افت ۳۵ درصدی صادرات کل ایران به ترکیه

در حالی که صادرات ایران به ترکیه در بهار ۱۴۰۵ رشد قابل‌توجهی داشته و حتی در خرداد بیش از دو برابر شده، صادرات کل کالاها و خدمات کشور در همین فصل ۳۵.۷ درصد کاهش یافته است. آیا توسعه تجارت با همسایگان، بدون احیای ارتباط با سایر بازارهای خارجی و مسیرهای تجاری، می‌تواند موتور صادرات ایران را دوباره روشن کند؟

به گزارش اکوایران، توسعه تجارت با کشورهای همسایه یکی از محورهایی است که در ماه‌های اخیر در سیاست تجاری دولت بر آن تأکید شده است. مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، نیز در اظهارات اخیر خود بر تنوع‌بخشی به شرکای تجاری، توسعه تجارت منطقه‌ای و افزایش صادرات غیرنفتی تأکید کرده است.

با این حال، بررسی تازه‌ترین آمار رشد اقتصادی مرکز آمار نشان می‌دهد صادرات کالاها و خدمات ایران در بهار ۱۴۰۵ با افت ۳۵.۷ درصدی مواجه شده است. در واقع، این متغیر پس از تجربه رشد منفی ۸.۸ درصدی در بهار ۱۴۰۴، در تابستان و پاییز همان سال به ترتیب ۴ و ۸.۹ درصد رشد کرده بود، اما در زمستان دوباره به محدوده منفی برگشت و رشد منفی ۱۳.۵ درصدی ثبت کرد. در بهار امسال نیز این افت به ۳۵.۷ درصد رسیده است. اما در همین دوره، یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری منطقه‌ای ایران، یعنی ترکیه، رفتار متفاوتی از خود نشان داده است. بر اساس داده‌های تجارت خارجی ترکیه، صادرات ایران به این کشور در هر سه ماه بهار ۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش یافته است؛ به‌طوری که رشد نقطه‌به‌نقطه صادرات ایران به ترکیه در فروردین ۴۳ درصد، در اردیبهشت ۵۵ درصد و در خرداد ۱۱۰ درصد بوده است. این روند در تیرماه نیز ادامه پیدا کرده و صادرات ایران به ترکیه ۸۲ درصد بیشتر از ماه مشابه سال قبل شده است. به بیان دیگر، در شرایطی که صادرات کل کالاها و خدمات ایران در بهار با یکی از شدیدترین افت‌های سال‌های اخیر مواجه شده، صادرات به ترکیه نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه در یکی از ماه‌ها بیش از دو برابر شده است.

ایران در مارس ۲۰۲۵ با ترکیه ۸ میلیون دلار کسری داشت، اما در مارس ۲۰۲۶ به ۱۰۳ میلیون دلار مازاد رسید. در آوریل نیز تراز از ۳ میلیون دلار مازاد در سال گذشته به ۶۳ میلیون دلار مازاد در سال جاری افزایش یافت. در ماه مه، کسری ۹۵ میلیون دلاری سال گذشته تقریباً به صفر رسید. حتی در دو ماه بعد نیز رشد صادرات ایران به ترکیه بسیار بالا بوده است. در ژوئن، صادرات ۱۱۰ درصد بیشتر شده و در ژوئیه نیز رشد ۸۲ درصدی ثبت کرده است. با این حال، رشد واردات از ترکیه در همین دو ماه به ترتیب ۴۹ و ۶۱ درصد بوده و در نتیجه تراز تجاری دوباره به کسری ۴۱ و ۲۶ میلیون دلاری رسیده است.