تقابل پلکانی از مجرای تحدید نفتی هاوانا

رامین پرتو

پس از حمله ایالات متحده به ونزوئلا و ربایش نیکولاس مادورو، رئیس جمهور پیشین این کشور، واشنگتن و در رأس آن تیم سیاسی- امنیتی دونالد ترامپ، به صورت مشخص کوبا را تهدید اصلی منافع خود در آمریکای لاتین اعلام کردند و در این راستا صراحتاً برخورد همه‌جانبه با این کشور را در دستور کار خود قرار دادند. نکته بسیار مهم این است که ترامپ حتی پس از سقوط مادورو، کلمبیا و دیگر کشورهای سوسیالیستی که همسایه ونزوئلا تلقی می‌شوند را به نوعی وارد همسویی با خود کرد و حتی خبر آمد که رئیس جمهور کلمبیا قرار است به دیدار وی در کاخ سفید برود. 

این روند به جایی رسید که حتی دلسی رودریگرز، معاون پیشین مادورو و رئیس جمهور موقت فعلی ونزوئلا هم علیرغم اظهارنظرهایی که علیه ایالات متحده داشت، مجبور شد تا با ترامپ وارد مذاکره و گفت‌وگوی تلفنی شود که در نهایت باعث شد تا به یک توافق نسبی در حوزه صادرات نفت برسند. این دو نمونه به خوبی نشان می‌دهد که نه تنها ونزوئلا و بلکه همسایگان این کشور مانند کلمبیا هم خطر منبعث از رفتارهای یکباره آمریکا را با گوشت و پوست خود درک کرده‌اند و حالا به دنبال آن هستند تا راه فراری برای خود بیابند تا در نهایت به سرنوشت مادورو دچار نشوند. 

تقابل نظامی یا نمایش قدرت؟ 

این مهم به نظر می‌رسد که در مورد کوبا به گونه‌ای دیگر در حال هدایت شدن است و اساساً مقامات هاوانا سعی ندارند تا با ترامپ درباره هیچ موضوعی کنار بیایند و حتی لبه تیز تقابل را به سمت ایالات متحده گرفته و به آن نشان می‌دهند. در این مسیر هفته گذشته شورای دفاع ملی کوبا در پی تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به اقدام علیه این کشور، برنامه‌ها و تدابیر لازم برای «ورود به حالت جنگی» در این کشور آمریکای لاتین را تایید کرد. خبرگزاری ای‌اف‌ای در اینباره گزارش داد که اعلام این موضوع در میانه تنش‌ها با آمریکا پس از حملات واشنگتن به ونزوئلا انجام شده است که منجر به ربایش «نیکولاس مادورو» رئیس‌جمهور ونزوئلا و همسرش «سیلیا فلورس» در ۳ ژانویه شد اما در نهایت رسانه‌های دولتی کوبا گزارش دادند که تدابیر یاد شده که جزئیات آن اعلام نشده، ‌بر اساس پذیرفتن مفهوم جنگ مردمی بوده و این راهبردی است که در دهه ۸۰ میلادی در زمان ریاست‌جمهوری «فیدل کاسترو» در کوبا ترویج شد و مبتنی بر بسیج عمومی مردم کوبا برای مقابله با تجاوز خارجی احتمالی است. 

فارغ از این مساله باید توجه داشت که وضعیت در همین شرایط باقی نماند و شیب تقابل مجدداً صعودی شد؛ چراکه کوبا در بحبوحه تنش‌ با آمریکا در حال برگزاری رزمایش‌های نظامی است که طبق اعلام رئیس‌جمهوری این کشور، در این مقطع زمانی اهمیت قابل توجهی پیدا می‌کنند. در این راستا میگل دیاز کانل، رئیس‌جمهوری کوبا که در همراهی با مقام‌های عالی‌رتبه نظامی، رهبری مجموعه‌ای از رزمایش‌های این کشور را بر عهده داشت، تاکید کرد که این رزمایش‌های نظامی در این برهه از زمان، با توجه به تهاجم سلطه‌جویانه‌ای که توسط دولت ایالات متحده انجام می‌شود، اهمیت قابل توجهی پیدا می‌کنند. دیاز کانل که ریاست شورای دفاع ملی (CDN) را بر عهده دارد، خطاب به نظامیان این کشور تصریح کرد که این سطح از آمادگی که شما در حال توسعه آن هستید برای ما بسیار مهم است، زیرا ما واقعا باید آماده باشیم تا در نهایت غافلگیر نشویم. 

