«مهراد عباد» در گفتوگو با «توسعه ایرانی» درخصوص تبعات تأسی ترکیه و دیگر کشورها از کمپین تحریمی آمریکا:
معدود شبکههای مبادلات پولی هم مسدود میشوند
رامتین موثق
تحریمهای جدید آمریکا، که به کمپین «روز دی اقتصاد» معروفند، در حال اجراست و هر روز تبعات آن بیشتر بر اقتصاد ایران تحمیل میشود.
در آخرین اخبار، دومین بانک بزرگ روسیه به دلیل ارتباط با ایران، و نقشآفرینی در دور زدن تحریمها، خود تحریم شد. وزارت خزانهداری آمریکا روز دوشنبه 23 شهریور اعلام کرد که دفتر کنترل داراییهای خارجی این وزارتخانه، بانک «ویتیبی» را به دلیل مشارکت در سازوکارهای مالی مرتبط با ایران در فهرست تحریمها قرار داده است. از سوی دیگر، ترکیه مجوز شعبه بانک ملت در استانبول را لغو کرد و برای محاصره هوایی ایران به کمپین آمریکا پیوست. گفتنی است که از سال 1397 و با تشدید تحریمها، ترکیه مانند امارات نقش واسطهای برای ایران بازی میکرد و در دور زدن تحریمها نقش داشت اما اکنون ترکیه هم از آمریکا تبعیت میکند.
«توسعه ایرانی» در گفتوگو با یک فعال و کارشناس اقتصادی، به تشریح تبعات تحریمهای بانکی ایران پرداخته است.
واکاوی دقیق راههای دور زدن تحریم
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از فشارهای تحریمی بر شبکه بانکی ایران، اظهار کرد: باید توجه داشت که در دور جدید تحریمهای آمریکا، عملا یک واکاوی دقیق از تبعات تحریمهای سالیان گذشته بر ایران، صورت گرفته است.
مهراد عباد افزود: در این واکاوی، راههای ایران برای دور زدن تحریمها، پیگیری و شناسایی شده است و اکنون دقیقا بر همین ارتباطات ایران، که برای دور زدن تحریمها استفاده میشده است، دست گذاشتهاند. البته این تحریمها محدود به شبکه بانکی نمانده و هر روز اخباری درباره تشدید این تحریمها میشنویم. برای مثال کشورها در حال کم کردن ارتباطات و حملونقل هوایی خود با ایران هستند و حتی برخی کشورها ارتباطات و حملونقل ریلی خود را نیز کم کردهاند.
او مطرح کرد: در نهایت باید صبر کرد تا مشخص شود کشورها تا کجا میخواهند از این کمپین جدید تحریمی تبعیت کنند. احتمالا مانند ادوار گذشته برخی کشورها تبعیت خواهند کرد و برخی دیگر چندان تمایلی به تبعیت نشان نمیدهند. برای مثال چین ابراز کرده است که از تحریمهای جدید پیروی نمیکند.
مسدود شدن بخش عمدهای از معدود راههای ارتباطی
این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این سوال که «آیا تحریمهای جدید میتوانند شبکه مویرگی ایران در مبادلات بانکی جهانی را به طور کامل فلج کنند؟»، اظهار داشت: البته هیچگاه نمیتوان از مسدود شدن کامل این راهها سخن گفت اما در نهایت جلوی بخش عمدهای از معدود راههای باقیمانده گرفته میشود.
عباد توضیح داد: بخش زیادی از تجارت خارجی و نقلوانتقالات پولی ما از طریق صرافیهای امارات و ترکیه انجام میشد. اکنون امارات رفتار سختگیرانهای با صرافان ایرانی دارد و اجرای قوانین تحریمی جدید را با جدیت پیگیری میکند؛ بنابراین به احتمال زیاد دیگر کمتر بتوانیم از این ابزارها استفاده کنیم.
