«بغزیان» در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی» و با تأکید بر انتفاع دهک‌های بالاتر از تورم:
در جامعه از عدالت اجتماعی و اقتصادی خبری نیست
رامتین موثق
با انتشار آمار تورم مهرماه سال جاری، باز هم مشخص شد که نرخ تورم در سطح بالایی قرار گرفته است و خطر ابرتورم همچنان اقتصاد کشور را تهدید می‌کند.
علی‌رغم ادعای مسئولین درباره کاهش روند افزایش نرخ تورم، گزارش مرکز آمار حاکی از افزایش نرخ تورم در نرخ‌های ماهانه و سالانه است. بنا به این گزارش، تورم نقطه به نقطه با کاهش 1.1 واحد درصدی، به 88.7 درصد رسیده، تورم ماهانه با افزایش 0.2 واحد درصدی در سطح 4.4 درصد قرار گرفته و تورم متوسط سالانه نیز با رشد 3.2 واحد درصدی، به 76.8 درصد افزایش یافته است.
در این شرایط کانون تورم هم تغییر داشته است؛ تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات به 5.8 درصد رسیده، در حالی که تورم ماهانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات 2.4 درصد بوده است یعنی سرعت افزایش قیمت در گروه غیرخوراکی و خدمات بیش از 2 برابر گروه خوراکی و آشامیدنی بوده است. این موضوع نشان می‌دهد در مهرماه فشار تورمی صرفاً در بازار مواد غذایی متمرکز نبوده و بخش قابل توجهی از افزایش هزینه خانوارها از محل خدمات و سایر کالاهای مصرفی شکل گرفته است.
در عین حال گزارش مرکز آمار از تورم مهرماه نشان می‌دهد که فشار و شکاف تورمی عمیق‌تر شده که به این موضوع در این گزارش «توسعه ایرانی» پرداخته می‌شود.
شکاف ۱۱ واحد درصدی تورم سالانه
در تمام روندهای تورمی این سالیان، مشخص شده است که با توجه به شدت‌گیری تورم در گروه خوراکی‌ها، و 3 رقمی شدن نرخ برخی از زیرگروه‌ها، فشار تورمی بر تمام دهک‌ها به صورت یکسان وارد نمی‌شود و طبقات و اقشار ضعیف‌تر متحمل فشار بیشتری هستند.
بر اساس گزارش مرکز آمار، دهک دوم با نرخ تورم 85,8 درصدی بالاترین و دهک دهم با نرخ 74,8 درصدی پایین‌ترین تورم سالانه را در مهرماه ثبت کرده‌اند. به گزارش تجارت‌نیوز، «دهک‌های اول و سوم نیز هرکدام تورم سالانه 84,8 درصدی داشته‌اند. پس از آن، نرخ تورم به‌تدریج کاهش یافته و به 82,7 درصد در دهک چهارم، 79,9 درصد در دهک ششم و 75,6 درصد در دهک نهم رسیده است. این توزیع نشان می‌دهد از دهک سوم به بعد، نرخ تورم سالانه با حرکت به سمت دهک‌های بالاتر به‌طور پیوسته کاهش پیدا می‌کند. در مقایسه با تورم سالانه 76,8 درصدی کل کشور، هفت دهک نخست افزایش قیمت بالاتری را در سبد مصرفی خود تجربه کرده‌اند. در مقابل، تورم دهک‌های نهم و دهم پایین‌تر از میانگین کشوری بوده است.»
استمرار تورم بالاتر در دهک‌های پایین از یک نابرابری مهم حکایت دارد؛ ساختار مصرف خانوارهای کم‌هزینه آن‌ها را در برابر افزایش قیمت برخی کالاهای اساسی آسیب‌پذیرتر کرده است.
رسیدن تورم روستاها به 107 درصد
در ماه‌های اخیر، شکاف تورمی میان خانوارهای شهری و روستایی مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته و طبق آخرین گزارش مرکز آمار، تورم نقطه به نقطه خانوارهای روستایی به 107 درصد رسیده است.