به موازات این روند، کارلوس بیدرا، سفیر کوبا در کلمبیا در اظهاراتی اعلام کرده که هاوانا با شدیدترین تهدیدها از سوی واشنگتن در ۶۷ سال گذشته روبرو است او همچنین اعلام کرده که  واشنگتن در دریای کارائیپ به دزدی دریایی دست می‌زند و مانع ورود نفت به کوبا می‌شود و تلاش می‌کند که هاوانا را تحت محاصره دریایی قرار دهد اما کوبا تسلیم فشارهای آمریکا نخواهد شد، حتی اگر یک قطره نفت به آن نرسد.

کوبا در محاصره ترامپ

اظهارات مقامات ارشد کوبا صراحتاً نشان می‌دهد که این کشور با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کند و اساساً به سمت یک تقابل با ترامپ گام برداشته‌اند که خروجی آن بدون شک نمی‌تواند دستاورد چندانی برای هاوانا داشته باشد و یکی از دلایلی نابرابر بودن این تقابل که می‌تواند علیه کوبا تمام شود، سناریوهای پیچیده‌ای است که ترامپ آنها را روی میز خود گذاشته است. 

در این خصوص نشریه پالتیکو به نقل از سه منبع مطلع گزارش داد که دولت دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در حال بررسی تاکتیک‌های جدید برای تغییر رژیم در کوبا، از جمله از طریق اعمال محاصره کامل بر واردات نفت به این کشور کارائیبی می‌باشد. به گفته دو منبع از این سه منبع که می‌خواستند ناشناس باقی بمانند، این تشدید فشار توسط برخی منتقدان دولت کوبا در داخل دولت پیشنهاد شده و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز از آن حمایت می‌کند. نشریه پالتیکو نوشته است که این منابع گفته‌اند هنوز تصمیمی درباره تصویب این اقدام گرفته نشده است اما ممکن است جزو مجموعه اقدامات احتمالی باشد که به دونالد ترامپ جهت پایان دادن به حکومت کمونیستی کوبا 

ارائه می‌شود. 

به موازات این گزارش، روزنامه آمریکایی وال‌استریت‌ژورنال به نقل از برخی منابع نوشته است که دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در کوبا به دنبال افرادی است که در توافق برای سرنگونی حاکمیت آن تا قبل از پایان سال جاری میلادی، به واشنگتن کمک کنند. به گفته این منابع که با وال‌استریت‌ژورنال گفت‌وگو کرده‌اند، دولت ترامپ مدعی است دولت کوبا به ویژه بعد از اینکه هم‌پیمان خود یعنی «نیکلاس مادورو» رئیس جمهور ونزوئلا را از دست داد، هیچ روزی تا این حد ضعیف نبوده است.

این منابع اظهار کردند که دولت ترامپ به این نتیجه رسیده که شرایط اقتصادی در کوبا به فروپاشی نزدیک شده  و آن‌ها همچنین گفته‌اند که دولت ترامپ معتقد است برکناری مادورو و امتیازدهی‌های بعد از آن از سوی هم‌پیمانان او، الگو و درس خوبی برای کوبا بوده است. همچنین وال‌ استریت‌ژورنال به نقل از منابع یاد شده نوشته است، واشنگتن قصد دارد با توقف تامین نفت، حاکمیت کوبا را تضعیف کند و از سوی دیگر واشنگتن با ۲ چهره تبعیدی کوبا درباره فردی از کابینه این کشور که متمایل به توافق باشد، گفت‌وگو کرده است. 

برآیند این داده‌های سیاسی به خوبی نشام می‌دهد که ایالات متحده به رهبری دونالد ترامپ به دنبال آن است تا بتواند به هر ترتیب که شده کوبا را در محاصره اقتصادی با درون مایه انرژی قرار دهد و در این مسیر از همه تلاش خود استفاده می‌کند تا بدین ترتیب بتواند گلوگاه‌های تغذیه و حیات هاوانا را با دو دست خود بفشارد و شریان تنفسی آنرا به هر طریق قطع کند. 

این در حالیست که در مقابل، کوبا و حزب کمونیست که به عنوان میراث کاستروها در هاوانا شناخته می‌شوند، تلاش می‌کنند تا به هر طریق که شده با تکیه بر میلیتاریسم بومی و چنگ و دندان نشان دادن به واشنگتن خود را از گزند هرگونه تحول خطرناک حفظ کند، اما تجربه ونزوئلا و مادورو نشان داد که این اقدامات راه به جایی نخواهد برد.