کارشناس ارشد مطالعات اسرائیل:
ایران یک ابرقدرت نیست و باید به اندازه قدرت واقعیاش رفتار کند
استاد دانشگاه تهران و کارشناس ارشد مطالعات اسرائیل، معتقد است: ایران باید جایگاه و توان واقعی خود را مبنای تصمیمگیری قرار دهد و نه تصاویری که از قدرت کشور ارائه میشود. ایران یک ابرقدرت نیست و باید به اندازه قدرت واقعیاش رفتار کند و توقع داشته باشد.
سیدهادی برهانی در گفتوگو با خبرآنلاین، با اشاره به شرایط کنونی تأکید کرد که ادامه وضعیت موجود به نفع ایران نیست و تهران ممکن است فرصت مهمی را از دست داده باشد. به گفته او، یادداشت تفاهم یک دستاورد باارزش بود، اما تصویری نادرست و خودستایانه از قدرت ایران و جایگاه این کشور در جهان میتواند زمینهساز تصمیمهای اشتباه شود.
این استاد دانشگاه تهران با اشاره به پیامدهای درگیری مستقیم ایران و اسرائیل، تداوم وضعیت فعلی را به نفع ایران نمیداند و معتقد است تهران فرصت مهمی را از دست داده است؛ او هشدار میدهد که شاید یک بار دیگر مسئلهای شبیه «فتح خرمشهر» تکرار شده باشد؛ جایی که یک دستاورد مهم نظامی میتواند به دشواری در تبدیل آن دستاورد به یک نتیجه سیاسی منجر شود.
به باور برهانی، بخشی از مشکلات موجود به جریانهایی بازمیگردد که تصویری اغراقشده از قدرت ایران ارائه میکنند و در نتیجه، هر دستاورد دیپلماتیک و هر راهحل مبتنی بر تفاهم با طرفهای مقابل را کوچک، بیارزش یا حتی ننگین و خیانتبار جلوه میدهند. او هشدار داد که چنین رویکردی در نهایت ایران را در تنشی دائمی با قدرتهای جهان نگه داشته است؛ تنشی که به گفته او هزینه بسیار سنگینی برای کشور دارد و بخش بزرگی از ظرفیتهای ایران را مصرف میکند. از همین رو، برهانی تداوم شرایط فعلی را به سود ایران نمیداند.
اسرائیل در امان مانده، اما منطقه هزینه میدهد
برهانی در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به پیامدهای منطقهای درگیری ایران و اسرائیل، گفت یکی از جنبههای نگرانکننده وضعیت فعلی این است که اسرائیل، بهعنوان عامل اصلی تجاوز و جنایات مورد اشاره علیه ایران، خود کمتر از سایر کشورهای منطقه هزینه جنگ و تنش جاری را پرداخت میکند.
او توضیح داد که در شرایط کنونی، تقریباً همه کشورهای منطقه به جز اسرائیل از تنش موجود متضرر میشوند و این وضعیت در نهایت به سود اسرائیل تمام خواهد شد؛ چرا که تضعیف کشورهای منطقه، توان آنها برای ایستادگی یا رقابت با اسرائیل را کاهش میدهد.
این کارشناس مطالعات اسرائیل در عین حال معتقد است تجربه سالهای گذشته نشان داده است که ظرفیت نظامی و امنیتی موجود در ایران برای یک نبرد مستقیم با اسرائیل آمادگی کافی ندارد.
برهانی با اشاره به برتری اطلاعاتی و نظامی اسرائیل گفت این رژیم بر ایران اشراف اطلاعاتی دارد و نیروی هوایی آن میتواند به مناطق مختلف ایران دسترسی پیدا کند. از سوی دیگر، توان دفاعی اسرائیل نیز قابل توجه است و به همین دلیل، به گفته او، خسارات و تلفات واردشده به اسرائیل در نتیجه حملات موشکی و پهپادی با خسارات و تلفات ایران قابل مقایسه نیست. او این وضعیت را نشانه وجود یک عدم توازن میداند که به بازدارندگی و توان دفاعی ایران آسیب زده است؛ عدم توازنی که به اعتقاد او در کوتاهمدت امکان اصلاح آن وجود ندارد.
ایران به میانجیگری کشورهای منطقه اعتماد کند
برهانی راه برونرفت از وضعیت موجود را صرفاً در ادامه تقابل نظامی نمیبیند و معتقد است ایران باید به کشورهای منطقه اجازه دهد برای پایان دادن به بحران، راهی آبرومندانه پیدا کنند.
