سران اتحادیه اروپا بدون حضور آمریکا در قبرس گرد هم آمدند؛
چارهجویی برای بحران انرژی و تبعات جنگ ایران
رامین پرتو
کشورهای عضو اتحادیه اروپا از ابتدای حملات اسرائیل و آمریکا علیه و به راه افتادن جنگ در منطقه سعی کردند تا به نوعی خود را در حاشیه این منازعه نگه دارند و وارد متن آن نشوند که البته در این راستا برخورد و تقابل دونالد ترامپ با آنها از ابتدای امر تا به امروز به عنوان سرخط اخبار و تحلیل رسانههای غربی، منطقهای و حتی رسانههای چین و روسیه مورد نظر بوده است.
بسیاری از تحلیلگران بر این عقیدهاند که اساساً اتحادیه اروپا در مورد حمایت از خود و شهروندانش در بحران فعلی، از یک سو با اختلافات زیادی در حوزه نظامی و اقتصادی روبرو است و از سوی دیگر منافع هر کدام در قبال آمریکا تفاوت دارد
این اختلاف دیدگاه و همچنین تقابل میان ایالات متحده و اروپا با محوریت جنگ علیه ایران و تحولات مربوط به تنگه هرمز موجب شده تا اتحادیه اروپا از ادامه این وضعیت و تاثیرات مربوط به آن در حوزه اقتصاد، معیشت و تجارت که بخش اعظمی از آنرا بحران انرژی منبعث از این تقابل به وجود آورده، نگران باشد؛ چراکه اساساً دونالد ترامپ به عنوان رهبر ناتو و همچنین شریک سنتی سیاسی- امنیتی اتحادیه اروپا از ابتدای جنگ علیه ایران دائماً به دنبال آن است تا بتواند اتحایده اروپا را وارد این مجادله کند و در این میان سعی کرده تا به هر ترتیب، اروپاییها را شایسته شراکت با ایالات متحده در قالب ناتو و مسائل دیگر
تجاری - اقتصادی نداند.
هماندیشی برای خروج از بحران
در چنین وضعیتی به نظر میرسد که اتحادیه اروپا به دنبال آن است تا بتواند به هر ترتیب ممکن یک راه مشخص برای خروج از این بحران پیدا کند اما مساله اینجاست که ابعاد بحران پیش آمده برای آنها با محوریت تنگه هرمز و جنگ علیه ایران، بسیار گستردهتر از آن است که بتوانند یک همگرایی مشخص در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا به وجود بیاورند اما این تلاشها همچنان ادامه دارد.
در این خصوص، سران اتحادیه اروپا از پنجشنبه گذشته در شهر نیکوزیا واقع در قبرس گردهم آمدهاند تا بتوانند به تحلیل و بررسی و پیدا کردن یک راهحل مشخص در جهت رفع مشکلات کنونی ناشی از بحران انرژی و تبعات اقتصادی بپردازند. به موازات این نشست دان یورگنسن، کمیسر انرژی اتحادیه اروپا داده که هشدار داد که حتی اگر این بحران همین فردا پایان یابد، قیمتهای انرژی به سطح پیش از جنگ بازنخواهد گشت و اروپا باید خود را برای ماهها و حتی سالهای دشوار آماده کند. این هشدار در آستانه آغاز نشست رهبران کشورهای عضو اتحادیه اروپا در قبرس، بهخوبی نشان میدهد که اروپا دیگر با یک شوک گذرا روبهرو نیست، بلکه با بحرانی فرسایشی دست به گریبان شده که مستقیم به جیب شهروندان و هزینه تولید در این قاره منتقل شده است.
همچنین آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا در دعوتنامه خود خطاب به سران اروپا تصریح کرده بود که آنها باید درباره پاسخ اروپا به تحولات خاورمیانه، سهم این بلوک در کاهش تنش و صلح، آزادی کشتیرانی و نیز آثار قیمت بالای سوختهای فسیلی بر زندگی روزمره شهروندان و شرکتهای اروپایی بحث کنند. به این ترتیب، دستور کار رسمی نشست قبرس نشان میدهد که بحران انرژی و تبعات جنگ علیه ایران به یکی از فوریترین دغدغههای رهبران اروپایی تبدیل شده است.
کمیسیون اروپا نیز با رونمایی از بسته تازه «اتحادیه انرژی» اعتراف کرد که ساختار انرژی اروپا همچنان در برابر شوکهای خارجی آسیبپذیر است. در این سند آمده است که ۵۷ درصد انرژی مصرفی اروپا همچنان از سوختهای فسیلی وارداتی تأمین میشود و اتحادیه اروپا تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۴۰ میلیارد یورو برای واردات این سوختها پرداخت کرده است. کمیسیون اروپا همچنین اعلام کرده که از زمان آغاز جنگ در مارس ۲۰۲۶ و بستهشدن تنگه هرمز، ۲۴ میلیارد یوروی دیگر نیز به هزینه واردات سوخت فسیلی اروپا اضافه شده و آثار این وضعیت دستکم برای چند ماه ادامه خواهد داشت و از حوزه انرژی فراتر رفته و پیامدهای اقتصادی، اشتغالی و اجتماعی به همراه خواهد داشت.
