انتخابات ریاست جمهوری کلمبیا زیر سایه موج تازه خشونت

کلمبیایی‌ها دیروز (یکشنبه ۳۱ مه) در دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری رای می‌دهند؛ انتخاباتی که در فضایی به‌شدت قطبی و همراه با تشدید ناامنی و تهدیدها علیه نامزدها برگزار می‌شود؛ در این رقابت، سه چهره از جریان چپ، محافظه‌کار و راست افراطی پیشتازند و با توجه به آرایش آرا، احتمال کشیده شدن نتیجه به دور دوم در ۲۱ ژوئن (۳۱ خرداد) بالا است. 

بیش از ۴۱ میلیون کلمبیایی واجد شرایط رای دادن هستند، اما مشارکت انتخاباتی به نزدیک به نیمی از این جمعیت در نوسان است. انتخابات ریاست جمهوری امروز کلمبیا، سه دیدگاه مختلف را در جایگاه گزینه‌های اصلی قرار داده است؛ جریان چپ، راستِ اوریبیستی (جریان منتسب به آلبارو اوریبه رئیس‌جمهوری سابق کلمبیا) و راست افراطی؛ این در حالی است که جریان میانه از حمایت مردمی کافی برخوردار نیست.

با اینکه در آغاز رقابت برای ریاست‌جمهوری کلمبیا ۱۴ نامزد ثبت‌نام کرده بودند، پس از برخی ائتلاف‌ها و انصراف‌ها، در نهایت ۱۱ فهرست انتخاباتی در صندوق‌های رای با هم رقابت خواهند کرد. سه گزینه بیش از بقیه آرای احتمالی را به خود جذب کرده‌اند و در مجموع دو مسیر پیش روی رای‌دهندگان قرار دارد: تداوم حاکمیت چپ یا چرخش به راست.

براساس قانون اساسی کلمبیا، گوستاوو پترو رئیس‌جمهوری فعلی اجازه ندارد برای انتخاب مجدد نامزد شود. ایوان سپدا از حزب پیمان تاریخی (Pacto Histórico) و به نمایندگی از پترو در انتخابات امروز حضور دارد؛ سپدا ۶۳ ساله، سناتوری است که سه دوره در این سِمت بوده و به‌ دفاع از قربانیان جنایت‌های دولتی در جریان درگیری‌ که دهه‌ها پیش در کلمبیا رخ داده بود، شناخته می‌شود. بر اساس نظرسنجی‌ها، احتمال کسب رای از سوی او حدود ۴۰ درصد است، با این حال هنوز به اندازه‌ای قدرت ندارد که در همان دور نخست پیروز شود، و همین احتمالا تعیین نتیجه را به دور دوم خواهد کشاند.

طبق آخرین نظرسنجی‌ها، نفر دوم جدول آبلاردو دِ لا اِسپرییا (Abelardo de la Espriella) ۴۷ ساله، از جریان راست افراطی است؛ وکیل رسانه‌ای با لقب «ببر» (El Tigre) که خود را نامزدی مستقل معرفی کرده و توانسته به‌عنوان فردی بیرون از سیستم سیاسی جا بیفتد؛ میانگین حمایت از او به حدود ۳۰ درصد می‌رسد. در جایگاه سوم، پالوما والنسیا (Paloma Valencia) ۴۸ ساله، سناتور حزب مرکز دموکراتیک (Centro Democrático) قرار دارد؛ حزبی که توسط آلبارو اوریبه رئیس‌جمهوری پیشین رهبری می‌شود. کارزار او از حمایت بیشتر احزاب سنتی کشور برخوردار است و این پشتیبانی از او به حدود ۲۰ درصد می‌رسد.

در سه انتخابات گذشته، اوریبیسم مهم‌ترین نیروی راست‌گرا بود، اما این بار این هژمونی را دِ لا اِسپرییا با گفتمانی مشابه خاویر میلی، نایب بوکله و دونالد ترامپ روسای جمهوری آرژانتین، السالوادور و آمریکا به چالش کشیده است.

در این کارزار انتخاباتی کلمبیا، نامزدهای مخالف دولت و بخشی از رای‌دهندگان در تلاش بودند تا به هر قیمتی مانع پیروزی سپدا شوند؛ سیاستمداری که او را «وارث» پترو می‌نامند؛ د لا اسپرییا تلاش کرده تا از این نارضایتی عمومی به سود خود بهره‌برداری کند و در نتیجه موفق شده تا کسانی که طبقه سیاسی سنتی حاکم بر کشور را رد می‌کنند، گرد هم آورد. این مخالفت با طبقه سیاسی سنتی حاکم بر کلمبیا، پالوما والنسیا و جریان اوریبیسمی که او آن را نمایندگی می‌کند را نیز شامل می‌شود؛ بنابراین جریان سیاسی راست در انتخابات امروز به صورت چند پاره وارد رقابت می‌شود و آرا و حامیان یکی از این دو نامزد، لزوما در دور دوم قابل انتقال به نامزد دیگر نیستند.

در سوی دیگر طیف‌های سیاسی کلمبیا، رای‌دهندگان حزب چپگرای پیمان تاریخی قرار دارند که از سیاست‌های اجتماعی گوستاوو پترو مانند بازگرداندن زمین‌ها و هدف کاهش شکاف تاریخی میان طبقات ثروتمند و فقیر حمایت می‌کنند و انتظار دارند این مسیر با سپدا ادامه یابد.

پیشنهادها و برنامه‌های او شامل گسترش برنامه‌های اجتماعی دولت فعلی و تلاش برای رسیدن به صلح با گروه‌های مسلح غیرقانونی است تا به درگیری داخلی شش‌دهه‌ای پایان داده شود. در همین حال، جریان میانه سیاسی کشور که سرخیو فاخاردو نماینده آن است، در این رقابت انتخاباتی در حال از دست دادن جایگاه است.

بنابراین، کلمبیا امروز یکشنبه در حالی پای صندوق‌ها می‌رود که دوقطبی شدیدی بر فضا حاکم است؛ دوقطبی‌ که فقط در برگه رای دیده نمی‌شود. این شکاف را می‌توان در خانه‌ها، در مناظره‌های رسانه‌های محلی و در بحث‌هایی که یک روز مانده به انتخابات در شبکه‌های اجتماعی شکل گرفته‌اند، مشاهده کرد.

در میانه این فضای دوقطبی، این کارزار انتخاباتی خشن‌ترین کارزار هشت سال اخیر بوده است؛ نه فقط به ‌دلیل تهدیدهای امنیتی علیه نامزدها، بلکه به‌ دلیل افزایش خشونت در نقاط مختلف این کشور که گروه‌های مسلح غیرقانونی عامل آن بوده‌اند.

پیش از آغاز رسمی کارزار، میگل اوریبه توربای (Miguel Uribe Turbay) سناتور و نامزد اولیه حزب اوریبیستی مرکز دموکراتیک، ترور شد. همچنین در هفته‌های اخیر، والنسیا از همان حزب، دِ لا اِسپرییا از حزب راست افراطی مدافعان میهن (Defensores de la Patria)، و ایوان سپدا از حزب چپ‌گرای پیمان تاریخی، تهدیدهایی را علیه خود گزارش کرده‌اند.