امیدواریم، اما نه چندان

رئیس‌جمهور هم‌زمان با روز جهانی کارگر اعلام کرد که دستور جمع‌آوری و حذف شرکت‌های پیمانکاری را صادر کرده است. با این حال باید گفت سال‌هاست که رؤسای جمهور مختلف در مقاطع حساس، وعده‌های شیرینی به کارگران می‌دهند که در میدان عمل، سرابی بیش نبوده است.

برای حذف شرکت‌های پیمانکاری تامین نیروی انسانی و رها شدن نیروهای کار از این «برده‌داری نوین» که حتی خود نمایندگان مجلس و دولتی‌ها نیز به آن اذعان دارند، جسارت بالایی لازم است

«مهران ربانی» از فعالان صنفی کارگران ارکان ثالث نفت و گاز در گفت‌وگو با ایلنا در ارزیابی میزان واقعی بودن وعده اخیر رئیس‌جمهور برای حذف شرکت‌های پیمانکاری و چگونگی عملی شدن آن، با اشاره به تجربیات سالیان گذشته اظهار کرد: در دولت پیشین نیز مرحوم رئیسی هم در ایام تبلیغات انتخاباتی و هم پس از آن، اعلام کرد که شرکت‌های پیمانکاری باید حذف شوند. وی حتی تا پیش از فوت نیز یکی دو بار دیگر این مسأله را مطرح کرده و دستور آن را صادر کرد اما متأسفانه مشکل اصلی، مدیران ارشد، اعم از وزرا و سایر مسئولانی هستند که در این زمینه کارشکنی می‌کنند.

وی افزود: البته به وعده‌ای که پزشکیان داده خوش‌بین و امیدواریم اما از طرف دیگر نسبت به برخی از مدیران واقعاً دید مثبتی نداریم چراکه صحبت‌هایی را مطرح می‌کنند که نشان از ساز مخالف دارد. به عنوان نمونه «انصاری» معاون حقوقی رئیس‌جمهور صراحتاً مخالفت خود را با این موضوع عنوان کرده است. خب اگر روال به این شکل باشد، پذیرفتنی نیست چراکه اگر رئیس‌جمهور تصمیمی می‌گیرد، آن صحبت باید برای کل مجموعه دولت حجت باشد و ماجرا خاتمه یابد.

مرحوم رئیسی، هم در ایام انتخابات و هم پس از آن، اعلام کرد که شرکت‌های پیمانکاری باید حذف شوند اما مشکل اصلی، مدیران ارشد، اعم از وزرا و سایر مسئولانی هستند که در این زمینه کارشکنی می‌کنند

ربانی با تأکید بر بدعهدی‌های پیاپی تصریح کرد: مسئولان معمولاً در زمان جنگ یا در ایام انتخابات، مواردی از این دست را مطرح می‌کنند و بعد متأسفانه فراموش می‌شود. ما به قدری بدعهدی دیده‌ایم و این قبیل صحبت‌ها را شنیده‌ایم که واقعیت امر این است که تا اتفاقی در عمل رخ ندهد، این وعده‌ها برای ما باورپذیر نخواهد بود.

مرز باریک واسطه‌گری دستمزد 

یا پیمانکاری تخصصی

این فعال صنفی کارگران ارکان ثالث درباره نحوه حضور شرکت‌ها در دستگاه‌های اجرایی و لزوم تفکیک آنها توضیح داد: ما هیچ‌گاه نگفته‌ایم که همه شرکت‌های پیمانکاری باید حذف شوند. در همان توئیت، رئیس جمهور هم گفته که دستور داده‌ام شرکت‌های پیمانکاری جمع‌آوری شوند اما قطعاً مقصود وی، صرفاً شرکت‌های پیمانکاری تأمین نیرو است. همه می‌دانیم که شرکت‌های پیمانکاری در تمام دنیا حضور دارند و ما نیز می‌گوییم در کشور ما هم فعالیت داشته باشند اما در حوزه‌های عمرانی، شرکت‌های دانش‌بنیان و پروژه‌های عمده کشور. صحبت و اعتراض ما دقیقاً بر سر «واسطه‌گری دستمزد» است.

وی گفت: شرکت‌های تامین نیرو صرفاً نقش واسطه را ایفا می‌کنند. همین شرکت‌ها می‌توانند فردا اگر نیروها تبدیل وضعیت شدند، وارد بخش‌های عمرانی شوند یا به شرکت‌های دانش‌بنیان تغییر ماهیت دهند و از این طریق برای خود سودآوری و منفعت داشته باشند. این شرکت‌ها چندین دهه است که در این ساختار حضور دارند. البته در دهه 90 و در برهه کوتاهی، تبدیل وضعیت صورت گرفت اما در تمام این چند دهه، این واسطه‌ها حضور داشته، منتفع شده‌اند و پول‌های بی‌زحمتی به جیب آنها رفته است. اکنون که کشور به خاطر مسائلی نظیر جنگ آسیب‌دیده است، می‌توانند در بخش‌های عمرانی کمک کنند.

