چرا داعش همزمان با موعد خروج آمریکا از عراق فعال شد؟

هر زمان که تاریخ خروج ائتلاف ضد داعش نزدیک می‌شود، فعالیت‌های گروهک‌های داعش بیشتر می‌شود و این نشان‌دهنده ارتباط میان این ۲ موضوع است.

با نزدیک شدن به ۳۰ سپتامبر، تاریخ فرضی پایان مأموریت «ائتلاف» در عراق، هسته‌های سازمان تروریستی داعش به انجام حملات جداگانه بازگشتند که آخرین آن تلاش برای هدف قرار دادن دکل‌های انتقال انرژی در جاده‌ای که شهرهای بیجی و حدیثه در شمال بغداد را به هم متصل می‌کند، بود که با درگیری‌های منطقه با نیروهای عراقی همراه شد.

این تحرکات در حالی صورت می‌گیرد که منابع امنیتی از ثبت فعالیت هسته‌های داعش در مناطق بیابانی و مرزی به ویژه در امتداد مرز عراق و سوریه صحبت می‌کنند.

به نظر نمی‌رسد که این حملات تاکنون نشان‌دهنده بازگشت داعش به الگوی قبلی کنترل خود بر شهرها باشد، به همان اندازه که توانایی تداوم آن را برای عملیات از طریق سلول‌های کوچکی که از فضاهای بیابانی و مناطق ناهموار برای حمله به اهداف خاص استفاده می‌کنند، آشکار می‌کند.

با این حال، زمان وقوع ناآرامی‌ها بعد سیاسی و امنیتی به آن می‌افزاید، به‌ویژه که مصادف است با نزدیک شدن عراق به مرحله جدیدی که در آن - در تئوری - مأموریت «ائتلاف بین‌المللی» به سرکردگی آمریکا که اساس مقابله با این سازمان را پس از سال ۲۰۱۴ تشکیل داد، پایان می‌یابد.

به گفته منابع امنیتی که با الاخبار گفت‌وگو کردند، اطلاعات موجود در اختیار مقامات ذیصلاح حاکی از تحرکات هسته‌های مرتبط با این سازمان در نزدیکی مرزهای عراق و سوریه، با تلاش مستمر برای نفوذ و انتقال افراد بین دو طرف مرز است که نیروهای عراقی را بر آن می‌دارد تا سطح نظارت و شانه زدن در مناطق نرم را افزایش دهند. به گفته این منابع، داعش به دنبال بهره برداری از شکاف‌های امنیتی برای انجام عملیات‌های کم هزینه و پر تاثیر، به ویژه علیه دکل‌های برق، پست‌های بازرسی و تاسیسات حیاتی است. این الگویی است که به آن اجازه می‌دهد بدون نیاز به داشتن نیروی نظامی بزرگ، امنیت و اختلال اقتصادی ایجاد کند.

این در حالی است که دولت عراق قصد خود را برای پایان دادن به مأموریت نظامی «ائتلاف بین‌المللی» طبق جدول زمانی توافق شده اعلام کرده است و پس از آن، روابط به چارچوب همکاری دوجانبه منتقل خواهد شد.

دولت همچنین این روند را به پروژه‌ای برای تجمیع سلاح‌های مقاومت مرتبط کرده است، پروژه‌ای که تحت فشار قابل توجه آمریکا و همراه با تهدید به تحریم عراق در صورت عدم تکمیل این موضوع تهیه شده است.

به نظر می‌رسد که دولت علی الزیدی به ویژه با توجه به امتناع مقاومت از تحویل سلاح‌های خود و عدم اعتماد به جدیت نیروهای آمریکایی در مورد خروج قادر به تحقق وعده‌های خود در مورد این موضوع نخواهد بود. واشنگتن به طور مداوم به تاکتیک‌های ترساندن در مورد ظهور مجدد حملات داعش برای دور زدن مهلت‌های خروج متوسل شده است.

در مقابل، چالش بغداد در حفظ قابلیت‌های شناسایی، اطلاعاتی و هوایی خود پس از پایان مأموریت «ائتلاف» و جلوگیری از تبدیل هرگونه کاستی در این زمینه‌ها به فرصتی برای سوءاستفاده توسط گروه‌های خفته است.

علی الخفاجی، تحلیلگر امنیتی، به الاخبار گفت: «به ویژه با توجه به بی‌ثباتی سیاسی و امنیتی در عراق و منطقه فعالیت مجدد هسته‌های داعش، حتی اگر موقت باشد، همچنان تهدیدی برای امنیت عراق است.»

وی خاطرنشان کرد: «این سازمان در تلاش است تا از این آسیب‌پذیری‌ها سوءاستفاده کند و بنابراین، نیروهای عراقی باید عملیات جستجوی خود را در مناطق بیابانی و ناهموار تشدید کنند و تلاش‌های اطلاعاتی و شناسایی هوایی را، به ویژه با تلاش‌های نفوذ از آن سوی مرز، به ویژه از سمت سوریه، تقویت کنند.»

دولت عراق که مصمم است که ماموریت ائتلاف را طبق جدول زمانی تعیین شده پایان دهد، اکنون و به ویژه به دلیل امتناع برخی از گروه‌های مقاومت از تحویل سلاح‌های خود و تردید آنها نسبت به جدیت آمریکایی‌ها در مورد خروج، با چالش‌های قابل توجهی روبه‌رو است و همزمان نگران این است که از مساله ازسرگیری فعالیت‌های داعش به عنوان بهانه‌ای برای تداوم حضور نیروهای آمریکایی استفاده شود.

در این میان برخی از مقامات عراق تاکید دارند که تحرکات داعش به لطف حضور نیروهای امنیتی و حشد شعبی، تهدید قابل توجهی محسوب نمی‌شود اما برخی دیگر بر لزوم تقویت تلاش‌های اطلاعاتی و نظامی برای مقابله با هرگونه تشدید احتمالی تاکید دارند، این وضعیت نشان‌دهنده تنشی میان نیاز به امنیت و ثبات و فشارهای سیاسی مرتبط با خروج نظامی است.

از سوی دیگر، یک منبع امنیتی در استان الانبار عراق گزارش داد که به دلیل مسائل امنیتی، تدابیر بی‌سابقه‌ای در مورد دکل‌های انتقال برق در صحرای غربی الانبار در پیش گرفته شده است. این تدابیر امنیتی در بحبوحه اقدامات امنیتی مستمر در مناطق غربی استان الانبار که شاهد عملیات‌های مداوم برای تعقیب عناصر داعش است، انجام شد.

این عملیات در حالی است که در آستانه اتمام ماموریت ائتلاف بین‌المللی ضد داعش در عراق در تاریخ ۳۰ سپتامبر جاری، فعالیت‌های گروهک‌های داعش افزایش یافته و سوالاتی را در مورد ارتباط میان این حملات و تاریخ خروج مطرح می‌کند.