چرا اسرائیل در حال بازطراحی 

جبهه اردن است؟

اسرائیل در تازه‌ترین اقدامات خود برای تقویت حضورش در جبهه شرقی، مجموعه‌ای از اقدامات امنیتی و نظامی هم‌زمان را اجرا می‌کند که شامل احداث یک مانع امنیتی، پاکسازی مین‌ها و تقویت استقرار نظامی است و همزمان با آن، حضور غیرنظامی و شهرک‌سازی در مناطق مجاور اردن نیز گسترش می‌یابد. این اقدامات در حالی انجام می‌شود که اسرائیل بر طرح موضوع «جبهه شرقی» به‌عنوان یک منبع تهدید احتمالی، به‌ویژه در ارتباط با قاچاق و نفوذ، تأکید بیشتری دارد.

بر اساس گزارش العربی الجدید، در تازه‌ترین تحولات، اسرائیل طرحی را برای تقویت آنچه «فضای شرقی» می‌نامد، اعلام کرده که احداث حدود ۴۰ نقطه شهرک‌نشینی جدید در امتداد مناطق گسترده مجاور مرز اردن را دربر می‌گیرد. این طرح همزمان با اقداماتی برای تقویت امنیت و حضور غیرنظامی اجرا می‌شود.

همچنین اسرائیل قصد دارد مانع امنیتی را در مسافتی حدود ۵۰۰ کیلومتر احداث کند. این مانع بخشی از یک سامانه چندلایه خواهد بود که تجهیزات نظارتی و حسگرها، رادارها و دوربین‌ها، در کنار موانع مهندسی، جاده‌ها و زیرساخت‌ها را شامل می‌شود. همزمان عملیات پاکسازی مین‌ها در چندین بخش ادامه دارد.

این اقدامات همزمان با تشدید فعالیت‌های شهرک‌سازی در کرانه باختری انجام می‌شود. بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل، طی روزهای اخیر از تخریب ۳۵ ساختمان فلسطینی واقع در مسیرهای دسترسی به شهرک‌های جدید در شمال کرانه باختری خبر داد و این اقدام را به تقویت شهرک‌سازی و حفاظت از شهرک‌ها در این منطقه مرتبط دانست. اگرچه این اقدام ارتباط مستقیمی با مرز اردن ندارد، اما در چارچوب گسترده‌تر گسترش شهرک‌سازی اسرائیل و همزمان با تقویت حضور شهرک‌نشینان در مناطق نزدیک‌تر به جبهه شرقی و دره اردن انجام می‌شود.

این تحرکات با توجه به همزمانی و گستردگی آنها، صرفاً مجموعه‌ای از اقدامات امنیتی جدا از یکدیگر به نظر نمی‌رسد؛ زیرا اسرائیل احداث مانع، استحکامات نظامی، پاکسازی مین‌ها و تقویت حضور غیرنظامی و شهرک‌نشینی را در کنار یکدیگر قرار داده است؛ موضوعی که بار دیگر پرسش گسترده‌تری را درباره ماهیت واقعیتی که اسرائیل درصدد تثبیت آن در امتداد جبهه شرقی خود است و میزان تأثیر آن بر امنیت اردن و منافع راهبردی آن مطرح می‌کند.

این تحولات برای اردن از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است؛ کشوری که مرزهای غربی خود را بخش اساسی از امنیت داخلی‌اش می‌داند. در همین راستا، «جلال العبادی»، تحلیلگر نظامی در گفت‌وگو با «العربی الجدید» گفت اسرائیل به گسترش شهرک‌سازی خود در مناطق مختلف مرزی، از جمله لبنان، کرانه باختری و نوار غزه، ادامه می‌دهد و این اقدام سیاستی نظام‌مند از سوی اسرائیل است. او افزود که کانون‌های شهرک‌نشینی مسلح در مناطق مختلف 

گسترش یافته‌اند.

العبادی همچنین تصریح کرد که افزایش شمار نقاط شهرک‌نشینی در دوره اخیر، به‌ویژه در منطقه مرکزی و شمالی، شامل کانون‌های مسلحی است که افراط‌گرایان در آنها سکونت دارند و برای تقویت نیروهای اشغالگر فعالیت می‌کنند. این افراد به جدیدترین سلاح‌ها مجهز هستند و شباهت زیادی به یگان‌های نظامی دارند. این کانون‌ها به دلیل پراکندگی جغرافیایی خود در مناطق مختلف مرزی می‌توانند یک کمربند امنیتی تشکیل دهند، اما تا این لحظه نمی‌توان آنها را یک کمربند امنیتی یا منطقه حائل کامل توصیف کرد.

او افزود، این کانون‌ها افراط‌گرایان و افرادی را که از خارج می‌آیند جذب می‌کنند و ممکن است موجب آواره شدن ساکنان اصلی مناطق نزدیک به این کانون‌ها شوند. این پروژه‌های شهرک‌سازی از حمایت وزیران افراطی کابینه اسرائیل برخوردار هستند. گزینه‌های نظامی در مرز میان دو طرف در حال حاضر از سوی اردن یا اسرائیل منتفی است و هیچ نشانه‌ای از حرکت هیچ‌یک از دو طرف به سمت رویارویی وجود ندارد. اردن بر راهکار تشکیل دو دولتی در این منطقه پایبند است.

العبادی گفت اردن از مرزهای خود محافظت می‌کند، همواره به راه‌حل‌های دیپلماتیک متوسل می‌شود و در عین حال بر اصول سیاسی خود تأکید دارد. واکنش اردن در شرایط کنونی نمی‌تواند نظامی باشد، اما در صورت وقوع هرگونه تجاوز، این کشور در زمان مناسب واکنش نشان خواهد داد و متحدان خود را در جریان هرگونه تحولات قرار خواهد داد.

او ادامه داد اردن در عرصه دیپلماتیک فعال است و با متحدان، شرکا و سازمان‌های بین‌المللی برای جلوگیری از ادامه سیاست شهرک‌سازی و توسعه‌طلبی اسرائیل، به‌ویژه در مناطق مرزی، تلاش می‌کند.

ایمن الحنیطی، کارشناس اردنی در امور اسرائیل نیز گفت نیروهای امنیتی این رژیم مین‌ها را در امتداد نوار مرزی پاکسازی کرده است. مین‌زدایی به این معناست که اسرائیل با استناد به آنچه «نگرانی از تکرار عملیات ۷ اکتبر» از مرز اردن می‌نامد، درصدد ایجاد یک «مانع انسانی» با اردن است.

الحنیطی گفت بسیاری از تفاهم‌های مرزی در چارچوب بندها و پیوست‌های محرمانه معاهده قرار دارند و اطلاعات دقیق و منتشرشده‌ای درباره تفاهم‌های مرزی، ارقام و فواصل مربوط به این موضوع وجود ندارد.

او توضیح داد که ماهیت این زنجیره انسانی بر ایجاد مزارعی استوار خواهد بود که نیروهای ذخیره مسئولیت آنها را بر عهده خواهند داشت، علاوه بر یگان‌های واکنش سریع که «ایتامار بن‌ گویر»، وزیر امنیت داخلی اسرائیل در حال تشکیل آنهاست.