«امیرحسن کاکایی» با هشدار افزایش تنشهای ارزی و اجتماعی درپی واردات خودروهای لوکس:
الیگارشها بانک مرکزی را مجبور به پذیرش ارز بدون منشأ کردند
رامتین موثق
در روزهای اخیر، مشکلات تخصیص ارز به کالاهای اساسی نظیر غذا و دارو، محل انتقاد مردم و برخی کارشناسان بوده است و در همین حال، وزارت صمت برای تسهیل واردات خودرو، شرایط ارزی ویژهای درنظر گرفته است.
واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج با ارز بازار آزاد، در شرایط عادی صورت نمیگیرد. اکنون همه میدانیم که تمام صنایع داخل با چالش کمبود ارز مواجه هستند و تولیدکنندگان نسبت به تداوم تولید خود، نگرانیهایی دارند. همچنین همه میدانیم که حتی حوزه دارو هم با چالش کمبود ارز مواجه است. لازم به توجه است که دولت هم به بهانه نبود منابع و ارز برای واردات سوخت، بنزین را گران کرد. در این حالت باید پرسید آیا تمام حوزهها با هم درگیر چالش کمبود ارز هستند یا خیر؟
ماده ۹۲ ضوابط اجرایی بودجه، واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج را «بدون انتقال ارز»، از محل ارز در اختیار متقاضی و مهمتر از همه، «بدون نیاز به شناسایی منشأ ارز» مجاز کرده است. البته این تخصیص ارز 100 درصد از منابع ارزی بانک مرکزی، و خزانه کشور نخواهد بود اما این موضوع هم بدین معنی نیست که این شیوه تخصیص ارز، تقاضایی در بازار ایجاد نمیکند. در روزهایی که بازار ارز هم در تلاطم است و تقاضا از عرضه فزونی گرفته و تعادل بازار را برهم زده است، این موضوع از اهمیت دوچندان برخوردار میشود.
«توسعه ایرانی» در گفتوگو با امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو و استاد دانشگاه، به موضوع تخصیص ارز برای واردات خودرو پرداخته است.
آیا تمام حوزهها ارز ندارند؟
تحلیلگر صنعت خودرو معتقد است واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور، در کلیت امر، پیچیده است و باید چندین مسئله را در ارتباط با هم بررسی کرد.امیرحسن کاکایی گفت: برای مثال اگر یک ایرانی خارج از کشور یک خودروی 100 هزار دلاری وارد کند و در ادامه، بخواهد در ایران زندگی کند، این واردات به موضوع نامطلوبی تبدیل نمیشود چرا که ارز آن از جیب دیگر ایرانیان پرداخت نشده و حتی در این حالت، ارز هم وارد کشور شده است. در ضمن لازم به یادآوری است که این قانون از زمان قبل از انقلاب هم برقرار بوده است و ایرانیان مقیم خارج میتوانستند خودروی خود را وارد ایران کنند.
او با اشاره به چالشهای این شکل از واردات، عنوان کرد: اما اکنون این روند واردات در شرایط عادی صورت نمیگیرد. همه میدانیم که تمام صنایع داخل با چالش کمبود ارز مواجه هستند و تولیدکنندگان نسبت به تداوم تولید خود، نگرانیهایی دارند. همچنین همه میدانیم که حتی حوزه دارو هم با چالش کمبود ارز مواجه است و این کمبود منابع ارزی دیگر یک موضوع پنهان نیست. لازم به توجه است که دولت هم به بهانه نبود منابع و ارز برای واردات سوخت، بنزین را گران کرد. در این حالت باید پرسید آیا تمام حوزهها با هم درگیر چالش کمبود ارز هستند یا خیر؟
این استاد دانشگاه بیان کرد: حدود 15 سال است که آمریکا ما را به بدترین نحو ممکن تحریم کرده است و به صورت خاص، این تحریمها در 9 سال اخیر بسیار شدیدتر شدهاند و به همین بهانه است که ارز بسیاری از صادرات نفتی، پتروشیمی و فولادی ما به خزانه کشور بازنمیگردد. پس یکی از دلایلی که اکنون کشور با مشکل کمبود ارز مواجه شده، همین بازنگشتن ارز حاصل از صادرات است و اگر این ارز به کشور بازمیگشت، قیمت دلار نباید چنین تلاطمهایی را تجربه میکرد.
