ترامپ؛ و تزریق هراس در حوالی یک جزیره

رامین پرتو

موضوع اشغال گرینلند توسط ایالات متحده، پرونده‌ای است که به شرایط کنونی صرفاً بستگی ندارد بلکه در دور اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ (2016 تا 2020) شاهد آن بودیم که وی در اواخر دولت خود بر تصاحب این جزیره استراتژیک تاکید کرد و بارها خواهان آن بود تا بتواند این جزیره را به عنوان بخشی از خاک آمریکا به دنیا معرفی کند اما در آن دوران این پروژه وی محقق نشد و صرفاً جنجال‌های سیاسی، اقتصادی، امنیتی و حتی تنش‌های ژئوپلیتیکی ماحصل آن مانورهای ترامپ و تیم نو محافظه‌کار  وی بود. 

با روی کار آمدن مجدد وی در سال 2024 و شروع به کار تیم جدید محافظه‌کاران در دولت دوم دونالد ترامپ، بسیاری بر این عقیده بودند که احتمالاً پرونده گرینلند دوباره در دستور کار جدید وی و تیم سیاست خارجی و امنیتی وی قرار خواهد گرفت اما موضوع بسیار مهم این است که هیچکس فکر نمی‌کرد بعد از حمله ایالات متحده به ونزوئلا و چند روز پس از آنکه نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور به نیویورک منتقل شد، یکباره و فوری موضع ترامپ درباره گرینلند تا به این اندازه تند و تیز شود. 

ترامپ طی روزهای پس از دستگیری مادورو و انتقال وی به خاک ایالات متحده، بارها و بارها بر تصرف گرینلند توسط ایالات متحده تاکید کرد و این امر را حتی با توسل بر زور علیه این جزیره مُهر تایید زد اما حالا هم به نظر می‌رسد که این روند در حال تند شدن است. او در یک نشست در واشنگتن با تاکید براینکه باید گرینلند را به دست آوریم، مدعی شده که اگر این کار را نکنیم چین و روسیه آن را تصاحب خواهند کرد و ما چنین اجازه‌ای نخواهیم داد. او همچنین اعلام کرد که ما تلاش می‌کنیم گرینلند را به دست آوریم چرا که نمی‌خواهیم چین و روسیه همسایه ما شوند. ترامپ همچنین در بخش دیگری از اظهارات خود با بیان اینکه حمله دیگری به ونزوئلا در راه نیست، گفت «این آمریکا است که تشخیص می‌دهد چه شرکت‌هایی در نفت ونزوئلا فعالیت کنند و درآمدهای نفتی به جیب آمریکا، ونزوئلا و شرکت‌های نفتی خواهد رفت». 

اگرچه دونالد ترامپ به صورت واضح به دنبال تصرف گرینلند به عنوان بخشی از خاک خود است اما گروهی از ژنرال‌های آمریکایی مخالف طرح ترامپ برای تصرف این جزیره متعلق به دانمارک هستند و اشغال آن را را خلاف دموکراسی سیاسی و امنیتی- نظامی می‌دانند

رئیس جمهور آمریکا همچنین در ادامه مدعی شد که ما با هماهنگی دولت موقت ونزوئلا، نفتکشی را که بدون اجازه ما این کشور را ترک کرده بود، توقیف کردیم و خواستار آن هستیم که ونزوئلا بر روی پاهای خود بایستد و اجازه نخواهیم داد که چین و روسیه آن را اشغال کنند. ترامپ همچنین گفت که چین به نفت زیادی نیاز دارد و ما از برقراری روابط تجاری با پکن از طریق خودمان و یا ونزوئلا استقبال می‌کنیم. او همچنین گفت که فکر می‌کنم اوایل ماه فوریه در کاخ سفید میزبان رئیس جمهور کلمبیا باشم.

ونزوئلا، مجرای رسیدن به گرینلند؟

اظهارات ترامپ درباره گرینلند اگرچه تکرار همان سناریوی دور اول ریاست جمهوری وی قلمداد می‌شود اما باید توجه داشت که او اظهارات جدید خود درباره گرینلند را در شرایطی مطرح می‌کند که قبل از آن با توسل به زور ساختار سیاسی ونزوئلا را کاملاً بهم ریخت و حالا سعی دارد تا گرینلند را در این فرآیند برجسته کند. به عبارتی گویاتر، ترامپ با استفاده از تبلیغات رسانه‌ای و سیاسی که از پرونده ونزوئلا در سطح نظام بین‌الملل انجام داده، سعی دارد تا با تزریق ترس بر نقاط مدنظرش مانند گرینلند، کوبا و کلمبیا، منافع حداکثری را کسب کند و آنها را به سمتی پیش ببرد که بتواند به یک خروجی مثبت به نفع خود دست پیدا کند. 