این نهاد پیشبینی متوسط تورم منطقه یورو در سال ۲۰۲۶ را به ۲.۶ درصد رسانده که نسبت به برآورد دسامبر ۰.۷ واحد درصد بالاتر است و علت اصلی آن را افزایش بهای انرژی ناشی از جنگ دانسته است. این در حالی است که رشد اقتصادی منطقه یورو برای سال جاری به ۰.۹ درصد کاهش یافته و نسبت به برآورد قبلی ۰.۳ واحد درصد پایین آمده است. بانک مرکزی اروپا همچنین پیشبینی کرده که تورم در سهماهه دوم سال جاری به ۳.۱ درصد برسد.
بر اساس گزارش مؤسسه اساندپی گلوبال، شاخص ترکیبی مدیران خرید منطقه یورو در آوریل از ۵۰.۷ به ۴۸.۶ سقوط کرده و برای نخستین بار از اواخر ۲۰۲۴ وارد محدوده انقباض شده است. این مؤسسه میگوید این عدد معادل افت حدود ۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی فصلی پس از رشد ۰.۲ درصدی سهماهه نخست است و بیشترین ضربه فعلا به بخش خدمات وارد شده است. در آلمان نیز شاخص ترکیبی به ۴۸.۳ کاهش یافته و برای نخستین بار در نزدیک به یک سال گذشته وارد محدوده انقباض شده است.
کمیسر انرژی اتحادیه اروپا هشدار داده که حتی اگر بحران فعلی در منطقه و تنگه هرمز همین فردا پایان یابد، قیمتهای انرژی به سطح پیش از جنگ بازنخواهد گشت و اروپا باید خود را برای ماهها و حتی سالهای دشوار آماده کند
سران اروپا چه گفتند؟
در این راستا اظهارات مقامات اتحادیه اروپا هم حائز اهمیت بود. اورسولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا در حاشیه نشست قبرس در جمع خبرنگاران صراحتاً و برای چندمین بار، درخواست اروپا برای بازگشایی آبراه مهم بینالمللی تنگه هرمز را تکرار کرده و پایان پایدار جنگ را تحت شرایطی توصیف کرد که «شامل بازگرداندن آزادی کامل و دائمی کشتیرانی در تنگه هرمز بدون دریافت عوارض» باشد.
امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه با تاکید بر لزوم استمرار آتشبس در ایران و لبنان گفت که مذاکرات با تهران باید به شیوهای نظاممند انجام شود، نه از طریق محاصره هدفمند یا اقدامات مشابه. او همچنین گفت که فرانسه و بریتانیا از لحاظ نظامی و راهبردی برای بازگشایی تنگه هرمز تلاش میکنند و امیدواریم که به یک خروجی مشخص دست پیدا کنیم.
این اظهارات مکرون در حالی صورت میگیرد که وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرده که غواصان این کشور در حال آمادهسازی خود هستند تا در صورت نیاز برای عملیات مینروبی راهی تنگه هرمز شوند. به گزارش نشریه پولیتیکو، کارشناسان نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا که در خنثیسازی و پاکسازی مین آموزش دیدهاند در حال آمادهباش قرار گرفتهاند تا همراه با سامانههای بدون سرنشین، گزینههای بیشتری برای ایمنسازی این تنگه فراهم کنند و بریتانیا تأکید کرده که در چارچوب یک مأموریت چندملیتی پیشنهادی، مینروبهای خودکار خود را برای حفاظت از این تنگه بهکار خواهد گرفت.
همچنین کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز گذشته (جمعه) اعلام کرد که جنگها در خاورمیانه بدون تردید بر همه ما تأثیر میگذارد و این پرسش مطرح است که برای دستیابی به صلح و ثبات در منطقه چه اقدامات بیشتری میتوان انجام داد. او در حالی خواهان مذاکرات میان ایران و آمریکا شد که بسیاری از تحلیلگران بر این عقیده هستند که اساساً اتحادیه اروپا در مورد حمایت از خود و شهروندانش در بحران فعلی، از یک سو با اختلافات زیادی در حوزه نظامی و اقتصادی روبرو هستند و از سوی دیگر منافع هر کدام در قبال آمریکا تفاوت دارد.
حال باید منتظر تصمیم سران اتحادیه اروپا و خروجی نشست قبرس باشیم!
دیدگاه تان را بنویسید