نمی‌توان دائم به مردم گفت بی‌برقی را تحمل کنید!

رامتین موثق

با تشدید درگیری‌های نظامی در تنگه هرمز، حملات به مناطق جنوبی کشور تشدید شده و روزهای متمادی است که آمریکا زیرساخت‌های نظامی، انرژی و لجستیکی استان‌های جنوبی را هدف قرار داده است.

در جنگ اخیر، تقریبا بالای ۶۰ همت به صنعت برق آسیب رسیده است. این صنعت قبل از جنگ نزدیک به 130 همت بدهی داشت که مجموع بدهی و خسارت  به 200 همت رسیده است. این تشدید ضرر به طور قطع بازسازی خرابی‌های جنگ را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و بانک‌ها و سازمان‌های دولتی نیز برای بازگشت سرمایه به این صنعت، همکاری لازم را ندارند

گویی ترامپ تهدید قبلی خود را عملی کرده و ارتش آمریکا در حال حمله به زیرساخت‌هایی نظیر پل‌ها و شبکه‌های برق است. ایران نیز در پاسخ به این حملات، به زیرساخت‌های برق کشورهای منطقه حمله کرد و برای مثال، نیروگاه برق کویت مورد حمله قرار گرفت و برخی مناطق اربیل عراق نیز در خاموشی فرورفت.

حمله به زیرساخت‌های برق تاکنون برای مردم بدون آسیب نبوده است و برق برخی مناطق جنوبی کشور نیز قطع شده است. همچنین خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده به کلانشهرها بازگشته که در روزهای اول بدون اعلام قبلی بوده است. چمران، رئیس شورای شهر تهران، در پاسخ به خبرنگاری که درباره علت قطعی برق بدون اعلام قبلی پرسیده بود، پاسخ داد که اگر می‌دانستید به چه تاسیسات برقی حمله شده است، این سوال را نمی‌پرسیدید!

وعده وزارت نیرو برای تامین برق مناطق آسیب‌دیده

در واکنش به این حملات، وزارت نیرو وعده داده است که تامین برق مناطق آسیب‌دیده از جنگ در اولویت قرار بگیرد. 

مهدی مسائلی: در شرایطی هستیم که مسئله ناترازی برق بسیار جدی است. در اسفندماه سال گذشته، شاید تبعات آسیب به شبکه‌های توزیع ظرف یک ساعت قابل حل بود اما اگر حملات به نیروگاه‌ها و خطوط انتقال تسری پیدا کند، وضعیت پیچیده‌تر خواهد شد و تبعات آسیب به زیرساخت‌های برق در زمان پیک مصرف، بسیار شدیدتر است

در همین راستا، مصطفی رجبی مشهدی، معاون وزیر نیرو، با تشریح برنامه‌های این وزارتخانه برای مدیریت پیک بار تابستان، اظهار کرد: «سیاست وزارت نیرو بر این است که در اعمال محدودیت‌های احتمالی، مناطق جنوبی کشور و نواحی گرمسیر با حساسیت ویژه‌ای دیده شوند و فشار کمتری نسبت به سایر نقاط کشور متحمل شوند.» او افزود: «برنامه‌ریزی‌ها به گونه‌ای است که به محض بهبود شرایط تامین برق و کاهش میزان مصرف در شبکه سراسری، اولویت تخصیص انرژی با مناطق گرمسیر و آسیب‌دیده از جنگ باشد. وزارت نیرو همه توان خود را برای مدیریت تقاضا و عبور از این دوره محدودیت‌ها به کار بسته است.» همچنین توانیر اعلام کرد که با وجود تهدیدات و آسیب‌های واردشده به بخشی از زیرساخت‌های شبکه برق در مناطق جنوبی کشور، کارکنان صنعت برق با حضور مستمر در مناطق عملیاتی، عملیات رفع اتصالی‌ها، تعمیر خطوط آسیب‌دیده و بازگرداندن پایداری شبکه را به‌صورت شبانه‌روزی دنبال می‌کنند.

زیر کولر نمی‌شود برای جنگ نسخه پیچید!

کشور اکنون در شرایطی قرار دارد که مصرف برق به اوج بار خود رسیده است و به اصطلاح در پیک مصرف قرار داریم و به نظر می‌رسد تبعات آسیب به تاسیسات برقی در شرایط اوج ناترازی، بسیار بیش از قبل باشد اما گویی برخی موافقان ادامه جنگ این تبعات را درنظر نمی‌گیرند.