اینکه او دائماً سعی می‌کند از روز اول دولت جدید خود تهدید چین و روسیه در گرینلند و حتی در کانال پاناما را برجسته‌سازی کند، هیچ دلیلی ندارد جز اینکه بگوید همانند پرونده ونزوئلا، باید در این نقاط هم «چین‌زدایی» و «روسیه‌زدایی» شود. او در اظهارات اخیر خود اعلام کرده که هدف از اصرار وی بر تصرف و اشغال گرینلند، دور کردن چین و روسیه از مرزهای ایالات متحده آمریکا است و این دقیقاً همان هدفی بود که در پرونده ونزوئلا مطرح کرد و حالا هم سعی دارد آنرا با الصاق بر وضعیت فعلی گرینلند به یک «تهدید امنیت ملی» تبدیل کند. در این مسیر، ترامپ استدلال کرده است که این کشور برای تضمین امنیت خود در مواجهه با تهدیدات فزاینده از سوی چین و روسیه در قطب شمال باید بزرگترین جزیره جهان یعنی گرینلند را کنترل کند و کاخ‌سفید استفاده از نیروی نظامی برای تصاحب این جزیره را رد نکرده است و در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده هم به گروهی منتخب از قانونگذاران گفته است که قصد دولت در نهایت خرید گرینلند است، نه استفاده از نیروی نظامی علیه این جزیره. این دقیقاً همان بلاتکلیفی سیاسی است که در فضای تحلیلی و رسانه‌ای ایالات متحده بروز و ظهور کرده و مشخص نیست که قرار است این روند از حیث ماهوی در پرونده گرینلند به کدام سمت و سو سوق پیدا کند.

اتحادیه اروپا هشدار داده که اگر آمریکا از ادعاهای خود درباره گرینلند عقب‌نشینی نکند، تحریم‌هایی علیه شرکت‌های آمریکا اعمال خواهد کرد و حالا دولت انگلیس همراه با متحدان اروپایی خود، درباره اعزام نیرو به گرینلند برای تقویت امنیت این جزیره در حال مذاکره است

مخالفان داخلی ترامپ چه می‌گویند؟

در این راستا بسیاری از مقامات سیاسی و نظامی ایالات متحده در داخل خاک این کشور به نحوی با پیشنهاد ترامپ برای اشغال گرینلند مخالف هستند و به صورت علنی این مخالفت خود را بیان کرده‌اند. در این خصوص، روزنامه دیلی‌میل از قول یک منبع دیپلمات نوشته است که گروهی از ژنرال‌های آمریکایی مخالف طرح ترامپ برای تصرف این جزیره متعلق به دانمارک هستند و تصرف گرینلند را خلاف دموکراسی سیاسی و امنیتی- نظامی می‌دانند. 

دیلی‌میل نوشته است که این ژنرال‌های طرح ترامپ را غیرقانونی دانستند و معتقدند طرح ترامپ غیرقانونی است و تلاش دارند تا توجه او را به عملیات نظامی دیگری جلب کنند و مابقی مقامات نظامی آمریکا طرح ترامپ را «دیوانه‌وار» توصیف کردند و حتی روز شنبه احزاب سیاسی در گرینلند با انتشار بیانیه مشترکی اعلام کردند که ما نمی‌خواهیم آمریکایی باشیم. 

اروپا شمشیر را از رو می‌بندد؟ 

یکی از سوال‌هایی که در مورد پرونده گرینلند مطرح می‌شود و هنوز هم پاسخی بدان داده نشده این است که اساساً اتحادیه اروپا چه نگاهی به سخنان و مواضع ایالات متحده و دونالد ترامپ درباره گرینلند دارد و قرار است چه اقدامی انجام دهند؟ در این خصوص روزنامه تلگراف در گزارشی از گفت‌وگوی مقامات انگلیس با همتایان اروپایی درباره طرح استقرار نظامی در این جزیره قطب شمال خبر داده و هدف از این طرح را حفاظت از قطب شمال عنوان کرد که احتمالاً شامل استقرار جنگنده، کشتی و نیروی نظامی برای حمایت از گرینلند از سمت چین و روسیه 

می‌شود. 

همچنین اتحادیه اروپا هشدار داده است اگر آمریکا از ادعاهای خود درباره گرینلند عقب‌نشینی نکند، تحریم‌هایی علیه شرکت‌های آمریکا اعمال خواهد کرد و حالا دولت انگلیس همراه با متحدان اروپایی خود، درباره اعزام نیرو به گرینلند برای تقویت امنیت این جزیره در حال مذاکره است که این می‌تواند یک پرونده تنش‌زا در ابعاد گسترده علیه ایالات متحده و شخص دونالد ترامپ و تیم وی به حساب بیاید. 

این در حالیست که اخیراً کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سخنانی عنوان کرده که «اتحادیه اروپا در مورد واکنش این بلوک سیاسی - اقتصادی در صورت واقعی بودن تهدید ایالات متحده برای تصاحب گرینلند، یک منطقه نیمه خودمختار متعلق به دانمارک بحث و رایزنی کرده است». حال باید دید که این مواضع اروپا تا چه حد می‌تواند علیه ترامپ واقعی و البته 

عملی باشد.