‌آ ژاردین، سرمربی هوشمند شباب‌الاهلی، با نگاهی به نیمکت غنی خود، متئوس لیما و سایر مهره‌های تازه‌نفس را به زمین فرستاد تا ریتم بازی را تغییر دهند، دست سهراب برای تزریق خون تازه به شریان‌های تیمش بسته بود. همین تفاوت در عمق اسکواد یا همان ترکیب نفرات بود که تفاوت‌ها را در ۲۰‌دقیقه پایانی بازی رقم زد.

جدا از این نباید فراموش کنیم که استقلال مقابل تیمی معمولی شکست نخورد. شباب‌الاهلی این روزها در اوج آمادگی و بلوغ تاکتیکی قرار دارد. تیمی که پیش از رویارویی با نماینده ایران، موفق شده بود ۲بار پیاپی تیم قدرتمند العین (قهرمان پیشین آسیا و یکی از غول‌های امارات) را در جام ریاست جمهوری و لیگ شکست دهد، قطعا از اعتماد به نفس و قدرت تهاجمی ویرانگری برخوردار است. آن‌ها در خانه بازی می‌کردند و با شناخت کامل از نقاط ضعف تیم‌های ایرانی، منتظر لحظه‌ای لغزش از سوی حریف بودند تا زهر خود را بریزند.

اگر بخواهیم تنها یک نام را به عنوان معمار اصلی اولین شکست فصل استقلال معرفی کنیم، بی‌شک آن نام کسی نیست جز سردار آزمون. مهاجم ملی‌پوش ایرانی که پس از سال‌ها درخشش در سطح اول فوتبال اروپا، حالا در سومین فصل حضورش در خاورمیانه و امارات، پیراهن شباب‌الاهلی را بر تن کرده است، در این دیدار یک تنه نسخه استقلال را پیچید. استقلال با درخشش حبیب فرعباسی در درون دروازه، تا دقیقه‌۶۹ مقاومت جانانه‌ای از خود نشان داد. فرعباسی با چند واکنش استثنایی مانع از فروپاشی دروازه تیمش شده بود، اما وقتی پای نبوغ یک ستاره در میان باشد، ساختار دفاعی هر تیمی ممکن است فرو بریزد. در نیمه دوم و در حالی که خستگی بر استقلالی‌ها غلبه کرده بود و ژاردین با تعویض‌های طلایی‌اش نبض بازی را در دست گرفته بود، سردار آزمون هنرنمایی خود را آغاز کرد. در دقیقه‌۶۹، سردار به جای آنکه خودخواهانه به سمت دروازه شلیک کند، با دیدی مثال‌زدنی و هوش سرشار خود، یک پاس خط‌کشی‌شده و استثنایی را برای متئوس لیما (بازیکن تعویضی) ارسال کرد. رستم آشورماتوف که تا آن لحظه روز بدی را پشت سر نگذاشته بود، روی این پاس دقیق دچار اشتباه محاسباتی شد و لیما با یک فرار سریع از فضای پشت مدافعان و یک شوت سرضرب، قفل دروازه استقلال را شکست. شادی پس از گل سردار و اشاره او به نیمکت خودی، نشان از آگاهی او نسبت به نبوغش در طراحی این صحنه داشت. اما این پایان کار نبود. ۱۵‌دقیقه بعد و در دقیقه‌۸۴، در حالی که استقلال برای جبران گل خورده بی‌محابا حمله می‌کرد و شیرازه دفاعی‌اش از هم پاشیده بود، شباب‌الاهلی روی یک ضدحمله برق‌آسا به گل دوم رسید. باز هم متئوس لیما پایه‌گذار حرکت بود، اما در محوطه جریمه، این از خودگذشتگی و پختگی سردار آزمون بود که به جای تلاش برای گلزنی شخصی، با پاسی بی‌نقص لقمه را برای جوآن آلوینا آماده کرد تا دومین پاس‌گل او در این مسابقه حساس ثبت شود.