کدام ایرانیها به کشور بازگشتند؟
کاکایی با عنوان کردن رابطه میان واردات خودرو و قیمت ارز در داخل کشور، مطرح کرد: اکنون اعلام شده است که 70 میلیارد دلار پول در خارج از کشور موجود است و به همین دلیل، واردات خودرو در این موقعیت جنگی، بسیار راحت شده است.
او ادامه داد: اکنون خودروهای اقتصادی هم وارد کشور نمیشوند بلکه خودروهای بسیار گرانقیمت وارد میشوند و باید پرسید اکنون کدام ایرانی حاضر است که در شرایط جنگی، یک خودروی 100 هزار دلاری وارد کشور کند؟ افراد معمولا در شرایط جنگی، از کشور خارج میشوند و برای مثال، سرمایهداران ایرانی در همین حالا هم سرمایه خود را از کشور خارج و در ترکیه، خانه خریداری میکنند. باید پرسید که چه کسانی اکنون حاضرند خودرو وارد کنند؟ آیا تمام این افراد میخواهند به کشور بازگردند و در ایران زندگی کنند؟
واردات ظاهری ارز
کاکایی همچنین اظهار داشت: اکنون در بازار برخی شهرهای ما مانند تبریز، مردم خرید و فروش خودرو را به واسطه دلار انجام میدهند.او درباره این روند و تبعات آن، توضیح داد: در این روند، برخی از افراد خودرو را وارد کشور میکنند تا پس از فروش دلاری آن، دوباره سرمایه و ارز خود را از ایران خارج کنند. برای مثال یک واردکننده، خودروی 10 هزار دلاری وارد کشور میکند و این خودرو با احتساب تعرفه و سود، معادل ۲۲ هزار دلار به فروش میرود. فروشنده خودرو میخواهد این ۲۲ هزار را از کشور خارج کند. پس در مجموع ۱۲ هزار دلار از کشور خارج میشود.به گفته این استاد دانشگاه، در ظاهر امر 10 هزار دلار وارد کشور شده است اما در نهایت امر، 12 هزار دلار ارز از کشور خارج میشود.
بانک مرکزی کوتاه آمد!
کاکایی بیان کرد: همچنین باید مشخص شود که این 22 هزار دلار از کجا تامین شده است؟ این ارز دقیقا از خود بازار آزاد تهیه میشود بنابراین باعث افزایش تقاضا در بازار آزاد میشود و نتیجه این امر، همین وضعیت افتضاحی است که قیمت دلار را به 230 هزارتومان رسانده است.او خاطرنشان کرد که در ظاهر امر، بانک مرکزی ارزی برای واردات خودرو تخصیص نمیدهد اما این روند به این معنی نیست که به بازار آزاد هم فشار تقاضا وارد نمیشود.این تحلیلگر صنعت خودرو عنوان کرد: بانک مرکزی در 8 سال گذشته مقابل این روند مقاومت کرده بود اما اکنون مقاومت این نهاد هم شکسته شده است. الیگارشها و بسیاری از دلالانی که از این وضعیت سود میبرند، بانک مرکزی را مجبور به پذیرش ارز بدون منشأ کردند.
تحلیلگر و کارشناس صنعت خودرو: اکنون خودروی 100 میلیارد تومان وارد کشور شده است و حتی شنیدهام خودروی ۵۰۰ هزار دلاری هم در راه است؛ خودرویی که در خارج از کشور هم تنها میلیونرها و میلیاردرها سوار میشوند! در نتیجه این روند، تنش اجتماعی افزایش مییابد. بنابراین در این واردات، نه تنها فشار ارزی بیشتر میشود بلکه بر تنشهای اجتماعی نیز افزوده میشود
کاکایی درباره دیگر تبعات واردات خودرو بدون تعیین منشا ارز، افزود: در نتیجه این روند، به واردکننده اجازه داده میشود تا ارز خود را از بازار آزاد تهیه کند که به معنای فشار مجدد بر بازار آزاد است. مشکل در جایی پررنگ میشود که بدانیم این اجازه به واردکننده اعطا شده است اما تولیدکنندگان از داشتن چنین حقی محروم هستند.به اعتقاد او، در نتیجه این روند، همزمان به بازار ارز و تولیدکننده فشار توامان وارد شده است. اینجاست که دخیل نبودن بانک مرکزی در این روند، تنها ظاهری و صوری است چرا که آسیب آن مستقیما متوجه تولیدکنندگان میشود.