در این راستا، معین‌الدین سعیدی، نماینده سابق مجلس، در گفت‌وگو با ایلنا، اظهار داشته است: «خیلی راحت است که زیر باد کولر در تهران و نقاط دیگر کشور بنشینیم و برای جنگ نسخه بپیچیم، اما اگر واقعاً صداقت داریم، بیاییم و در کنار مردم قرار بگیریم؛ مردمی که اکنون در آن گرما دارند کار می‌کنند.»

او در انتقاد به دولت نیز بیان کرده است: «من خواهشم از ارکان دولت این است که دیگر صرف همدردی‌های تصنعی واقعاً مشکلی را مرتفع نمی‌کند. نظام بودجه‌ریزی کشور با مبانی عدالت علوی هیچ سازگاری ندارد. شما توزیع اعتبارات و فرصت‌ها را می‌بینید که معمولاً در نوار جنوبی کشور و مخصوصاً در استان سیستان و بلوچستان، فاصله‌ای معنادار و حتی نجومی با میانگین محروم‌ترین نقاط کشور داریم.»

تاب‌آوری تا حدی امکان‌پذیر است

دبیر سندیکای صنعت برق ایران در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، با اشاره به حلقه‌ای یا Ring بودن شبکه برق ایران، درباره تبعات حمله به زیرساخت‌های برق، یادآور شد: در حین جنگ گذشته، آمریکا تهدید کرد به زیرساخت‌های برق ایران حمله می‌کند و باید درنظر داشت که اگر این اتفاق در همان زمان می‌افتاد، به دلیل مساعد بودن هوا و کمتر بودن مصرف برق، با مشکلات به مراتب کمتری مواجه بودیم.

دبیر سندیکای صنعت برق در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: باید درباره استراتژی جنگ بیشتر فکر کنیم و اگر تصمیم کلان بر ادامه جنگ باشد، باید برای تامین رفاه حداقلی مردم، مانند روشن بودن کولرها و مصرف برق، نیز فکری شود. نمی‌توانیم مدام به مردم بگوییم که شرایط را تحمل کنند زیرا برخی از این شرایط، غیرقابل تحمل است. در یک عبارت باید بگویم تاب‌آوری هم حدی دارد و بعید می‌دانم تاب‌آوری صنعت برق مقابل تبعات جنگی هم بی‌نهایت باشد

مهدی مسائلی عنوان کرد: اکنون زیرساخت‌های مناطق گرمسیری آسیب دیده است. نظر به اینکه در کل، اقلیم ایران، از مرکز به پایین، گرم و خشک است، تبعات حمله به زیرساخت‌های برق کشور در این مناطق، بیشتر است.

او تصریح کرد: تداوم این وضعیت جنگی و آسیب دیدن زیرساخت‌ها تا جایی قابل تحمل است. همه جنگ‌ها یک روزی آغاز و روزی تمام شده‌اند و مسئله تاب‌آوری، چه در حوزه اقتصادی و چه در حوزه نظامی، با پایان یافتن جنگ‌ها، ارتباط تنگاتنگی داشته است.

این کارشناس حوزه برق افزود: در شرایطی هستیم که مسئله ناترازی برق بسیار جدی است و باید به آن توجه کرد. صنعت برق، به عنوان زیرساخت، از نظر اقتصادی هم قدرت لازم را ندارد که مانورهای ضروری را انجام بدهد. در اسفندماه سال گذشته، شاید تبعات آسیب به شبکه‌های توزیع در عرض یک ساعت قابل حل بود اما اگر حملات به نیروگاه‌ها و خطوط انتقال تسری پیدا کند، وضعیت پیچیده‌تر خواهد شد.

مسائلی توضیح داد: تاحدودی توانمندی فنی و پشتیبانی لازم را داریم اما در یک نگاه واقع‌بینانه باید توجه کنیم که گرمای هوا در کشور بیداد می‌کند و میانگین از 45 درجه رو به بالاست؛ در این شرایط اگر برق هم قطع نشود و تنها کولرها را خاموش کنیم، خیلی آسیب‌زا خواهد بود، چه برسد به قطعی کامل برق بنابراین تاب‌آوری صنعت مقابل تبعات جنگ هم تا حدی امکان‌پذیر است.

