آرایش شبه‌جنگی اروپا برای مواجهه با واشنگتن

رامین پرتو

ترامپ و پرونده گرینلند طی روزها و هفته‌های اخیر به تیتر اصلی تمام رسانه‌ها و مطبوعات دنیا تبدیل شده اما مساله اصلی این است که ابعاد این ماجرا فراتر از رسانه، مطبوعات و حتی محافل اندیشکده‌ای و تحلیل رفته است و به نوعی در حال تبدیل شدن به یک چالش جدی با درون مایه‌های جدید و جدی است. 

دونالد ترامپ در مصاحبه روز سه‌شنبه خود با شبکه «نیوزنیشن» از عملکرد اولین سال از دومین دوره حضور خود در کاخ سفید دفاع کرد، اما این دفاع او به طرز کاملاً مشخصی گرینلند را هم در بر گرفت. رئیس جمهور ایالات متحده در این مصاحبه در اختیار گرفتن گرینلند را «یک ضرورت امنیت ملی» خواند و به موقعیت استراتژیک این سرزمین نسبت به روسیه و چین اشاره کرد. او با اشاره به افزایش فعالیت نظامی روسیه و چین در این منطقه گفت که «این سرزمین در مکانی قرار دارد که به معنای واقعی کلمه برای امنیت ملی بسیار مهم است». 

وقتی پاولیچ (مجری برنامه نیوزنیشن) درباره ساخت زمین گلف در گرینلند از او پرسید، ترامپ گفت که باید لباس‌های بسیار گرم زیادی بپوشیم! همین سخنان وی از منظر بسیاری از ناظران بین‌المللی و تحلیلگران به منزله عزم راسخ او برای تسلط بر گرینلند است. ترامپ در ادامه این مصاحبه، گرینلند را به سامانه دفاع موشکی «گنبد طلایی» خود مرتبط کرد و آن را احیای دیدگاه «رونالد ریگان» رئیس‌جمهور پیشین آمریکا در زمینه دفاع موشکی جامع توصیف کرد.

او گفت که «ما گنبد طلایی را می‌سازیم که یک گنبد روی کشور خواهیم داشت. داشتن گرینلند آن را به یک گنبد طلایی مؤثرتر تبدیل می‌کند؛ چراکه فناوری فعلی می‌تواند «به معنای واقعی کلمه، ۱۰۰ درصد» اوقات موشک‌های متخاصم را رهگیری کند. 

آماده‌باش اروپا برای گرینلند؟ 

این سخنان ترامپ از زمانی که بر روی خروجی خبرگزاری‌ها و رسانه‌ها قرار گرفته، به سرعت توسط کشورهای اروپایی مورد تحلیل و تفسیر واقع شد اما نکته بسیار مهم و البته خطرناک این است که تمام واکنش‌هایی که از سوی اروپایی‌ها نسبت به سخنان و اظهارات ترامپ اتخاذ شده، نه تنها صد درصد منفی بوده، بلکه به نوعی یک نوع تهاجم هماهنگ از سوی این کشورها را به رخ می‌کشد. 

به عنوان مثال اورزولا فون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا دیروز (چهارشنبه) اعلام کرد اتحادیه اروپا برای دفاع از خود در جهانی که به ‌سرعت در حال تغییر است، نیاز دارد روند حرکت به‌سوی استقلال را سرعت ببخشد. فون‌درلاین در سخنرانی خود در پارلمان اروپا گفت که «ما در یک دوراهی قرار داریم. اروپا گفت‌وگو و راه‌حل‌ها را ترجیح می‌دهد، اما در صورت لزوم، کاملاً آماده‌ایم با وحدت، فوریت و قاطعیت اقدام کنیم». او افزود: «در این جهان که هرچه بیشتر بی‌قانون می‌شود، اروپا به اهرم‌های قدرت خود مانند اقتصادی قدرتمند، بازار واحد و پایه صنعتی پویا، ظرفیت قوی در نوآوری و فناوری، جوامعی متحد و از همه مهم‌تر، توان واقعی برای دفاع از خود نیاز دارد». 

 از سوی دیگر دفتر امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، روز گذشته (چهارشنبه) اعلام کرد که پاریس درخواست برگزاری رزمایش ناتو در گرینلند را داده و آماده مشارکت در آن است. این در حالیست که ماکرون روز سه‌شنبه در داووس سخنرانی کرد و گفت که اروپا تسلیم قلدرها نشده و مرعوب نخواهد شد که البته تمام محافل سیاسی اعلام کردند که این اظهارات ماکرون در حقیقت انتقاد تندی بود نسبت به تهدید ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه‌های سنگین در صورت عدم اجازه اروپا به او برای تصاحب گرینلند. 