اگر بخواهیم تنها یک نام را به عنوان معمار اصلی اولین شکست فصل استقلال معرفی کنیم، بی‌شک آن نام کسی نیست جز سردار آزمون. مهاجم ملی‌پوش ایرانی که پس از سال‌ها درخشش در سطح اول فوتبال اروپا، حالا در سومین فصل حضورش در خاورمیانه و امارات، پیراهن شباب‌الاهلی را بر تن کرده است، در این دیدار یک تنه نسخه استقلال را پیچید

نمایش درخشان آزمون مقابل استقلال، تنها یک اتفاق در یک شب خاص نبود. او در لیگ نخبگان آسیا تبدیل به یک قاتل سریالی برای نمایندگان ایران شده است. سردار در پلی‌آف همین رقابت‌ها، در شرایطی که سپاهان ژوزه مورایس از حریف پیش بود، وارد زمین شد و با زدن گل تساوی، زمینه‌ساز فروپاشی شیرازه نماینده اصفهان و پیروزی ۴ بر یک تیمش شد. چند هفته بعد، در تقابل با تراکتور، باز هم سردار بود که با تحت فشار قرار دادن شجاع خلیل‌زاده، او را به اشتباه انداخت تا شباب‌الاهلی فاتح آن میدان نیز باشد. حالا استقلال، سومین قربانی ایرانی نبوغ سردار در این فصل است. آمار خیره‌کننده آزمون در ۳‌پیروزی آسیایی تیمش (مقابل تراکتور، الاتحاد و استقلال) نشان می‌دهد که او در هر ۶‌گل تیمش در این رقابت‌ها تاثیر مستقیم داشته است (۳‌گل و ۳‌پاس‌گل). بی‌دلیل نیست که مسئولان لیگ نخبگان او را به عنوان بهترین بازیکن زمین انتخاب کردند و مدیران شباب‌الاهلی به خاطر هزینه هنگفتی که برای جذب او پرداخته‌اند، به خود می‌بالند. بازیکنی که غایب بزرگ جام‌جهانی ۲۰۲۶ بود، حالا با انگیزه‌ای مضاعف در حال بازگشت به روزهای اوج است تا در جام ملت‌ها، بار دیگر زوجی ویرانگر را در کنار مهدی طارمی برای تیم ملی ایران تشکیل دهد.

باخت ۲ بر صفر استقلال مقابل شباب‌الاهلی، پایانی بر رکورد ۲۵۲‌روزه شکست‌ناپذیری این تیم بود، اما به هیچ وجه نباید آن را به عنوان یک فاجعه یا بحران قلمداد کرد. این شکست، یک سیلی بیدارکننده برای تیمی بود که با دست‌های خالی و نیمکتی خلوت، فراتر از انتظار ظاهر شده بود. سهراب بختیاری‌زاده و شاگردانش باید بپذیرند که در ماراتن نفس‌گیر آسیا، تنها غیرت و دوندگی کافی نیست. وقتی در برابر تیمی قرار می‌گیرید که با سرمایه‌گذاری عظیم، مهره‌هایی در قواره سردار آزمون و متئوس لیما را روی نیمکت و در زمین دارد و پیش از شما غولی مثل العین را دو بار به زانو درآورده است، لغزش به دلیل خستگی و فقدان بازیکن جایگزین، امری کاملا طبیعی است. این مسابقه، تقابل نیمکت پر و پیمان آندره‌آ ژاردین با دستان بسته سهراب بختیاری‌زاده بود؛ تقابل طراوت شباب‌الاهلی با ساق‌های خسته استقلالی‌ها و در نهایت، شب تاج‌گذاری سردار آزمون بر ویرانه‌های خط دفاعی خسته‌ نماینده ایران. استقلال باخت، چون در معادلات بی‌رحمانه فوتبال، شایسته پیروزی در این نبرد نابرابر فیزیکی نبود. حالا زمان آن است که آبی‌پوشان پایتخت با ریکاوری روحی و جسمی، از این دژاووی تلخ عبور کنند و خود را برای روزهای سخت پیش‌رو و اثبات دوباره شایستگی‌هایشان در لیگ نخبگان آسیا آماده سازند. مسلما تیمی که توانسته السد و الغرافه را در هم بکوبد، پتانسیل برخاستن دوباره از خاکستر این شکست را خواهد داشت.