آلبرت بغزیان در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: دهک‌های بالایی در شرایط تورمی، جزو برندگان جامعه هستند و این دهک‌های پایینی هستند که باید به وسیله یارانه و کالابرگ، معیشتشان جبران شود. در شرایط تورمی همه زیان نمی‌کنند بلکه معیشت افراد کم‌درآمد تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد اما دهک‌های بالاتر از این اوضاع، سود می‌برد
به بیان دیگر، نرخ تورم نقطه‌ای روستایی‌ها 21.5 واحد درصد بیشتر از خانوارهای شهری است. این اختلاف نشان می‌دهد افزایش هزینه زندگی در مناطق روستایی با شدت بیشتری در شاخص قیمت‌ها منعکس شده است. در گزارش تسنیم در این خصوص آمده است: «با این حال، ثبت تورم ماهانه 4.6 درصدی برای خانوارهای روستایی در مقابل 4.3 درصدی خانوارهای شهری نشان می‌دهد اختلاف تنها به مقایسه قیمت‌ها با سال گذشته محدود نیست و در تحولات ماهانه نیز خانوارهای روستایی افزایش قیمت بیشتری را تجربه کرده‌اند.»
البته برای تحلیل دقیق‌تر این فاصله باید ترکیب سبد مصرفی خانوارهای شهری و روستایی، سهم گروه‌های مختلف کالا و خدمات و تغییرات قیمت در هر یک از این گروه‌ها بررسی شود. صرف مشاهده اختلاف نرخ تورم برای تعیین علت آن کافی نیست.
تفاوت در سبد خرید دهک‌ها
یک اقتصاددان در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره علت شکاف تورمی دهک‌های بالا و پایین، اظهار کرد: باید توجه کرد که سبد مصرفی دهک‌ها با هم تفاوت دارد و برای بررسی اصابت تورم، باید این سبد خرید و مصرف را بررسی کرد.آلبرت بغزیان توضیح داد: در سبد مصرفی دهک دهم، سفر خارجی، هزینه‌های خودروهای لوکس و ... قرار دارد و مصارف این دهک کاملا با سبد خرید دهک اول، تفاوت دارد. در سبد مصرفی دهک‌های اول، عمدتا نیازهای معیشتی نظیر تهیه غذا و نان قرار دارد.
او افزود: در این شرایط آیا مواد غذایی بیشتر گران شده است یا لاستیک لندکروز؟ مواد خوراکی در سبد مصرفی کدام دهک بیشتر جای دارد؟ مسلما عمده مصرف افراد کم‌درآمد را مواد غذایی تشکیل می‌دهد پس اصابت تورم به دهک‌های اول تا چهارم، بیش از دهک‌های بالایی است.
لطمه بیشتر روستاییان از تورم
این استاد دانشگاه درباره شکاف تورمی 21.5 درصدی تورم خانوارهای شهری و روستایی نیز بیان داشت: این شکاف تورمی هم به دلیل تفاوت در سبد مصرفی است و باز هم مواد غذایی نقش بیشتری در سبد خرید خانوارهای روستایی بازی می‌کند.
بغزیان با تاکید بر اینکه روستاییان لطمه بیشتری از تورم می‌خورند، عنوان کرد: در روستا مقداری اقتصاد خودمعیشتی، مانند کاشت برنج یا باغداری و ...، برقرار است اما از آنجایی که عمده سبد مصرفی خانوارهای روستایی را مواد غذایی و کالاهای اساسی تشکیل می‌دهد، تورم بیشتری را حس می‌کنند.
او با ذکر مثالی، گفت: عمده خانوارهای روستایی به سفر خارجی نمی‌روند و از حمل‌ونقل جاده‌ای استفاده می‌کنند. در این شرایط هم بلیت هواپیما 70 درصد افزایش داشته اما بلیت اتوبوس 100 درصد گران‌تر شده است بنابراین خانوارهای روستایی تورم بیشتری را حس می‌کنند.
بهره‌مندی دهک‌های بالا از تورم!
این کارشناس مسائل اقتصادی در ادامه، تاکید کرد که دهک‌های بالایی در تورم، برنده هستند!
