تنش روزافزون عربستان و امارات در یمن، بر روندهای منطقهای رنگی از ابهام زده است؛
تضاد منافع رفقای قدیمی؛ از عدن تا خاورمیانه!
رامین پرتو
بیش از یک ماه است که تنش میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی وارد فازی بیسابقه شده و به نوعی باید گفت که دو متحد عربی و رفقای قدیمی که از سالها قبل در پروندههای گوناگون در کنار هم ایفای نقش میکردند، حالا وارد یک نزاع سیاسی- امنیتی شدهاند که توجه تمام کشورهای منطقه و همچنین اعضای شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب را به سوی خود جلب کرده است. در این مسیر بسیاری از تحلیلگران بر این عقیدهاند که ستون فقرات این اختلافات را باید رقابتهای اقتصادی و سیاسی در منطقه و فرامنطقه دانست. با این حال به نظر میرسد که اصل این رویارویی را باید در پرونده یمن و تضاد منافع میان دو کشور دنبال کرد.
یمن، نقطه اختلاف دو متحد سنتی
بدون تردید موضوع یمن برای ریاض و ابوظبی به عنوان یک بحث راهبردی و حتی حیثیتی از اهمیت خاصی برخوردار است که از ابتدای جنگ در این کشور (2014) تاکنون فراز و فرودهای زیادی را تجربه کرده و حالا به نقطه اختلاف تبدیل شده است. در این راستا شبکه رسمی الاخباریه عربستان که یک رسانه دولتی بهشمارمیآید، در گزارشی با لحنی تهدیدآمیز خبر داد که ریاض در برداشتن گامها و اتخاذ اقدامات لازم علیه تمامی کسانی که به امنیت ملی آن آسیب زده و یا آن را به خطر میاندازند، هرگز تعلل نخواهد کرد.
الاخباریه در ادامه گزارش خود نیز اشاره تلویحی به برخی اقداماتی داشت که ممکن است به زودی در پیش گرفته شوند. این رسانه رسمی عربستان همچنین دولت ابوظبی را متهم کرد که برخلاف درخواستهای مکرر ریاض برای حفظ روابط دوجانبه عمل کرده و عملیات قاچاق عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی جنوب یمن، چهره تحت تعقیب دستگاه عدالت یمن را ترتیب داده و به او و پیروانش مبالغی را داده تا علیه عربستان اقدام کنند.
عربستان در محور سیاسی به دنبال آن است که دعوت رهبران قبایل و فعالان به «گفتوگوی جنوب-جنوب» را شکل دهد تا یمن متحدی شکل بگیرد و به استانهای جنوبی اختیارات سیاسی و اقتصادی داده شود. در محور نظامی نیز به دنبال تشکیل کمیته عالی نظامی است
این شبکه تلویزیونی رسمی عربستان در ادامه گزارش خود افزود که این اقدامات تحریکآمیز شامل متهم کردن ریاض به حمایت از گروه اخوانالمسلمین و تقویت و پشتیبانی از تشکیلات القاعده و نیز برخی ادعاهای رسانهای درباره بازداشت جمعی از اعضای هیأت شورای انتقالی جنوب یمن در ریاض بودند.
بر اساس آنچه در گزارش این رسانه عربستانی آمده است دولت ابوظبی با اتهامهایی از سوی یمنیها درباره ساماندهی و تامین مالی جنبشها و تظاهراتهای روبه گسترش در عدن مواجه است که هدف از آنها ناکام گذاشتن گفتوگوی گروهای جنوب یمن در ریاض بود. تلویزیون عربستان در ادامه نیز تاکید کرد بیانیهای که اول دسامبر گذشته از سوی دولت عربستان منتشر شد، به منزله فراخوان نهایی ریاض برای توقف هرگونه حمایت نظامی یا مالی از هر طرفی در یمن بود.
در ادامه این گزارش نیز اعلام شد با وجود اینکه سه هفته از انتشار این بیانیه میگذرد اما ابوظبی هنوز به اقدامات تحریکآمیز علیه عربستان ادامه میدهد و این مساله ریاض را بر آن داشته تا برای حفظ امنیت ملی خود ابوظبی را به اتخاذ اقدامات بازدارندهای تهدید کند. این تهدید بعد از آن انجام شد که عربستان به صورت علنی امارات را به فراری دادن الزبیدی از عدن و تلاش برای خنثی کردن توافق یمنی-یمنی متهم کرد، توافقی که به انحلال شورای انتقالی جنوب و ایجاد مسیری برای رسیدن به توافقی در خصوص مساله جنوب یمن منجر میشد.
تکذیب ابوظبی
آنچه در این میان حالا به یک شاخه انشعابی از درگیری عربستان و امارات در مورد یمن تبدیل شده، فعالیت امنیتی ابوظبی در یمن است؛ چراکه دولت مورد حمایت عربستان در عدن، امارات را به مدیریت زندانی مخفی واقع در پایگاهی هوایی در نزدیکی شهر ساحلی المکلا در جنوب یمن متهم کرد و این موجب تشدید تنش و اختلافات میان دو طرف شد.