تاثیر آسیب به زیرساخت‌ها بر قطعی برق 

دبیر سندیکای صنعت برق ایران درباره عوامل آغاز خاموشی‌ها در روزهای اخیر، بیان کرد: چند عامل می‌تواند در این قطعی‌ها، به خصوص در کلانشهر تهران، موثر باشد.

مسائلی با اشاره به اینکه بیشترین مصرف کشور در استان تهران و کلانشهر تهران است و در رتبه بعدی، استان خوزستان قرار می‌گیرد، درباره تاثیر آسیب به زیرساخت‌ها بر قطعی برق، عنوان کرد: اولا فرسودگی شبکه برق تهران هم بی‌تأثیر در این راستا نیست اما علی‌الاصول اگر بتوانیم مانوری انجام بدهیم، قادر خواهیم بود که برق را از یک سمت به سمت دیگر هدایت کنیم. بنابراین مجبوریم برق یک حوزه را قطع کنیم تا در این مانور، برق مناطق آسیب‌دیده را تهیه کنیم و بنابراین قطعی این روزها به حملات بی‌ربط نیست. به گفته او، شبکه برق داخلی تهران خیلی به‌روز نیست و به‌روزرسانی آن نیازمند صرف هزینه‌های 

زیاد است.

این تحلیلگر به نقش مصرف در ناترازی انرژی اشاره کرد و گفت: مصرف هم بی‌داد می‌کند؛ مصرف روزانه کولرها شوخی نیست. هر کولر حدود ۵۰۰ وات برق در ساعت مصرف می‌کند و مصرف آن در شبانه‌روز به حدود 5 کیلووات ساعت می‌رسد. این مصرف مربوط به یک دستگاه کولر آبی است و ما در کشور 20 میلیون کولر آبی داریم که مجموع مصرف وسایل برودتی به 35 هزار مگاوات می‌رسد. همچنین از ۴۲ میلیون مشترک برق کشور، ۸۰ درصد یعنی نزدیک به ۳۳ درصد آن مربوط به بخش خانگی است.

ضرر 60 همتی صنعت برق از جنگ

مسائلی همچنین در ادامه، عنوان کرد: در جنگ اخیر، تقریبا بالای ۶۰ همت به صنعت برق آسیب رسیده است.

او افزود: این صنعت قبل از جنگ نزدیک به 130 همت بدهی داشت و اکنون 60 همت خسارت نیز به آن اضافه شده که مجموع بدهی و خسارت را نزدیک به 200 همت رسانده است.

دبیر سندیکای صنعت برق ایران درباره تاثیر این بدهی بر بازسازی خسارات جنگ، اظهار کرد: صددرصد این موضوع بازسازی‌ها را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد به خصوص اینکه بازگشت سرمایه برای بخش خصوصی در ابهام قرار دارد. بانک‌ها هیچ همکاری نمی‌کنند، سازمان‌ها نظیر سازمان امور مالیاتی و سازمان تامین اجتماعی نیز با ما همکاری نمی‌کنند. در حوزه کارگری پرداخت حقوق پرسنل واجب است و بخش خصوصی در این شرایط، پشتیبانی ندارد و با درنظر گرفتن مجموع این مشکلات، باید برای افزایش پشتیبانی از صنعت برق و بخش خصوصی، فکری اساسی کرد.

مسائلی تاکید کرد: همچنین باید درباره استراتژی جنگ بیشتر فکر کنیم و اگر تصمیم کلان بر ادامه جنگ باشد، باید برای تامین رفاه حداقلی مردم، مانند روشن بودن کولرها و مصرف برق، نیز فکری شود.

او معتقد است: در سیستم خود برای شرایط امروز فکر نکرده بودیم و اکنون هم نمی‌توانیم مداوم به مردم بگوییم که شرایط را تحمل کنند زیرا برخی از این شرایط، غیرقابل تحمل است. برای مثال از برخی مشاغل که نیاز به یخچال دارند، نمی‌توان انتظار تحمل داشت چرا که سرمایه آن‌ها از دست می‌رود.

این مقام صنفی در پایان خاطرنشان کرد: در یک عبارت باید بگویم تاب‌آوری هم حدی دارد و بعید می‌دانم تاب‌آوری صنعت برق هم بی‌نهایت باشد.