او در همین زمینه بر ضرورت اعتماد تهران به کشورهای اسلامی منطقه، از جمله ترکیه، قطر و عمان، تأکید کرد و گفت همکاری و همافزایی کشورهای منطقه میتواند مانعی در برابر تجاوزات اسرائیل ایجاد کند. به اعتقاد این استاد دانشگاه، تحولات کنونی نهتنها در مسیر چنین همکاری منطقهای حرکت نمیکند، بلکه در جهت عکس آن پیش میرود. به گفته او، همزمان با ادامه درگیری ایران و اسرائیل، تنش میان ایران و دیگر کشورهای اسلامی منطقه نیز در حال افزایش است و این مسئله چشمانداز تحولات را تیرهتر میکند.
وضعیت فعلی ایران به سود اسرائیل است
برهانی در ادامه تصریح کرد: اسرائیل مایل است ایران منزوی و منفور باقی بماند تا هر اتهامی به آن بچسبد و هر سیاستی علیه آن قابل پذیرش و در نتیجه قابل اجرا باشد. سود اسرائیل در حفظ وضعیت فعلی ایران و انزوای آن در منطقه و غرب است. استراتژیستهای جمهوری اسلامی باید به این نکته کلیدی توجه کنند و با ابتکارات درست ایران را از این دایره زیانباری که در آن گرفتار آمده بیرون بکشند. ایران باید با درک درست بازی موجود از چنگ بازی بازنده ای که اسرائیل بر آن تحمیل کرده خلاص شود. این کار بدون اتخاذ تصمیمات شجاعانه و آگاهانه میسر نیست. یکی از موانع این کار مشکلات داخلی است.
به گفته این استاد دانشگاه،هرگاه ایران بخواهد وارد مسیر درست شود و از دسترس دست خبیث اسرائیل دور شود، عده ای جاهل و نادان در داخل تحریک می شوند تا علیه اصلاح مسیر قیام کنند. نیات بسیاری از این جماعت خیر است اما متاسفانه فاقد درک راهبردی از موضوع هستند و نمی توانند نتیجه فرآیندهای مختلف را به خوبی ببینند و اسیر ظاهربینی می شوند. هدف آنها خدمت به ایران است اما در عمل به تحقق اهداف اسرائیل کمک می کنند. این مشکل چالشی برای اصلاح امور و سرمایهای برای پیشبرد سیاست ایرانی اسرائیل است.
دوحه و مسقط در برابر پروژه تنشافزایی در منطقه
به گفته این استاد دانشگاه تهران، عمان و قطر نقش بسیار مثبتی در میانجی گری میان ایران و آمریکا بازی می کنند. در واقع این دو کشور تلاش دارند سیاستهای خصمانه و خبیثانه اسرائیل در منطقه را، که به دنبال جنگ افروزی و تشدید تنش میان ایران و آمریکاست، خنثی نمایند. هر دو کشور نقش زیادی در تحولات مثبت و مسالمت آمیز میان ایران و آمریکا داشتند اما اسرائیل نیز بیکار ننشسته و پیوسته در صدد خنثی کردن اقدامات سازنده و صلحجویانه این دو کشور است. در واقع الان دو نیروی مهم در خاورمیانه و در جریان تنش میان ایران و آمریکا عمل می کنند. از یک طرف اسرائیل نیرویی مخرب است که تلاش می کند تنش میان ایران و آمریکا را افزایش دهد و در سوی دیگر کشورهای دوست به ویژه عمان و قطر تلاش می کنند تنشها را میان این دو کاهش دهند.
ایران و عربستان زمینههای بسیاری برای همکاری و دوستی دارند
برهانی در ادامه در خصوص «آینده روابط ایران و عربستان و اینکه چه عواملی میتواند مسیر این روابط را به سمت همکاری یا تقابل سوق دهد؟» نیز، گفت: بین ایران و عربستان به دلایل ژئوپولیتیکی و جغرافیای و اقتصادی زمینه های رقابت وجود دارد. این رقابت در خلیج فارس، بازار نفت و زمینه های دیگر وجود داشته و خواهد داشت. اما این به منزله خصومت نیست. قدرتهای بسیاری در جهان هستند که رقابت میان خود را عاقلانه و مصلحت جویانه مدیریت می کنند و از آن سود می برند اما کشیده شدن به سوی خصومت و دشمنی خسارت بار و فاجعه بار است. در کنار این زمینه های رقابت، دو کشور ایران و عربستان زمینه های بسیاری برای همکاری و دوستی و تشریک مساعی دارند. در دوران ملک فیصل روابط ایران و عربستان به روابط سازنده ای تبدیل شده بود اما عمدتا روابط دو کشور درست اداره نشده است و دو کشور نه تنها از این روابط سود نبرده اند بلکه دچار زیان و خسارت شده اند. البته این روابط خصمانه تنها محصول بی سیاستی و نادانی سیاستمداران دو کشور نیست بلکه کشورهایی که از این خصومت سود می برند به ویژه اسرائیل حتما در این فرآیند نقش دارند.
دیدگاه تان را بنویسید