در این خصوص روز گذشته (سهشنبه) وزارت دفاع امارات در بیانیهای اعلام کرد ادعاهایی که سالم الخنبشی، استاندار حضرموت در کنفرانس مطبوعاتی خود درباره کشف سلاحها و مواد منفجره مرتبط با امارات در فرودگاه الریان شهر المکلا مطرح کرد، مبتنی بر هیچ مدرک یا اطلاعات درستی نبوده و در چارچوب ادعاهای گمراهکننده و غیرواقعی است. این وزارتخانه در ادامه بیانیه خود تاکید کرد این ادعاها بیاساس بوده و به منزله تلاشی مردود برای از بین بردن واقعیتها و تحریف افکار عمومی و نیز تلاشی عامدانه برای ضربه زدن به اعتبار نیروهای مسلح امارات، چشمپوشی از سابقه نظامی و تعهدات آشکار آن است.
همچنین وزارت دفاع امارات تاکید کرد نیروهای اماراتی سوم دسامبر ۲۰۲۵، به صورت رسمی و علنی عقبنشینی کامل خود از خاک یمن را اعلام کردند و به این ترتیب تمامی تجهیزات نظامی، سلاحها و مهمات آنها طبق رویههای نظامی مصوب خارج شدند، به این شکل هرگونه حضور نظامی، لجستیک یا فنی امارات در خاک یمن قاطعانه رد میشود. به گزارش خبرگزاری اسپوتنیک روسیه، این وزارتخانه درباره ادعاهای مطرح شده در خصوص وجود زندانهایی مخفی در داخل فرودگاه الریان تاکید کرد که این مطالب بیاساس بوده و تنها تلاشهایی عمدی برای ساختن داستانهای دروغین وفاقد اعتبار و حرفهایگری هستند.
عربستان ابوظبی را متهم به تلاش برای تضعیف مسیر آغاز شده، سرمایهگذاری روی همپیمانان محلی و ایجاد بینظمی در جنوب یمن میکند. رسانهها و نویسندگان سعودی نیز مستقیماً ابوظبی را به ایجاد آشوب، حمایت از گروههای مسلح و برنامهریزی برای برگزاری اعتراضات در عدن متهم کردهاند
وزارت دفاع امارات در بیانیه خود توضیح داد تاسیساتی که به آنها اشاره شده، زیرساختهای نظامی شناختهشدهای شامل پادگانها، اتاقهای عملیات و پناهگاههای مستحکمی هستند که برخی از آنها زیر زمین قرار دارند و البته این در فرودگاهها و زیرساختهای نظامی جهان موضوعی عادی بوده و نشاندهنده هیچ چیزی فراتر از چارچوب نظامی معمول نیستند. این وزارتخانه در ادامه نیز اعلام کرد افزودن نام امارات در چنین ادعاهایی، سوالهایی را درباره اهداف واقعی و طرفهایی که در پشت پرده به این ادعاها دامن میزنند، ایجاد میکند، این اقدام در چارچوب تلاشهای آشکار در راستای دستورالعملهای سیاسی محدود و در قالب یک طرح برنامهریزی شده برای ضربه زدن به اعتبار امارات و کماهمیت نشان دادن فداکاریهای نیروهای آن و نیز نقش این کشور در حمایت از یمن و حفظ امنیت و ثبات آن در طول بیش از یک دهه گذشته قرار
میگیرد.
مدیریت یمن در دو محور
مساله اصلی که در این راستا باید موردنظر قرار بگیرد و به نوعی نشان از محوریت عربستان سعودی دارد، این است که اساساً ریاض به دنبال آن است تا بتواند تمام پرونده یمن را در دست خود بگیرد و به دلیل همسایگی یمن با عربستان، سعودیها قصد دارند هرگونه دخالت و حضور امارات متحده عربی را به بنبست بکشانند و به نوعی خود را هدایت کننده اول و آخر در یمن به دنیا و منطقه معرفی کنند.
در این خصوص روزنامه الاخبار روز گذشته (سهشنبه) در گزارش خود نوشته است که اقدامات یکجانبه عربستان شامل تسلط بر ساختارهای سیاسی و امنیتی جنوب یمن و کاهش نقش همپیمانان مرتبط با ابوظبی است؛ بهگونهای که هرگونه فعالیت در یمن که از سوی ریاض «خصمانه» ارزیابی شود، تهدید مستقیم امنیت ملی این کشور تلقی میشود.
الاخبار نوشته است که اکنون مدیریت پرونده یمن مستقیماً بر عهده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان و برادر ولیعهد این کشور قرار دارد و در کل، برنامه عربستان شامل دو محور موازی است؛ محور سیاسی که شامل دعوت رهبران قبایل و فعالان به «گفتوگوی جنوب-جنوب» است تا یمن متحدی شکل بگیرد و به استانهای جنوبی اختیارات سیاسی و اقتصادی بیشتری داده شود و محور نظامی که با تشکیل «کمیته عالی نظامی» زیر نظر نیروهای عربستان، تمامی تشکیلات و نیروهای محلی تحت یک فرماندهی واحد قرار گرفتهاند.
با این حال، عربستان ابوظبی را متهم به تلاش برای تضعیف مسیر آغاز شده، سرمایهگذاری روی همپیمانان محلی و ایجاد بینظمی در جنوب یمن میکند. این در حالیست که تبادل اتهامات رسانهای به اوج خود رسیده و رسانهها و نویسندگان سعودی مستقیماً ابوظبی را به ایجاد آشوب، حمایت از گروههای مسلح و برنامهریزی برای برگزاری اعتراضات در عدن جهت مختل کردن گفتوگوی جنوب-جنوب متهم کردهاند.
دیدگاه تان را بنویسید