او ادامه داد: البته راههای ایران به نقلوانتقال از طریق صرافان محدود نمانده بود. تحریمهای جدید تمرکز بیشتری بر صرافیها و بانکها دارد اما ایرانیها در این سالیان تحریمی، از انواع و اقسام روشهای نقلوانتقال پول بهره میبردند. برای مثال استفاده از رمزارزها شاید یکی از راحتترین راهها بوده است اما آمریکا بر این موضوع نیز دست گذاشته و جلوی برخی از صرافیهای رمزارز هم گرفته شده است.
به اعتقاد این فعال اقتصادی، تحریمهای جدید آمریکا بسیار کارشناسی شده هستند و میتوانند بسیاری از راههای ایران برای دور زدن تحریمها را مسدود کنند.
استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای دور زدن تحریمها
عباد با پیشنهاد درباره راهکارهای جایگزین در صورت تداوم تحریمها، تاکید کرد: بهترین راهکار این است که تحریمها رفع شوند اما اگر مجبور به ادامه شرایط با تداوم تحریمها باشیم، میتوانیم از ظرفیتهای بخش خصوصی استفاده کنیم.
به نظر میرسد این روزها پلمب نه ابزار صنفی برای تعطیلکردن محل متخلف که به ابزاری برای تنظیم رفتار اجتماعی، فرهنگی و حتی ارتباطات تبدیل شده است
او عنوان کرد: در دوران گذشته دولت از تراستیها استفاده میکرد بدینصورت که برخی افراد در خارج از بدنه دولت گمارده شده بودند تا نفت ایران را بفروشند. از این طریق تحریمها را دور میزدیم اما این روش، فساد بزرگی ایجاد کرد که در یک سال اخیر، خبرساز شده است.
این عضو اتاق بازرگانی راهکار پیشنهادی خود را تشریح کرد: یک راهکار این است که بخش خصوصی بخشی از تجارت کشور را برعهده بگیرد چرا که مشمول بسیاری از تحریمهای آمریکا نمیشود و آمریکا تنها در صورتی میتواند بخش خصوصی را تحریم کند که تکتک هزاران شرکت خصوصی را به لیست تحریمی اضافه کند!
عباد افزود: بخش خصوصی با تجارت کوچک خود رد کمتری برجای میگذارد و حتی تجارت کشور هم شفافتر میشود. برای مثال دولت اگر تجارت نفت را برعهده شرکتهای خصوصی فعال در زمینه نقلوانتقال معیانات گازی میگذاشت، تجارت ما بسیار شفافتر میشد و حتی این شرکتها مالیات این فعالیت را به دولت میپرداختند اما اکنون صادرات بسیاری از مشتقات نفتی توسط بخش خصوصی ممنوع است.
او به نمونه تجارت نفت با چین اشاره کرد و گفت: در سالهای گذشته، دولت چین به صورت مستقیم با ایران مراوداتی نداشته است و به نوعی ایران نفت خود را به شرکتها و پالایشگاههای کوچک در چین میفروخت. چین هم از همین راه تحریمهای آمریکا را دور زد و حتی اگر آمریکا هم این شرکتها را تحریم میکرد، تنها یک شرکت کوچک تحریم شده بود و به راحتی میتوانستیم شرکت کوچک دیگری را تاسیس و جایگزین کنیم.
این تحلیلگر اقتصادی ابراز امیدواری کرد که در نهایت تحریمهای ایران لغو شوند چرا که هزاران تحریم در این سالها به ایران تحمیل شده است.
ترکیه به منافع خود فکر میکند
عباد در ادامه، در این باره که «ترکیه در گذشته، مانند امارات، در تحریمها نقش واسطهای برای ایران بازی میکرده است اما در این مقطع، از تحریمهای هوایی و بانکی تبعیت کرده و حتی اظهار داشته است که پول گاز ایران را تنها با تهاتر دارویی و غذایی پس میدهد»، گفت: تمام کشورها منافع داخلی خود و کسب سود را اصل قرار میدهند و بنابراین در موقعیتهای مختلف، تصمیمات متفاوتی میگیرند.