نمایش الیگارشها مقابل مردم
این استاد دانشگاه به لوکس بودن خودروهای وارداتی اشاره کرد و گفت: اکنون خودروی 100 میلیارد تومان وارد کشور شده است و حتی شنیدهام خودروی ۵۰۰ هزار دلاری هم در راه است؛ خودرویی که در خارج از کشور هم تنها میلیونرها و میلیاردرها سوار میشوند! کاکایی تصریح کرد: در نتیجه این روند، تنش اجتماعی افزایش مییابد. بنابراین در این واردات، نه تنها فشار ارزی بیشتر میشود بلکه بر تنشهای اجتماعی نیز افزوده میشود.او ادامه داد: برای مشاهده این موضوع لازم نیست خیابان نیاوران را رصد کنیم؛ در همین خیابان مطهری و بهشتی هم خودروهای لوکس صفر کیلومتر بسیاری به چشم میخورند. اکنون یک نمایش ثروت و قدرت توسط الیگارشیها مقابل دیدگان مردم عادی صورت میگیرد، آن هم در شرایط جنگی!
به اوج رسیدن مشکل با لوازم یدکی
این تحلیلگر حوزه خودرو درباره دیگر مشکلات این نحوه از واردات خودرو، عنوان کرد: این خودروها به مرور زمان با مشکل تامین لوازم یدکی هم مواجه خواهند شد و آن زمانست که مشکلات به اوج خود خواهند رسید.کاکایی درباره مشکلات این روند، توضیح داد: حداقل تا 10 سال دیگر برای تامین قطعات یدکی این خودروها به واردات وابسته هستیم و فروشندگان نیز این لوازم را با قیمتی چند برابر به مصرفکنندگان خواهند فروخت. بازار لوازم یدکی بازار پرسودی است که اصلا حسابوکتابی هم در آن وجود ندارد و خریداران مجبورند قطعات موردنیاز را به هر قیمتی، تهیه کنند.او در جمعبندی سخنان خود، اظهار داشت: در جمعبندی آخر باید بگویم که در ظاهر امر بانک مرکزی ارزی به این واردات تخصیص نداده است اما مشکلات این شیوه از واردات در نهایت بر سر تولیدکنندگان آوار میشود. تولیدکننده هم در این شرایط توقع دارد که مانند واردکننده در استفاده از ارز بازار آزاد، مختار باشد. از طرف دیگر اگر به تولیدکنندگان هم اجازه استفاده از ارز بازار آزاد را بدهیم، قیمت ارز بازار آزاد بیش از این افزایش مییابد.
امیرحسن کاکایی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: در ظاهر امر بانک مرکزی ارزی به واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج تخصیص نداده است اما مشکلات این شیوه از واردات در نهایت بر سر تولیدکنندگان آوار میشود. تولیدکننده هم در این شرایط توقع دارد که مانند واردکننده در استفاده از ارز بازار آزاد، مختار باشد. از طرف دیگر اگر به تولیدکنندگان هم اجازه استفاده از ارز بازار آزاد را بدهیم، قیمت ارز بازار آزاد بیش از این افزایش مییابد
این کارشناس صنعت خودرو سرانجام، خاطرنشان کرد: مجموع این مشکلات برای کشور بسیار نگرانکننده است چرا که برخی از افراد میخواهند با چالش کمبود ارز به تولید ضربه بزنند و از طرف دیگر هم تنشهای اجتماعی را افزایش دهند.
دیدگاه تان را بنویسید