یک اقتصاددان و استاد دانشگاه: عمده مصرف افراد کم‌درآمد را مواد غذایی تشکیل می‌دهد پس اصابت تورم به دهک‌های اول تا چهارم، بیش از دهک‌های بالایی است. همچنین شکاف تورمی خانوارها شهری و روستایی به دلیل تفاوت در سبد مصرفی است. در کلیت امر، خانوارهای روستایی و اقشار کم‌درآمد بیشترین لطمه را از تورم دیده‌اند و عمده فشار تورم بر دوش این افراد قرار گرفته است
بغزیان توضیح داد: حضور در دهک بالا به معنای داشتن درآمد و ثروت بالا نیز هست. در شرایط تورمی خودروی این افراد گران‌تر می‌شود، قیمت املاک، باغ و ویلای آن‌ها افزایش می‌یابد. برای مثال اگر هزینه ماهیانه یک فرد حاضر در دهک دهم، 100 میلیون تومان باشد، این هزینه با تورم 70 درصدی، به 170 میلیون تومان افزایش می‌یابد اما در طرف مقابل، اگر ارزش دارایی‌های او 100 میلیارد تومان باشد، ارزش همین دارایی‌ها با تورم موجود به 170 میلیارد تومان افزایش می‌یابد. در این شرایط افراد برخوردار از طریق تورم، بهره‌مند می‌شوند.
عدالت اقتصادی و اجتماعی به ما چه می‌گویند؟ طبق این اصول، افراد ثروتمند باید مالیات بیشتری پرداخت کنند اما در ایران، دهک‌های بالایی مالیات کمتری نسبت به منافع کسب شده، پرداخت می‌کنند. وجود شکاف تورمی میان دهک‌های بالا و پایین، همچنین میان خانوارهای شهری و روستایی، نشان‌دهنده وجود فرصت‌های نابرابر در اقتصاد ایران است
او تصریح کرد: بنابراین نباید نگران تورم دهک‌های بالایی باشیم چرا که در شرایط تورمی، این افراد جزو برندگان جامعه هستند و این دهک‌های پایینی هستند که باید به وسیله یارانه و کالابرگ، معیشتشان جبران شود. در شرایط تورمی همه زیان نمی‌کنند بلکه معیشت افراد کم‌درآمد تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد اما دهک‌های بالاتر از این اوضاع، سود می‌برد و گلایه‌ای هم از این اوضاع ندارند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: اکنون می‌بینیم که در این شرایط تورمی، هنوز هم سفرهای خارجی و خریدوفروش خودروهای لوکس خارجی برقرار است. در این شرایط چرا با وجود افزایش قیمت‌ها، مقدار زیادی خودروهای لوکس در ویترین نمایشگاه‌ها می‌بینیم؟ زیرا این خودروها هنوز هم متقاضی دارند چرا که خریداران آن‌ها از شرایط تورمی، منتفع شده‌اند. با گرانی نرخ ارز هم این افراد ثروتمندتر می‌شوند زیرا صاحب ارز، طلا، خودرو، زمین و غیره، هستند.
بغزیان مطرح کرد: در این شرایط عدالت اقتصادی و اجتماعی به ما چه می‌گویند؟ طبق این اصول، افراد ثروتمند باید مالیات بیشتری پرداخت کنند اما در ایران، دهک‌های بالایی مالیات کمتری نسبت به منافع کسب شده، پرداخت می‌کنند.
او خاطرنشان کرد که تمام بار تورمی اکنون بر دوش اقشار کم‌درآمد قرار گرفته است.
وجود فرصت‌های نابرابر
این تحلیلگر اقتصادی تاکید کرد: وجود شکاف تورمی میان دهک‌های بالا و پایین، همچنین میان خانوارهای شهری و روستایی، نشان‌دهنده وجود فرصت‌های نابرابر در اقتصاد ایران است.
بغزیان با اشاره به هزینه‌های بهداشت خانوارها، بیان داشت: افراد کم‌درآمد نمی‌توانند تغذیه خوب داشته باشند یا از بهداشت باکیفیت برخوردار باشند فلذا ضعیف‌تر می‌شوند. اکنون می‌بینیم که کلینیک‌ها و درمان‌گاه‌ها از همین افراد ضعیف پر شده است. در مقابل، دهک‌های بالایی تغذیه و بهداشت مناسبی دارند و اگر هم مریض شوند، به بیمارستان خصوصی می‌روند و حتی داروهای بهتری نیز مصرف می‌کنند.
او در پایان اظهار کرد: در اینجا نیز ضرورت سیاست‌های حمایتی در حوزه بهداشت و درمان، نظیر بیمه تامین اجتماعی و تکمیلی، بیش از پیش عیان می‌شود که در این زمینه نیز مشکلاتی داریم.
دیدگاه تان را بنویسید