ربانی با مقایسه رویکرد دولت‌ها در قبال این مسأله بیان کرد: احمدی‌نژاد در مقطعی جسارت داشت و این کار را در قالب مصوبه هیأت وزیران انجام داد. این‌گونه نبود که مانند دولت رئیسی، رئیس‌جمهور بگوید شرکت‌ها حذف شوند اما شخصی مانند «لطیفی» 180درجه برخلاف صحبت رئیس دولت عمل کند یا مثلاً «پزشکیان» بگوید شرکت‌ها حذف شوند و «انصاری» بیاید و صراحتاً مخالفت کند. برای رخ دادن این اتفاق و رها شدن نیروهای کار از این «برده‌داری نوین» که حتی خود نمایندگان مجلس و دولتی‌ها نیز به آن اذعان دارند، جسارت بالایی لازم است. امیدواریم این وعده محقق شود اما با توجه به نفراتی که اکنون در دولت حضور دارند، تا زمانی‌که به مرحله اجرا نرسد، آن را به چشم همان صحبت‌های تبلیغاتی ایام انتخابات می‌بینیم.

مطالبه‌گری هفت‌ساله؛ از تجمعات مسالمت‌آمیز تا پلتفرم‌های مجازی

این فعال کارگری در پاسخ به این پرسش که آیا بهتر نیست کارگران به جای امیدواری صرف به این وعده‌ها، مطالبه‌گری اصولی و قانونی خود را پیش ببرند، با تأکید بر سوابق پیگیری‌های کارگران شرکتی و ارکان ثالث گفت: هفت سال است که به صورت جدی دنبال این موضوع هستیم. نامه‌ای در اختیار دارم که نشان می‌دهد دفتر ریاست جمهوری در دوران رئیسی، به لطیفی در سازمان امور استخدامی نامه زده و هشدار داده که این کارگران مقابل پردیس حکومتی تجمع برگزار می‌کنند و عواقب آن با شماست. بارها رفته‌ایم و به صورت کاملاً مسالمت‌آمیز فریادمان را بلند کرده‌ایم. در زمان بررسی مصوبات، جلوی شورای نگهبان تجمع کردیم و پنج شش بار مقابل نهاد ریاست جمهوری در دولت‌های مختلف و سه بار نیز مقابل مجلس تجمع مسالمت‌آمیز داشته‌ایم که فیلم تمام آنها موجود است.

وی افزود: تمام شیوه‌های قانونی مطالبه‌گری را به‌کار بسته‌ایم؛ از برگزاری تجمعات گرفته تا کارهای مطبوعاتی و رسانه‌ای و راه‌اندازی پویش‌های مختلف اعم از پویش‌های پیامکی، ایمیلی و ثبت درخواست در پلتفرم‌های کارزار. یعنی هر روشی از مطالبه‌گری که تصور کنید را انجام داده‌ایم و می‌دهیم.

ربانی اظهار کرد: همواره اصول مشخصی داشته‌ایم. اصل اول ما این بوده که اگر مطالبه‌گری و تجمعی می‌کنیم، شرایط کشور را در نظر بگیریم تا مبادا همکاران که ما را به عنوان نمایندگانشان قبول دارند، خاری به پایشان برود و آسیبی ببینند. در آخرین تجمعی که برگزار کردیم، دقیقاً بیش از هزار نفر حضور پیدا کردند که فیلم آن نیز موجود است. هزار نفر کارگر با رویکردی کاملاً حرفه‌ای آمدند، تجمع کردند و بدون اینکه هیچ اتفاق یا برخوردی صورت بگیرد، برنامه پایان یافت. همه ما مطالبه‌گر هستیم اما حرفمان همواره این بوده که خدای نکرده فضا به جاهایی که نباید، کشیده نشود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: قاطعانه از دولت درخواست می‌کنیم  هرچه سریع‌تر مانع از تداوم فعالیت این شرکت‌های واسطه‌ای شود و امیدواری ایجاد شده را در عمل محقق کند. اگر این شرکت‌ها پابرجا بمانند، با توجه به شرایط بسیار سخت معیشتی که همه مردم و به‌ویژه ما کارگران با آن درگیر هستیم، فضا ناخواسته به سمتی خواهد رفت که پیامدهای مطلوبی نخواهد داشت.