سرزمین سوخته؛ سناریوی تجزیه‌محور تل‌آویو برای بیروت

رامین پرتو

آتش‌بس میان لبنان و اسرائیل از همان ابتدای امر با شک و تردید روبرو بود و در این میان بسیاری از ناظران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بر این عقیده بودند که این روند بدون شک با کارشکنی تل‌آویو وارد یک دور جدید از تحرکات میدانی و سیاسی خواهد شد که به نفع لبنان نخواهد بود. 

در این میان باید توجه داشت که این دور از آتش‌بس، اساساً با میانجی‌گری ایالات متحده و به عبارتی دیگر با فشار حداکثری این کشور بر اسرائیل مورد موافقت قرار گرفت و لبنان هم پذیرش آنرا در دستور کار خود قرار داد اما حالا شواهد و داده‌های میدانی، سیاسی و رسانه‌ای نشان می‌دهد که این آتش‌بس به نوعی با مشکلات جدید و سنگ‌اندازی اسرائیل روبرو شده و تل‌آویو همانند پرونده غزه و جنگ‌های گذشته در لبنان، نقض آتش‌بس را در دستور کار قرار داده است. 

تک و پاتک اسرائیل 

بسیاری از رسانه‌های عربی و همچنین رسانه‌های لبنان گزارش داده‌اند که از آغاز آتش‌بس موقت کنونی در لبنان، ارتش اسرائیل نقض‌های متعددی از جمله پروازهای شناسایی، انفجار و تخریب منازل در قریه‌های مرزی مانند القنطره، دیر سریان، میس الجبل، بنت جبیل، البیاضه، الناقوره، مرکبا، طیبه و خیام یا هدف قرار دادن یک موتورسیکلت در کونین و جان باختن سرنشین آنرا عملیاتی کرده است که به نوعی نشان از بی‌اعتنایی به ماهیت و روح آتش‌بس مذکور قلمداد می‌شود. یکشنبه شب نیز رسانه‌های لبنانی گزارش دادند که ارتش اسرائیل، در ادامه نقض توافق آتش‌بس، خانه‌ها، قریه‌ها و شهرک‌ها را در منطقه‌ای که آن را «منطقه امنیتی حائل» می‌نامد، منفجر کرده است.

با نگاهی به پنج شرط اسرائیل می‌توان به خوبی دریافت که تل‌آویو به دنبال تخریب روستاها و سپس تثبیت مواضع نظامی خود در جنوب لبنان بوده تا از این طریق بتواند تجزیه لبنان و فشار داخلی بر بیروت را افزایش و سناریوی سرزمین سوخته را شکل دهد؛ به‌تبع‌آن نیز حزب‌الله را باعث و بانی این رخداد معرفی کند

همچنین گزارش شده است که پهپادهای «اسرائیلی» یکشنبه شب در آسمان قریه‌های منطقه النبطیه در جنوب لبنان در ارتفاع پایین پرواز می‌کردند و این نقض توافق آتش‌بس ادامه دارد. وبگاه خبری العهد لبنان نیز روز گذشته (دوشنبه) در گزارشی با تیتر «حملات هوایی و بمباران منازل در جنوب؛ دشمن برای چهارمین روز به نقض آتش‌بس ادامه داد»، نوشت: «اسرائیل با بمباران منازل در مناطق مختلف، همچنان به نقض آتش‌بس موقت ادامه می‌دهد و اکنون چهارمین روز آتش‌بس است که این نقض ادامه دارد». طبق همین گزارش، جنگنده‌های اسرائیلی به شهر الطیری در منطقه بنت جبیل حمله کردند و پهپادهای ارتش اسرائیل سحرگاه دیروز (دوشنبه) خانه‌ای را در شهر برج قلاویه هدف قرار دادند.

بنا بر این گزارش، از یکشنبه شب تا سحرگاه دوشنبه، ارتش اسرائیل تعدادی از ساختمان‌های مسکونی را در شهرهای شماع، ناقوره و البیاض در منطقه صور بمباران کرده و همچنین اسرائیل عملیات بمباران بزرگی را در شهر بیت یاحون در جنوب لبنان انجام داده است که حدود 5 نفر کشته و زخمی شده‌اند. 

در این راستا حزب‌الله لبنان هم اقدام به تقابل با اسرائیل کرده و به نوعی حالا باید گفت که اساساً مخاصمه مسلحانه به همان حالت گذشته برگشته است. حزب‌الله لبنان روز گذشته (دوشنبه) در بیانیه‌ای اعلام کرد در حالی که نیروهای اسرائیلی در حال ارتکاب نقض دیگری بودند و به سلسله نقض‌های آشکار و مستند خود در طول سه روز از زمان اجرای آتش‌بس افزودند، یک کاروان متشکل از هشت خودروی زرهی روز یکشنبه، ۱۹ آوریل ۲۰۲۶، از شهرک طیبه به سمت محل قدیمی سلع در شهرک دیرسیریان در حرکت بود که مورد حمله قرار گرفتند و همچنین چهار تانک مرکاوا متعلق به ارتش اسرائیل نیز مورد هدف قرار گرفته است. 

