احتمال ازسرگیری درگیری را باید جدی‌تر از توافق دانست

یک کارشناس مسائل بین‌الملل، با اشاره به تداوم اختلافات ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز، محاصره دریایی و شروط هسته‌ای، گفت: تا زمانی که نشانه‌های عینی از کاهش تنش و پیشرفت ملموس در مذاکرات دیده نشود، نباید سناریوی بازگشت به جنگ را بعید دانست.

احسان موحدیان در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، در پاسخ به این سوال که  یوری اوشاکوف، دستیار پوتین، پس از گفت‌وگوی تلفنی پوتین و ترامپ اعلام کرده که مسکو از ادامه گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا با مشارکت قطر حمایت می‌کند. با توجه به اینکه روسیه هم‌زمان در حال مذاکره با واشنگتن درباره مسائل اقتصادی و انرژی است، چه تضمینی وجود دارد که پرونده ایران به ابزاری برای چانه‌زنی مسکو با آمریکا تبدیل نشود؟ گفت:   روسیه در حالی از تداوم گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجی‌گری قطر حمایت می‌کند که همزمان خود در حال مذاکره با واشنگتن بر سر مسائل اقتصادی و انرژی است. این همزمانی، نگرانی‌ای جدی درباره احتمال استفاده ابزاری مسکو از پرونده ایران به‌عنوان برگ برنده در چانه‌زنی با آمریکا ایجاد می‌کند.

یک حادثه کوچک در تنگه هرمز می‌تواند به درگیری تمام‌عیار منجر شود

وی در پاسخ به این سوال که  با وجود انتقال پیام‌های تهران از سوی مسکو و ادامه میانجی‌گری قطر، اختلاف‌ها بر سر تنگه هرمز، محاصره دریایی و شروط هسته‌ای همچنان حل نشده است. از نظر شما، چه نشانه‌های عملی می‌تواند مشخص کند که طرفین به توافق نزدیک شده‌اند یا صرفاً در حال خریدن زمان برای بازسازی توان نظامی و افزایش فشار بر یکدیگر هستند؟ آیا باید احتمال ازسرگیری درگیری را جدی‌تر از احتمال توافق در نظر گرفت، گفت: با وجود انتقال پیام‌های تهران از سوی مسکو و ادامه میانجی‌گری قطر، اختلاف‌ها بر سر تنگه هرمز، محاصره دریایی و شروط هسته‌ای همچنان حل‌نشده باقی مانده است. یکی از نشانه‌های عملی نزدیک شدن به توافق، کاهش تنش‌های میدانی مانند توقف حملات به شناورهای تجاری در تنگه هرمز و کاهش محاصره دریایی است. نشانه دیگر، پیشرفت در مذاکرات فنی میان کارشناسان دو طرف بر سر جزئیات لغو تحریم‌ها و نحوه راستی‌آزمایی از تعهدات هسته‌ای خواهد بود. همچنین، اگر طرفین به توافقی در مورد بازه زمانی مشخص برای اجرای تعهدات دست پیدا کنند، می‌توان آن را نشانه‌ای از جدیت در مسیر 

توافق دانست.

این کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: در مقابل، اگر مذاکرات در سطح کلیات باقی بماند و هیچ اقدام عملیاتی در زمینه کاهش محاصره یا توقف شهرک‌سازی‌ها در مناطق حساس مشاهده نشود، احتمالاً طرفین در حال خریدن زمان هستند. برخی تحلیل‌گران معتقدند که تهران از روند گفت‌وگوها برای بهبود وضعیت اقتصادی و بازسازی توان نظامی خود استفاده می‌کند و واشنگتن نیز از این زمان برای افزایش فشار و آماده‌سازی گزینه‌های نظامی بهره می‌برد. ارزیابی غالب در محافل امنیتی ایران نیز بر این فرض استوار است که امریکا با حسن نیت برخورد نکرده و صرفاً در پی خرید زمان است. نتانیاهو که شانس کمتری برای ادامه نخست وزیری دارد با به راه انداختن جنگ به دنبال تعویق انتخابات پارلمانی و ترامپ با اقدامی مشابه به دنبال ضربه ای به ایران برای اعلام پیروزی و موفقیت در انتخابات است.

موحدیان گفت: با توجه به شرایط فعلی، احتمال ازسرگیری درگیری را باید جدی‌تر از احتمال توافق در نظر گرفت. منابع خبری از بررسی گزینه‌های نظامی گسترده توسط تیم امنیت ملی ترامپ خبر می‌دهند و همزمان مقامات ایرانی نیز از احتمال بیشتر درگیری نسبت به دستیابی به توافق سخن گفته‌اند. تجربه نشان داده است که در چنین فضایی، یک حادثه کوچک در تنگه هرمز یا یک حمله محدود می‌تواند به سرعت به یک درگیری تمام‌عیار تبدیل شود. بنابراین، تا زمانی که نشانه‌های عینی از کاهش تنش و پیشرفت ملموس در مذاکرات دیده نشود، سناریوی بازگشت به جنگ را نباید بعید دانست.