کنشگری مشهود استارمر علیه ترامپ در منطقه

رامین پرتو:

پس از اعلام آتش‌بس میان ایالات متحده و ایران و طرح مذاکرات در اسلام‌آباد با محوریت پایان دادن به جنگ واشنگتن – تهران که اسرائیل هم یکی از اضلاع این منازعه به حساب می‌آید، به یکباره شاهد یکسری از تحرکات دیپلماتیک از سوی کشورهای اروپایی هستیم که بخشی از آن صرفاً به عنوان یک موضع‌گیری مطرح می‌شود و قسمت دیگری از آن اجرایی شده است. به عنوان مثال فریدریش مرتس، صدر اعظم آلمان از تماس تلفنی خود با رئیس‌جمهور آمریکا و برنامه برلین برای گفت‌وگو با ایران خبر داد و تأکید کرد که آلمان «منافع اساسی» در رسیدن به یک راه‌حل دیپلماتیک برای بحران خاورمیانه دارد. در ادامه این روند حتی مقامات فرانسه هم صریحا اعلام کردند که به دنبال تشدید کنشگری خود برای آرام‌سازی وضعیت خاورمیانه خصوصاً باز کردن مجدد تنگه هرمز هستند که در این راستا رایزنی‌ها با مقامات شش کشور حاشیه خلیج فارس به شدت ادامه دارد.

اما در این میان انگلیس اولین کشور عضو ناتو به حساب می‌آید که به صورت کامل وارد عرصه شده و حالا با یک مانور دیپلماتیک به دنبال آن است تا بتواند به هر ترتیب که شده منافع منطقه‌ای و ملی خود را (اعم از سیاسی، اقتصادی و امنیتی) از مجادله کنونی در خاورمیانه کسب کند؛ چراکه این کشور با وجود جدایی از اتحادیه اروپا همچنان عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) است و بدون شک همه می‌دانند که لندن در معادلات خاورمیانه به صورت مستقیم (اما پشت پرده) حضور دارد و برای خود منافع راهبردی ترسیم کرده که حاضر نیست به هیچ وجه به آنها خلل وارد شود.

استارمر در حاشیه خلیج‌فارس

موضوع بسیار مهم این است که دقیقاً چند ساعت پس از اعلام آتش‌بس میان ایران و آمریکا، دفتر کی‌یر استارمر، نخست‌وزیری انگلیس طی بیانیه‌ای که نسخه‌ای از آن در تارنمای دولت این کشور منتشر شد، اعلام کرد که وی با دستور رایزنی برای حمایت و تثبیت توافق آتش‌بس اخیر میان ایران و ایالات متحده راهی خاورمیانه شده است تا در این سفر با رهبران کشورهای منطقه دیدار کند و درباره تلاش‌های دیپلماتیک برای تثبیت آتش‌بس گفت‌وگو کند.

همچنین گفته شده بود که استارمر در دیدار با شرکای منطقه‌ای، بر حمایت دولت خود از کاهش تنش و ضرورت تبدیل آتش‌بس به یک توافق بلندمدت تأکید خواهد کرد؛ چراکه او پیش از سفر طی بیانیه‌ای، توافق آتش‌بس را فرصتی برای کاهش تنش‌ها توصیف و تبدیل این وضعیت به یک توافق پایدار را خواستار شد. در این راستا و دقیقاً همزمان با ورود استارمر به عربستان سعودی، سارا جونز، معاون وزیر کشور انگلیس اعلام کرد که لندن می‌خواهد هر کاری که می‌توانیم انجام دهد تا این روند به یک راه‌حل پایدار در خصوص تنگه هرمز و البته یک آتش‌بس دائمی و توافق منجر شود.

با تمام این تفاسیر استارمر شامگاه پنجشنبه با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی در جده دیدار و از توافق آتش‌بس استقبال کرده است. بر اساس بیانیه منتشر شده از سوی لندن، نخست‌وزیر انگلیس در این دیدار تأکید کرد که اکنون باید تمرکز اصلی بر حفظ آتش‌بس و تبدیل آن به صلحی پایدار قرار گیرد. در این بیانیه آمده است که دو طرف همچنین درباره ضرورت ادامه تلاش‌ها برای بازگشایی تنگه هرمز گفت‌وگو کردند و استارمر اقدامات جاری لندن برای هماهنگ کردن شرکا با هدف توافق بر سر گام‌های عملی لازم برای ایجاد اطمینان در کشتیرانی و عبور کشتی‌ها از این مسیر راهبردی را تشریح کرد.

نخست‌وزیر انگلیس پس از این دیدار راهی دوحه شد و در قطر با محمد بن عبدالرحمان آل ثانی، وزیر خارجه و نخست وزیر قطر دیدار کرد. بر اساس گزارش الجزیره، وزیر خارجه قطر بر اهمیت آتش‌بس بین ایران و آمریکا برای مهار تنش و همچنین بر اهمیت تضمین امنیت گذرگاه‌های دریایی و کشتیرانی تاکید کرد. وزارت خارجه قطر هم در صفحه مجازی ایکس با اشاره به این دیدار نوشت که «در این دیدار، آخرین تحولات منطقه‌ای با توجه به اعلام آتش‌بس بین ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران بررسی شد، علاوه بر این، روابط همکاری بین دو کشور و راه‌های حمایت و توسعه آنها، به ویژه در زمینه‌های دفاعی و اقتصادی، مورد بحث قرار گرفت».