در این راستا مارک کارنی، نخست وزیر کانادا طی سخنانی در مجمع داووس گفت که کشورش به شدت با وضع هرگونه تعرفه‌ای که توسط ایالات متحده برای پیشبرد هدف دونالد ترامپ برای تصاحب گرینلند اعمال شود، مخالف است. او همچنین گفت که کانادا به شدت با اعمال تعرفه‌ها بر سر موضوع گرینلند مخالف است و خواستار گفتگوهای متمرکز برای دستیابی به اهداف مشترک امنیت و رونق در قطب شمال است».  کارنی ضمن حمایت از حاکمیت دانمارک بر گرینلند تکرار کرد که کانادا تمایل دارد با کشورهای همفکر خود برای هموار کردن روابط پیچیده با دولت ترامپ در واشنگتن، ائتلاف های جدیدی را تشکیل دهد. نخست‌وزیر کانادا در بخش دیگری از سخنان خود گفت که «اگر قدرت های بزرگ حتی از ظواهر قوانین و ارزش ها برای دستیابی به قدرت و منافع خود چشم پوشی کنند، دستاوردهای معامله گرایی سخت‌تر خواهد شد». 

پیش از این نیز، چندین کشور اروپایی حمایت قاطع خود را از دانمارک و گرینلند اعلام کرده و هرگونه اشاره به اینکه آینده این جزیره توسط قدرت‌های خارجی تعیین شود را رد و بر لزوم احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی تاکید کرده‌اند؛ اما واقعیت این است که چالش مذکور در این نقطه به پایان نمی‌رسد! 

تقابل نظامی: آیا اروپا مقابل ترامپ می‌ایستد؟

آنچه در این مسیر باید موردنظر قرار بگیرد و بدون شک طی روزهای آتی به یک محور مهم در حوزه سیاست، رسانه و امنیت تبدیل خواهد شد، موضوع تقابل نظامی ایالات متحده و اروپا بر سر گرینلند است. در این خصوص، ینس فردریک نیلسن، نخست‌وزیر گرینلند در یک کنفرانس خبری تاکید کرد که گرینلند باید آماده باشد زیرا «طرف مقابل» استفاده از نیروی نظامی را رد نکرده است. وی گفت که «استفاده از نیروی نظامی محتمل نیست اما هنوز رد نشده و رهبر طرف مقابل (ترامپ) به وضوح اعلام کرده است که این احتمال وجود دارد بنابراین ما باید برای هر چیزی آماده باشیم». نیلسن خاطرنشان کرد که دولت گرینلند در حال آماده‌سازی یک کارزار اطلاع‌رسانی برای مردم خود است که شامل راهنمایی‌هایی در مورد اقدامات فردی، از جمله توصیه به داشتن حداقل پنج روز غذای کافی می‌شود. گرینلند همچنین یک تیم واکنش اضطراری تشکیل خواهد داد که شامل بخش‌هایی از مقامات شهرداری، پلیس و فرماندهی مشترک قطب شمال دانمارک است. نیلسن تاکید کرد که گرینلند در زمان‌های دشوار و پرتنشی قرار دارد و نمی‌تواند احتمال تشدید اوضاع را رد کند. همچنین ارتش دانمارک هم روز سه‌شنبه از تمرینات نظامی اروپا و دانمارک در گرینلند خبر داد و تاکید کرد که حضور خود را در گرینلند و شمال اقیانوس اطلس تقویت خواهد کرد. به موازات این وضعیت، آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا اعلام کرد اتحادیه اروپا آمادگی کامل برای دفاع از خود را دارد و در صورت لزوم می‌تواند از ظرفیت‌ها و ابزارهای موجود استفاده کند. او همچنین گفت که «اتحادیه اروپا قدرت و ابزارهای لازم برای دفاع از خود را در اختیار دارد»، بر ضرورت آمادگی در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی تأکید کرد. 

از سوی دیگر روزنامه واشنگتن پست اعلام کرده که مقامات رسمی آمریکا می‌گویند پنتاگون برنامه دارد مشارکت خود را در بخش‌هایی از ساختار نیروهای ناتو و تعدادی از گروه‌های مشورتی اتحادیه اروپا کاهش دهد که نشانه دیگری از تمایل دولت «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا به کاهش حضور نظامی این کشور در اروپا است. روزنامه واشنگتن‌پست نوشته است که این تصمیم بر فعالیت حدود ۲۰۰ نظامی تاثیر خواهد داشت و مشارکت آمریکا در فعالیت‌های نزدیک به ۳۰ سازمان ناتو، از جمله مراکز تخصصی را که نیروهای اتحادیه اروپا را در حوزه‌های مختلف جنگاوری آموزش می‌دهند، کاهش خواهد داد. یکی از منابع مطلع به این رسانه آمریکایی گفته است که وزارت جنگ آمریکا به‌جای خروج فوری، قصد دارد فقط پس از پایان دوره ماموریت کارکنان خود، آن‌ها را جایگزین نکند. این فرآیند می‌تواند سال‌ها طول بکشد.

تمام این مولفه‌ها نشان می‌دهد که اروپایی‌ها برای رویارویی مستقیم با ترامپ و ایالات متحده در مورد گرینلند آماده می‌شوند اما باید دید که این دو متحد سنتی علیه یکدیگر دست به سلاح خواهند شد یا خیر؟!