سونامی ورشکستگی در صنعت گردشگری:
تحریم هوایی چه بلایی بر سر آژانسهای مسافرتی میآورد؟
تحریمهای تازه آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، صنعت گردشگری را در گوشه رینگ قرار داده و زنجیرهای از فعالان این صنعت - از آژانسهای مسافرتی و هتلها تا راهنمایان تور، مسافران و تجار، زنجیرهای - با افزایش هزینهها، لغو سفرها و محدودیتهای روزافزون به چالش کشیده شدهاند.
به گزارش اقتصاد24، دایره محاصره هوایی ایران هر روز تنگتر میشود و در تازهترین اقدام، امارات هم برای اجرای تحریمهای هوایی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف کرده است. ویدیویی نیز در شبکههای اجتماعی از درون یک هواپیمای شرکت ایرانی وارش که از تهران به دوشنبهی تاجیکستان پریده بود، منتشر شده که خلبان پرواز به مسافران میگویند، چون ترکمستان حریم هواییاش را بهروی پروازهای ایرانی بسته، از لب مرز به تهران برمیگردند. در همین بین، اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، به شبکه فاکسنیوز گفته که «احتمالاً بیش از ۸۰ یا ۹۰ درصد پروازهای خارجی ایران متوقف شده است. مطمئن نیستم نمایندگان ایران در سازمان ملل چگونه قرار است به کشورشان بازگردند.»
موضوع برای اقتصاد ایران، اما فراتر از این حرفها است. حرمتالله رفیعی، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران در اردیبهشت امسال در اظهارنظری صریح زنگ خطر در صنعت گردشگری را به صدا درآورده و با اشاره به جنگ ۴۰ روزه برآورد کرده بود که نزدیک به ۲۵ هزار میلیارد تومان به این صنعت خسارت زده است. به گفته او ۵ هزار میلیارد تومان از این خسارت مستقیماً بر دوش آژانسهای هواپیمایی بار شده بود. احتمالا برخی تصور میکردند که این اعداد سنگین، نقطه اوج بحران است، اما با رسیدن به پاییز و آغاز اجرای دور تازه تحریمهای ایالات متحده آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، معلوم شده که آن زمان تنها نوک کوه یخ را دیده بودیم. تحریمهایی که با افزودن ۲۷ شرکت هواپیمایی به فهرست سیاه خزانهداری آمریکا و تهدید فرودگاهها و شرکتهای سوخترسانی خارجی به جریمههای ثانویه همراه شد، این بار فقط موتور هواپیماها را در آسمان خاموش نکرده؛ بلکه شریان حیاتی زنجیرهای اقتصادی با ۱.۷ میلیون شاغل مستقیم و غیرمستقیم را نشانه رفته است.
مستقیمترین و شدیدترین ضربه این شوک هوانوردی، به بدنه دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری وارد آمده است. بر اساس آمارهای رسمی، حدود ۶ هزار آژانس مسافرتی دارای مجوز در کشور به ثبت رسیدهاند، اما رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی استان تهران در مرداد ۱۴۰۵ فاش ساخت که احتمالاً تنها حدود یکششم آنها همچنان توان فعال ماندن دارند و زیان انباشته این دفاتر از مرز ۲ هزار میلیارد تومان گذشته است. با توقف یا محدودیتهای شدید در پروازهای خارجی به مقاصدی همچون گرجستان، آذربایجان، مسقط، بغداد و بخش قابلتوجهی از خطوط ترکیه، آژانسهای مسافرتی در یک منگنه پیچیده حقوقی و مالی گرفتار شدند.
طبق قوانین تجاری و رویههای صنفی، دفاتر مسافرتی موظفند تمام وجه دریافتشده از مسافران برای پروازهای لغوشده را بلافاصله مسترد کنند. این در حالی است که وجوه مذکور پیشتر برای خرید بلیت به حساب شرکتهای هواپیمایی یا کارگزاران خارجی واریز شده و بازگشت آن در پیچ محدودیتهای اداری، بانکی و صرافی ناممکن شده است. در همین حال، هزینههای ثابت جاری مانند اجارهبهای سنگین دفاتر تجاری در کلانشهرها، حق بیمه کارفرما و مالیات، صورتحسابهایی هستند که سر ماه باید پرداخت شوند. با مسدود شدن درآمد سفرهای خارجی و لغو تورها، بسیاری از دفاتر خدمات مسافرتی که سهم عمده درآمدشان از محل پروازهای بینالمللی تأمین میشد، به ناگهان با درآمد نزدیک به صفر مواجه شدند. این ناپایداری مالی، آنها را ناچار کرده است تا میان دو گزینه سخت دست به انتخاب بزنند؛ یا تعدیل فوری نیروی انسانی متخصص و کوچکسازی دفاتر، یا تعطیلی کامل و پایین کشیدن کرکرهها.
گردشگری یک صنعت تک بعدی نیست، بلکه زنجیرهای متصل از خدمات متعدد است. وقتی پروازهای بینالمللی محدود میشوند، کل این زنجیره دچار اختلال سنگین میشود. بنا بر آمارهای کلان اقتصادی، صنعت گردشگری و حملونقل هوایی در ایران بستری برای اشتغال حدود ۱.۷ میلیون نفر در بخشهای مختلف است. این جمعیت شامل کارمندان آژانسها، پرسنل هتلها و اقامتگاهها، راهنمایان تور (تورلیدرها)، رانندگان حملونقل مسافری، کارکنان رستورانها، مراکز تفریحی و حتی فعالان صنایعدستی است. با افت شدید مسافران ورودی و لغو تورهای خروجی، ضربه اولیه به سرعت به بخش هتلداری و اقامتگاهی منتقل شده است. گزارشهای میدانی از استانهای مختلف نشان میدهد که ضریب اشغال هتلها و اقامتگاههای بومگردی به شکل بیسابقهای سقوط کرده و ریزش سنگین درآمد، هتلداران را در پرداخت حقوق پرسنل و هزینههای نگهداری تاسیسات با چالش جدی مواجه ساخته است.
دیدگاه تان را بنویسید