در این میان اما مواضع مقامات اسرائیل هم مانند گذشته تند و تیز شده است. به عنوان مثال یسرائیل کاتز، وزیر جنگ اسرائیل دیروز تهدید کرد که تل‌آویو علیرغم آتش‌بس با حزب‌الله، در صورت تهدید سربازانش، از «همه توان خود» در لبنان استفاده خواهد کرد. او بار دیگر تکرار کرد که خانه‌هایی را که به ادعای او حزب‌الله در قریه‌های مرزی از آنها استفاده می‌کند، تخریب خواهد کرد. کاتز در مراسمی در یکی از شهرک‌های کرانه باختری اعلام کرد که «من و بنیامین نتانیاهو به ارتش دستور داده‌ایم حتی در طول آتش‌بس، از همه توان خود چه در زمین و چه در هوا استفاده کند تا سربازانمان در لبنان را از هر تهدیدی محافظت کند». 

اسرائیل با بمباران منازل مسکونی در مناطق مختلف لبنان و همچنین پروازهای گاه و بیگاه پهادی در آسمان لبنان، همچنان به نقض آتش‌بس موقت ادامه می‌دهد که همین امر واکنش متقابل نظامی از سوی حزب‌الله لبنان را به دنبال داشته است

اگر این مواضع را در کنار اقدامات میدانی ارتش اسرائیل در طول آتش‌بس اخیر قرار دهیم به وضوح می‌بینیم که تل‌آویو نه تنها آتش‌بس را نادیده گرفته، بلکه یک سناریوی جدید در جنوب لبنان را عملیاتی کرده که به نوعی می‌توان آنرا «تغییر جمعیت و تخریب سکونت‌گاه‌های لبنانی‌ها» دانست. 

«خط زرد» و احتمال تجزیه لبنان

موضوع بسیار مهمی که در این وضعیت باید مورد نظر قرار بگیرد این است که پس از آغاز آتش‌بس ۱۰ روزه که دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا آنرا اعلام کرد، نیروهای ارتش اسرائیل در منطقه موسوم به «خط مقابله با موشک‌های ضد تانک» در جنوب لبنان باقی ماندند و رادیو ارتش اسرائیل (شنبه) گزارش داده بود که تل‌آویو قصد دارد دقیقا طرح  «خط زرد» غزه را در جنوب لبنان شبیه‌سازی کند؛ لذا بر اساس این طرح، تخریب روستاهای جنوب لبنان ادامه 

خواهد داشت! 

واقعیت این است که اسرائیل به نوعی در حال تکرار سناریوی غزه در لبنان است؛ چراکه «خط زرد» به منطقه‌ای اشاره دارد که نیروهای اسرائیلی طبق توافق آتش‌بس که از ۱۰ اکتبر اجرایی شده، باید به آن عقب‌نشینی می‌کردند و جالب اینجاست که این خط مرزی فیزیکی نیست بلکه خطی فرضی است که نوار غزه را به دو بخش در جنوب شهر غزه و شمال خان‌یونس تقسیم می‌کند. با وجود اینکه خط زرد، عملا به معنای تثبیت اشغال غزه بوده اما اسرائیل حتی به این هم اکتفا نکردند و بارها از این خط فراتر رفتند و توافق آتش‌بس را نقض کردند و حالا همین سناریو در قبال لبنان در حال پیاده‌سازی است. 

نکته بسیار مهم این است که که اسرائیل چندین شرط را برای پذیرش و ادامه اجرای آتش‌بس مطرح کرده است. نخست آنکه خط جدیدی تعیین شده که ارتش اسرائیل تا مرزهای خود، کنترل آن را در اختیار دارد و این همان خط موشک‌های ضد تانک است که در عملیات زمینی اشغال شده و مشابه نوار غزه، این خط نیز خط زرد نامیده می‌شود و فاصله‌های متفاوتی از مرز دارد که بین 1 کیلومتر تا حدود ۱۰ کیلومتر متغیر است. همچنین گفته شده در داخل مناطق خط زرد، ۵۵ روستای لبنانی قرار دارند که آوارگان لبنان حق ندارند به آن بازگردند. دوم اینکه، ارتش اسرائیل حتی در طول آتش‌بس، به تخریب و انهدام زیرساخت‌های وابسته به حزب‌الله و روستاهای واقع در خط زرد ادامه می‌دهد، که به معنای کمربند امنیتی است که اسرائیل در جنوب لبنان آن را کنترل خواهند کرد. شرط سوم هم این بوده که نیروهای حزب‌الله که در داخل مناطق خط زرد از جمله شهر بنت جبیل باقی مانده‌اند، باید تسلیم شوند یا در صورت شناسایی مورد هدف قرار می‌گیرند. 

چهارمین شرط هم این است که به نیروهای اسرائیل دستور داده شده تا به هر مکانی که تهدیدی در آن مشاهده شود، حمله کنند و در نهایت در شرط پنجم آمده است که پرواز پهپادها در آسمان جنوب لبنان برای رصد و خنثی کردن تهدیدات ادامه خواهد یافت.

با نگاهی به این پنج شرط اسرائیل می‌توان به خوبی دریافت که تل‌آویو به دنبال تخریب روستاها و سپس تثبیت مواضع نظامی خود در جنوب لبنان بوده تا از این طریق بتواند تجزیه لبنان و فشار داخلی بر بیروت را افزایش دهد و از سوی یک سرزمین سوخته را شکل دهد و حزب‌الله را باعث و بانی این رخداد

 معرفی کند.