او توضیح داد: میزان تجارت ترکیه با اروپا و آمریکا بسیار بیشتر است و تمایلی ندارد تا سهم بازار خود را از دست بدهد و ازاینرو «کجدار و مریز» با ایران رفتار میکند.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ادامه داد: در گذشته، کشورهای همسایه سعی کردند که روحیه همسایگی خود را حفظ کنند و حتی امارات و ترکیه از بسیاری از تحریمها چشمپوشی کردند اما هرچه شرایط سختتر و جدیت آمریکا هم در برخورد با ایران بیشتر میشود، رفتار همسایگان هم تحتتاثیر قرار میگیرد زیرا تبعات جریمههای آمریکا بسیار زیاد است و کشورها ترجیح میدهند که گرفتار تبعات این امر نشوند.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی: هر روز شاهد اخبار جدیدی هستیم؛ کشورهایی که پیش از این با آنها ارتباط بهتری داشتیم، تغییر رفتار میدهند و امکانات ایران برای تجارت و نقلوانتقالات پولی تنگتر و تنگتر میشود. برای مثال امارات و ترکیه در دورههای قبلی از بسیاری از تحریمهای ایران چشمپوشی میکردند اما هرچه شرایط سختتر و جدیت آمریکا در برخورد با ایران بیشتر میشود، رفتار آنها هم تحتتاثیر قرار میگیرد و ترجیح میدهند گرفتار تبعات جریمههای آمریکا نشوند
او تصریح کرد: هر روز شاهد اخبار جدیدی هستیم؛ کشورهایی که پیش از این با آنها ارتباط بهتری داشتیم، تغییر رفتار میدهند و امکانات ایران برای تجارت و نقلوانتقالات پولی تنگتر و تنگتر میشود.
تبعات تحریمهای جدید بر اقتصاد کلان
عباد تاکید کرد: شرایط اقتصادی ما اصلا مطلوب نیست. هرچه تحریمها پیچیدهتر میشوند، ارتباطات تجاری ما نیز تنگتر میشود و همین موضوع شرایط را بدتر میکند و در حوزههای اقتصاد کلان و معیشت مردم، تبعات منفی بیشتری برجای میگذارد.
به گفته او، دیپلماسی خارجی ما باید به سمتی برود که در نهایت، یک تجارت خارجی عادی با دنیا داشته باشیم و تمام روابط ما با کشورهای جهان، عادیسازی شود و هرچه زودتر از شرایط «نه جنگ و نه صلح»، گذر کنیم.
این عضو اتاق بازرگانی درباره سختتر شدن شرایط اقتصادی به واسطه تحریمها، بیان کرد: همینطور با سرعت فزاینده به سمت ابرتورم در حال حرکت هستیم و مردم از لحاظ معیشتی در شرایط سختتری قرار میگیرند. برای مثال، یک حقوق پایه حدود 25 میلیون تومان است و یک پیتزا به صورت متوسط، 1 میلیون تومان قیمت دارد. این بدین معناست که یک کارمند با حقوق پایه تنها میتواند 25 عدد پیتزا بخرد؛ یعنی 5 روز از ماه را نمیتواند غذا بخورد و حقوق او کفاف دیگر هزینههای مسکن، آموزش، درمان و غیره را نمیدهد.
مهراد عباد در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: تحریمهای جدید تمرکز بیشتری بر صرافیها و بانکها دارد. ایرانیها در سالهای تحریم، از انواع و اقسام روشهای نقلوانتقال پول مثل استفاده از رمزارزها بهره میبرده اما آمریکا بر این موضوع نیز دست گذاشته و جلوی برخی از صرافیهای رمزارز هم گرفته شده است. تحریمهای جدید آمریکا بسیار کارشناسی شده هستند و میتوانند بسیاری از راههای ایران برای دور زدن تحریمها را مسدود کنند
عباد در پایان خاطرنشان کرد: شرایط بسیار پیچیده شده و انواع و اقسام تحریمها شرایط را برای ایران سختتر کرده است. دولت باید این موضوع را درنظر بگیرد و از اعمال تحریمهای جدید جلوگیری کند چراکه ظرفیت تحریمهای جدید را نداریم.
دیدگاه تان را بنویسید