صورت حساب سنگین ناترازی به حساب صنایع نوشته شد

ناترازی برق در تابستان ۱۴۰۵ بار دیگر صنایع را در صف نخست محدودیت‌های انرژی قرار داد. در حالی که نیاز واقعی صنایع بزرگ در مقطعی حدود ۷ هزار مگاوات اعلام شد، فعالان صنعتی همزمان با خاموشی‌ها با افزایش هزینه تأمین برق و احداث نیروگاه‌های خودتأمین 

مواجه شدند.

به گزارش اقتصاد24، تابستان ۱۴۰۵ ناترازی برق هزینه سنگینی را بر دوش صنایع کشور گذاشت. اگرچه دولت در پاسخ به پیگیری‌ها فعالان اقتصادی، برنامه‌ریزی جدیدی را برای تعدیل سهمیه‌بندی برق صنایع اجرا کرد. بر اساس این تمهیدات، میزان قطعی برق در شهرک‌های صنعتی از دو روز کامل در هفته به یک روز تقلیل یافت و تلاش شد با راهکار‌هایی نظیر جابه‌جایی شیفت‌های کاری به ساعات پایانی شب و روز‌های تعطیل، از توقف خطوط تولید جلوگیری شود. اما بررسی‌های میدانی و گزارش‌ها نشان می‌دهد که این دست اصلاحات مقطعی نتوانسته‌اند ابعاد واقعی ناترازی تولید و مصرف را پوشش دهند. قطعی‌های غیربرنامه‌ریزی‌شده و افت ولتاژ شدید در هفته‌های پایانی فصل گرم همچنان ادامه داشت و خروجی عملکرد صنایع متأثر از بحران انرژی باقی ماند.

آمار‌های ثبت‌شده از اوج بار تابستان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد ناترازی شبکه برق کشور در مقاطعی به محدوده ۱۳ هزار تا ۱۸ هزار و ۷۰۰ مگاوات رسید. در ساعات اوج مصرف، تقاضای برق کشور به حدود ۷۹ هزار مگاوات نزدیک شد. این درحالیست که مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران گفت: هرچند ظرفیت اسمی شبکه برق کشور به بیش از ۱۰۵ هزار مگاوات رسیده، اما بیشترین تولید واقعی برق در اوج تابستان امسال، ۶۸ هزار مگاوات بوده است. در چنین شرایطی، صنایع بزرگ و انرژی‌بر از نخستین بخش‌هایی بودند که برای مدیریت مصرف تحت محدودیت قرار گرفتند. سعید شجاعی معاون برنامه‌ریزی وزارت صمت با اشاره به وضعیت تأمین برق صنایع انرژی‌بر در خردادماه گفت: مجموع نیاز برق صنایع انرژی‌بر حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ مگاوات است که با توجه به کاهش فعالیت برخی واحدها، نیاز واقعی این بخش به حدود ۷ هزار مگاوات رسیده است. که نشان دهنده ۴۰ درصد نیاز واقعی است.

ساختار تأمین برق صنایع نیز نشان می‌دهد اتکای اصلی همچنان به شبکه سراسری بوده است. بر اساس آمار خردادماه، از حدود ۷ هزار مگاوات برق موردنیاز صنایع انرژی‌بر، ۵۳ درصد از شبکه سراسری، ۱۵ درصد از تابلوی برق سبز و آزاد و ۱۱ درصد از محل خودتأمینی صنایع تأمین شد و ۱۰ درصد نیز با عدم تأمین قطعی مواجه بود. این آمار و ارقام در واقع نشان دهنده هزینه‌ای هستند که صنایع برای مدیریت ناترازی برق پرداخته‌اند. هزینه‌ای که تنها به ساعت‌های تعطیلی کارخانه‌ها محدود نمانده و به کاهش تولید، افزایش هزینه‌های عملیاتی و در برخی موارد آسیب به تجهیزات تولید منجر شد.

مسئله اصلی، اما تنها خسارت یک تابستان نیست. تداوم محدودیت انرژی در فصل‌های مختلف، به تدریج الگوی فعالیت صنایع را نیز تغییر داده است. به‌گونه‌ای که عملاً با پدیده‌ای تحت عنوان «صنعت فصلی» سخن گفته می‌شود. صنایع در تابستان با محدودیت برق و در زمستان با کمبود گاز مواجه‌اند. به این ترتیب، کارخانه‌ای که در تابستان ممکن است دو تا سه ماه با محدودیت برق دست‌وپنجه نرم کند، در زمستان نیز با محدودیت سه تا چهارماهه گاز روبه‌رو می‌شود. نتیجه این وضعیت، کاهش ظرفیت عملیاتی کارخانه‌ها و فاصله گرفتن تولید واقعی از ظرفیت اسمی است که در برخی برآورد‌ها ظرفیت عملیاتی صنایع به حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد ظرفیت اسمی رسیده است. 

کاهش نسبی دمای هوا در روز‌های پایانی شهریور و اجرای برخی برنامه‌های جدید برای کاهش خاموشی صنایع، از شدت فشار بر شبکه برق کاسته است، اما صورت‌حساب تابستان ۱۴۰۵ همچنان روی دوش اقتصاد کشور سنگینی می‌کند. ناترازی برق در کوتاه‌مدت با انتقال بار از یک بخش به بخش دیگر مدیریت شده، اما بخش تولید هزینه این مدیریت را با کاهش ساعات فعالیت، افت تولید، افزایش هزینه تأمین انرژی و کاهش درآمد صادراتی پرداخته است.