به موازات این روند نخست‌وزیر انگلیس دیروز (جمعه) با ولیعهد و پادشاه بحرین در کاخ الصخیر دیدار کرد و بر اساس گزارش بی.بی.سی، استارمر در این سفر با سلمان بن حمد آل خلیفه، ولیعهد و نخست‌وزیر بحرین، و حمد بن عیسی آل خلیفه، پادشاه بحرین گفتگوهایی انجام داد. پس از آن، نخست‌وزیر انگلیس در امارات متحده عربی نیز با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس دولت این کشور ملاقات کرد و دو طرف وضعیت فعلی خاورمیانه و ابعاد جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران را بررسی کردند.

تقابل با ترامپ؟

آنچه به نوعی شاید بتوان آن را ستون فقرات سفر استارمر به منطقه دانست، جنگی است ترامپ آن را به منطقه تحمیل کرده که بدون شک آثار آن را باید در معضلات اقتصادی و امنیتی این مخاصمه گسترده دانست. استارمر در دوحه، در گفت‌وگو با پادکست «تاکینگ پالیتیکس» شبکه آی‌تی‌وی با اشاره به جهش بهای نفت در بازارهای جهانی در پی جنگ در خاورمیانه، اذعان کرد که از اقدامات دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا کلافه شده است!

او با لحنی کم‌سابقه تصریح کرده که از این وضعیت «خسته» شده است که خانوارها و بنگاه‌های اقتصادی در انگلیس، بار دیگر نوسان و افزایش قبوض انرژی را به ‌دلیل تحولات بیرونی و تصمیم‌های رهبران خارجی تحمل کنند. او در این اظهارات، نام ترامپ را در کنار ولادیمیر پوتین مطرح کرد اما تمرکز اصلی سخنانش بر این بود که مردم انگلیس نباید هزینه تکانه‌های ناشی از بحران‌های بین‌المللی را بپردازند. استارمر در ادامه، جنگ و بی‌ثباتی در منطقه را عامل فشار تازه بر بازار انرژی توصیف کرد و گفت وابستگی به بازارهای بین‌المللی باعث شده است که زندگی روزمره مردم و هزینه فعالیت کسب‌وکارها در انگلیس، با هر تنش ژئوپلیتیکی دچار نوسان شود. وی با استفاده از همین فضا، بار دیگر از سیاست دولتش برای شتاب‌بخشیدن به گذار انرژی و توسعه منابع تجدیدپذیر دفاع کرد و مدعی شد که تنها راه دستیابی به «استقلال انرژی» کاستن از این وابستگی است.

در این راستا اگر یک روز به عقب بازگردیم می‌بینیم که دونالد ترامپ هم به صورت مستقیم اقدام به تمسخر استارمر و لندن کرده است. در این راستا روزنامه گاردین روز گذشته (جمعه) در گزارش خود نوشت که به نظر می‌رسد ترامپ پس از آنکه استارمر در حمایت از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران خودداری کرده، در جدیدترین اظهارات خود، او را با نویل چمبرلین مقایسه کرده است؛ چراکه نویل چمبرلین، نخست‌وزیر محافظه کار انگلیس بود که بیشتر به خاطر سیاست مماشات با آلمان نازی و واگذاری بخش‌هایی از چکسلواکی سابق به برلین در زمان رهبری آدولف هیتلر طی توافقنامه مونیخ در سال ۱۹۳۸ شناخته می‌شود. ترامپ پیش از این در کاخ سفید و در حالی‌که به مجسمه وینستون چرچیل، نخست‌وزیر پیشین انگلیس در زمان جنگ جهانی دوم اشاره می‌کرد، با لحنی تمسخرآمیز گفته بود که «استارمر چرچیل نیست!».

بر این اساس مطرح شدن علنی انتقادها از سوی نخست‌وزیر انگلیس و رئیس جمهور ایالات متحده علیه یکدیگر نشان از یک شکاف مشهود در قبال وضعیت فعلی خاورمیانه و حاشیه خلیج فارس دارد.

سوتیتر1: استارمر در دیدار با بن‌سلمان درخصوص ضرورت ادامه تلاش‌ها برای بازگشایی تنگه هرمز گفت‌وگو و اقدامات جاری لندن برای هماهنگ کردن شرکا درراستای ایجاد اطمینان در کشتیرانی از این مسیر راهبردی را تشریح کرد

سوتیتر2: استارمر در گفت‌وگو با پادکست «تاکینگ پالیتیکس» شبکه آی‌تی‌وی با اشاره به جهش بهای نفت در بازارهای جهانی در پی جنگ خاورمیانه، اذعان کرد که از اقدامات رئیس‌جمهور آمریکا کلافه شده است!